V CSK 113/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 113/11

POSTANOWIENIE

Dnia 7 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster

w sprawie z powództwa G. P.

przeciwko Skarbowi Państwa- Zakładowi Karnemu w B.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 30 września 2010 r.,

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego;

3) zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego na rzecz

adw. I. S. kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych)

wraz ze stosowaną stawką podatku od towarów i usług

tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 września 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił

apelację powoda G. P. od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego

powództwo przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w B. o zasądzenie

kwoty 50 000 zł zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. za naruszenie dóbr

osobistych powoda w wyniku osadzenia go w przeludnionej celi i traktowania w

sposób nieludzki i poniżający.

Sąd drugiej instancji uznał, że chociaż osadzenie powoda w celach

o powierzchni przypadającej na jednego skazanego poniżej normy określonej w art.

110 § 2 k.k.w stanowiło działanie bezprawne w rozumieniu art. 24 k.c.,

to w okolicznościach sprawy brak podstaw do zasądzenia na rzecz powoda

zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 k.c., gdyż nie wykazał on,

że przejściowe przebywanie w takich celach raz przez 7 dni i drugi raz przez 21 dni,

wywołało u niego negatywne skutki psychiczne lub fizyczne powodujące poczucie

krzywdy. Nie zostało też wykazane, by inne wskazywane przez powoda

niedogodności w czasie odbywania kary pozbawienia wolności miały cechy

dręczenia lub upokarzania powoda i wywołały w nim poczucie krzywdy.

Nie ma więc podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia w oparciu o art. 448 k.c.

W skardze kasacyjnej opartej na zarzucie naruszenia art. 23 i art. 24 w zw.

z art. 448 k.c. oraz naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., powód, jako

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Stwierdził, że Sąd

Okręgowy rażąco naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego oraz

pominął ugruntowane stanowisko judykatury, zgodnie z którym odbywanie kary

pozbawienia wolności w przeludnionej celi, w złych warunkach wentylacyjnych

i sanitarnych, narusza dobra osobiste skazanego, co uzasadnia zasądzenie

zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Zdaniem skarżącego Sąd Okręgowy

nie wywiódł z poczynionych ustaleń prawidłowych wniosków co do zastosowania

prawa materialnego, które umożliwiłoby otrzymanie przez powoda stosownej

rekompensaty majątkowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jeżeli skarżący, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powołał się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt

4 k.p.c., powinien w stosownym wywodzie prawnym wykazać, że w sprawie doszło

do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy

oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadł w Sądzie drugiej instancji wyrok

oczywiście wadliwy. Sam zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonych

przepisów prawa nie jest wystarczający, gdyż nie prowadzi wprost do oceny,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Mimo bowiem oczywistego

nawet naruszenia prawa, wyrok może być prawidłowy (porównaj stanowisko Sądu

Najwyższego wyrażone między innymi w orzeczeniach z dnia 10 stycznia 2003 r.

V CZ 187/02 OSNC 2004/3/49, z dnia 8 marca 2002 r. I PKN 341/01 OSNP

2004/6/100, z dnia 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07 i z dnia 9 czerwca 2008 r. II UK

37/08).

Skarżący nie wykazał, że Sąd drugiej instancji dopuścił się oczywistego

naruszenia prawa w powyższym rozumieniu oraz że zaskarżony wyrok jest

oczywiście wadliwy. Wbrew jego twierdzeniom, powszechnie przyjmuje się

w orzecznictwie i doktrynie, że nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo

do żądania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. W uchwale składu siedmiu

sędziów z dnia 18 października 2011 r. III CZP 25/11 (jeszcze niepubl.) oraz

między innymi w wyroku z dnia 27 października 2011 r. V CSK 489/10 (niepubl.)

Sąd Najwyższy stwierdzając, że umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi

o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3 m. kw. może stanowić

wystarczającą przesłankę naruszenia dóbr osobistych wskazał jednocześnie,

że sam taki fakt nie przesądza o zasadności roszczenia o zadośćuczynienie na

podstawie art. 448 k.c., którego przyznanie zależy od wielu różnych okoliczności,

w tym między innymi od długotrwałości przebywania w przeludnionej celi,

uciążliwości z tym związanych, poczucia krzywdy i jego stopnia oraz od

pozostałych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, które mogą

zwiększać poczucie krzywdy lub je osłabiać a nawet sprawiać, że w ogóle nie

powstało. W świetle takiego orzecznictwa Sądu Najwyższego kasacyjny zarzut

oczywistej wadliwości stanowiska Sądu Okręgowego zajętego w sprawie nie ma

uzasadnionych podstaw, co prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie stwierdzając też okoliczności, które

obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w granicach zaskarżenia.

Na wniosek pełnomocnika powoda zasądzono na jego rzecz od Skarbu

Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi

z urzędu w postepowaniu kasacyjnym (§ 19 i 20 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Biorąc pod uwagę sytuację materialną powoda, która nie pozwala mu na

poniesienie kosztów procesu oraz zważywszy na charakter sprawy, Sąd Najwyższy

na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c. nie obciążył powoda

kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz strony pozwanej, o co wnosiła ona

w odpowiedzi na skargę kasacyjną.