V CSK 104/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 104/05

POSTANOWIENIE

Dnia 18 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku R. P.

o stwierdzenie nabycia spadku po E. P.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 stycznia 2006 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w O.

z dnia 29 czerwca 2005 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy oddalając postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną

apelację wnioskodawcy oparł swe rozstrzygnięcie na następującym bezspornym

stanie faktycznym:

Wnioskodawca R. P. żądał stwierdzenia nabycia przez siebie spadku po

ojcu E. P. zmarłym 31 sierpnia 2004 r. We wniosku zawarł oświadczenie o przyjęciu

spadku z dobrodziejstwem inwentarza i pismo to nadał w polskiej placówce

pocztowej 28 lutego 2005 r., tj. przed upływem sześciu miesięcy od chwili

dowiedzenia się o tytule powołania do spadku. Pismo zostało przyjęte w sądzie

spadku dnia 2 marca 2005 r.

Sąd Okręgowy nie podzielił zapatrywania sądu pierwszej instancji, jakoby

oświadczenie w przedmiocie przyjęcia spadku zostało złożone po terminie

przewidzianym w art. 1015 § 1 k.c., natomiast za istotną przeszkodę

w uwzględnieniu wniosku apelacji o zmianę postanowienia stwierdzającego

nabycie spadku wprost, na nabycie z dobrodziejstwem inwentarza, uznał brak

wymaganego w art. 1018 § 3 k.c. urzędowego poświadczenia podpisu .

W skardze kasacyjnej (zwanej nieściśle kasacją) wnioskodawca przytoczył

naruszenie prawa materialnego: art. 1018 § 3 k.c. oraz art. 1015 k.c. i art. 640

k.p.c. określanego jako przepis postępowania. Na tej podstawie domagał się

uchylenia zaskarżonego „wyroku” i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

oraz zasądzenia „od pozwanego na rzecz wnioskodawczyni” kosztów procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Analiza treści pisma wniesionego przez pełnomocnika wnioskodawcy R. P.

nie pozostawia wątpliwości, że jest to skarga kasacyjna od prawomocnego

postanowienia wydanego w postępowaniu nieprocesowym. Oczywiste omyłki

dotyczące nazwy środka zaskarżenia, rodzaju zaskarżonego orzeczenia i osoby

uczestnika postępowania nieodpowiadające powadze czynności nie wpływają na

ocenę zasadności skargi.

Przytoczona podstawa ograniczona do zarzutów naruszenia przepisów

prawa materialnego (taki przeważający charakter ma również art. 640 k.p.c.) nie

znajduje usprawiedliwienia.

Składanie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku zostało

unormowane m. in. w przepisach:

1. art. 1015 § 1 k.c. określającym termin i skutki jego upływu,

2. art. 1018 k.c. określającym stanowczość i nieodwołalność oświadczenia

(§§ 1 i 2). Przepis zawiera istotne dla rozpoznawanej sprawy wymagania formalne

(§ 3) eliminujące trudności w ustaleniu faktu złożenia oświadczenia i wskazujące

organy przyjmujące oświadczenia,

3. art. 640 k.p.c. niezharmonizowanym z przepisami wymienionymi wyżej

powtarzającym zbędnie kompetencje notariusza do przyjęcia oświadczenia,

określającym właściwość miejscową i rzeczową sądów, dopuszczalność składania

oświadczeń poza postępowaniem o nabycie spadku oraz w § 2 obowiązek

przyjmujących przesłania oświadczenia do sądu spadku

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 640 k.p.c. i art. 1015 k.c. są oczywiście

nieuzasadnione. Bezskuteczny upływ terminu sześciomiesięcznego ustanowionego

w art. 1015 § 1 k.c. powoduje utratę prawa wyboru sposobu przyjęcia spadku i nie

ma żadnej podstawy zapatrywanie, że wniosek o stwierdzenie nabycia spadku

przerywa jego bieg. Podejmując próbę uzasadnienia skarżący powołuje się na

bliżej niesprecyzowane „ogólne zasady” przerwy biegu terminu w chwili wszczęcia

postępowania przed sądem. Tego rodzaju uzasadnienie skargi kasacyjnej nie

pozwala na merytoryczną analizę.

Przypisywanie sądowi drugiej instancji oceny, jakoby termin złożenia

oświadczenia nie został zachowany przez nadanie pisma procesowego w polskim

urzędzie pocztowym jest sprzeczne z treścią uzasadnienia zaskarżonego

postanowienia; poza tym wątek ten ze względu na granice kognicji sądu

kasacyjnego (art. 39813 § 1 k.p.c.) nie może być merytorycznie analizowany.

Zarzut naruszenia art. 1018 § 3 k.c. dotyczący zachowania formy

oświadczenia przez wnioskodawcę jest chybiony. Przepis w zakresie oświadczenia

składanego na piśmie dotyczy czynności dokonywanej podczas rozprawy oraz

poza nią, bezpośrednio w sądzie (w biurze podawczym) lub przez pocztę. Z woli

ustawodawcy oświadczenie pisemne wymaga urzędowego poświadczenia podpisu,

a znaczenie jakie ustawa przywiązuje do pewności, iż wyraża ono wolę

spadkobiercy potwierdza wymaganie dotyczące formy pełnomocnictwa, w razie

składania oświadczenia w imieniu zastępowanego.

Z przyczyn wskazanych wyżej należy uznać, ze podstawa skargi okazała się

nieuzasadniona, co nakazywało jej oddalenie z mocy art. 3984 § 1 k.p.c.

jz