V CO 43/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CO 43/08

POSTANOWIENIE

Dnia 21 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosław Bączyk

w sprawie z powództwa "S.(...)" Sp. z o.o. w C.

przeciwko K. D.j

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 listopada 2008 r.,

wniosku pozwanej o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu

Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt V CSK (...),

1. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu

Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008r., sygn. akt V CSK (...);

2. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r. i zwraca

Sądowi Apelacyjnemu skargę kasacyjną pozwanej od wyroku tego Sądu z dnia 7

września 2007 r. w celu usunięcia dostrzeżonych braków.

Uzasadnienie

Pełnomocnik K. D. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r. w sprawie

o sygn. V CSK (...). Postanowieniem tym odrzucono skargę kasacyjną K. D.

występującej jako pozwana w procesie z powództwa S.(...) Sp. z o.o. w C. o zapłatę.

Odrzucenie skargi nastąpiło z tego powodu, że pozbawiona ona była adekwatnego

sformułowania i uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, tj. niezbędnego

elementu konstrukcyjnego tego środka zaskarżenia [uzasadnienie postanowienia, sygn.

V CSK (...)].

Domagając

się

wznowienia

postępowania

zakończonego

prawomocnym

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., skarżący powoływał się

na treść art. 399 § 2 w zw. z art. 4011 k.p.c. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego (TK) z

dnia 1 lipca 2008 r., sygn. akt SK 40/07 (Dz. U. Nr 120, poz. 779).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 2008 r. (SK 40/07), art.

398 § 2 i 3 w zw. z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie

– bez wezwania do usunięcia braków – skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań

określonych w art. 39814 § 1 pkt 3 k.p.c., jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31

ust. 3 i art. 2 Konstytucji.

Odrzucenie skargi kasacyjnej powódki nastąpiło prawomocnym postanowieniem

z dnia 18 czerwca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny nie określił daty wejścia w życie

rozstrzygnięcia z dnia 1 lipca 2008 r. Oznacza to, że z datą publikacji tego orzeczenia

(art. 190 ust. 3 Konstytucji) nie jest możliwe odrzucenie a limine skargi kasacyjnej z

powodu braku samego wniosku o przyjęcie jej od rozpoznania lub braku uzasadnienia

tego wniosku. Publikacja orzeczenia TK nastąpiła w dniu 8 lipca 2008 r.

Należy podzielić stanowisko zgodnie z którym orzeczenie TK stwierdzające

niezgodność z Konstytucją ustaw w zakresie wskazanym w art. 190 ust. 4 Konstytucji

wywiera skutki retroaktywne (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca

2008 r., II CZ 37/08, nieopubl; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia

2008 r., I Cz 66/08; nieopubl.). Oznacza to konieczność ponownego rozpoznania sprawy

z pominięciem już niekonstutywnego przepisu, jeżeli stanowił on podstawę wydania

kwestionowanego orzeczenia sądowego. Dzieje się tak także wtedy, gdy orzeczenie TK

ma tzw. zakresowy (interpretacyjny) charakter (por. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2008 r., IV Cz 64/08, nieopubl.).

Skarga pełnomocnika K. D. o wznowienie postępowania została wniesiona w

terminie określonym w art. 407 § 2 k.p.c. De lege lata istnieje możliwość wznowienia

postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego (art.

394 § 2 k.p.c. w zw. z art. 4011 k.p.c.). Niewątpliwie uznany za niekonstytucyjny przepis

art. 3986 § 2 i § 3 k.p.c. stanowił zasadniczą podstawę wydania postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej (por.

uzasadnienie tego postanowienia). Zgodnie z art. 4011 k.p.c., można domagać się

wznowienia postępowania, gdy TK orzekł o niezgodności m.in. aktu normatywnego z

Konstytucją, na podstawie którego wydane zostało zaskarżone orzeczenie. Wyrok TK z

dnia 1 lipca 2008 r. stanowi zatem ustawową podstawę wznowienia postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego.

Pojawia się kwestia określenia treści rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego

uznającego, że zachodzą podstawy do wznowienia postępowania zakończonego

prawomocnym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2008 r. (art. 412 k.p.c.). Treść wyroku

TK pozwala na stwierdzenie, że wniesiona (i następnie bezpodstawnie odrzucona)

skarga kasacyjna powinna zostać poddana – po jej stosownym uzupełnieniu – tzw.

postępowaniu przedsądowemu (art. 3989 § 1 k.p.c.). Oznacza to, że wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia

18 czerwca powinno prowadzić do uchylenia tego postanowienia i zwrócenia Sądowi

Apelacyjnemu skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku tego Sądu w celu usunięcia

dostrzeżonych w niej braków (podobnie – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

27 listopada 2008 r., IV Co 20/08, nieopubl.).

W tej sytuacji Sąd Najwyższy na podstawie art. 412 § 4 k.p.c. z art. 398 6 § 3

k.p.c. orzekł jak w sentencji.