V CO 26/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CO 26/08

POSTANOWIENIE

Dnia 8 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie ze skargi B. Z.

o wznowienie postępowania w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 20 grudnia 2005 r.,

zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt V

CNP (…)

w sprawie z wniosku B. Z.

przy uczestnictwie M. H.

o zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 października 2008

r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2006 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do

rozpoznania skargi wnioskodawcy B. Z. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 20 grudnia 2005 r.,

oddalającego jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Z., którym zniesiono

współwłasność nieruchomości rolnej położonej w K. Postanowienie Sądu Najwyższego

nie zawierało pisemnego uzasadnienia, co odpowiadało ówczesnemu unormowaniu art.

3989 § 2 w zw. z art. 42412 k.p.c.

Po wydaniu postanowienia przez Sąd Najwyższy wnioskodawca wystąpił do

Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że art. 424 9 k.p.c. oraz art. 3989 § 2 k.p.c. są

niezgodne z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji. Przed rozpoznaniem skargi

wnioskodawcy, wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r. (SK 68/06, Dz.U. nr 106, poz. 731,

OTK-A z 2007, nr 6 poz. 53) wydanym w innej sprawie, Trybunał Konstytucyjny orzekł,

że art. 3989 § 2 zdanie drugie k.p.c. jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 31

Konstytucji. Wyrok ten spowodował umorzenie postępowania ze skargi konstytucyjnej

wnioskodawcy. Trybunał Konstytucyjny uczynił to dwuetapowo - postanowieniem z dnia

16 lipca 2007 r. umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym badania zgodności z

Konstytucją art. 3989 § 2 zdanie drugie k.p.c., a następnie postanowieniem z dnia 2

kwietnia 2008 r. umorzył to postępowanie w pozostałym zakresie. W obydwu wypadkach

– ze względu na zbędność wydania wyroku.

W dniu 10 lipca 2008 r. wnioskodawca złożył aktualnie rozpatrywaną skargę o

wznowienie postępowania. Domaga się w niej wznowienia postępowania zakończonego

prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z 12 lipca 2006 r., zmiany tego

postanowienia poprzez przyjęcie skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego

orzeczenia z prawem do rozpoznania i jej uwzględnienie, a także zasądzenia od

uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu.

W

uzasadnieniu

skargi

wnioskodawca

wskazał

podstawę

wznowienia

przewidzianą w art. 4011 k.p.c. wyjaśniając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

30 maja 2007 r. w sprawie SK 68/06, stwierdzający niezgodność art. 398 9 § 2 k.p.c.

zdanie drugie z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji – na mocy

odesłania zawartego w art. 42412 k.p.c. – ma zastosowanie także w wypadku odmowy

przyjęcia do rozpoznania skargi o stwierdzenie niegodności z prawem prawomocnego

postanowienia. Skarżący zaznaczył, że dochował terminów przewidzianych w art. 407 §

2 i art. 408 k.p.c., bowiem skargę o wznowienie postępowania złożył w ciągu trzech

miesięcy od otrzymania postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 2 kwietnia 2008 r.

oraz z zachowaniem pięcioletniego terminu od uprawomocnienia się postanowienia

Sądu Najwyższego z 12 lipca 2006 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Złożona przez wnioskodawcę skarga o wznowienie postępowania podlega

odrzuceniu z dwóch przyczyn:

Po pierwsze wniesiona została z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 407

§ 2 k.p.c. Przepis ten dla sytuacji określonej w art. 401 1 k.p.c. ustanawia termin

trzymiesięczny, a początek jego biegu wyznacza na dzień wejścia w życie orzeczenia

Trybunału Konstytucyjnego. Zestawienie obydwu przepisów jednoznacznie wskazuje, że

pod pojęciem „dnia wejścia w życie orzeczenia” rozumieć należy dzień, od którego

obowiązuje orzeczenie Trybunału o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie

którego zostało wydane orzeczenie objęte skargą o wznowienie, z Konstytucją,

ratyfikowaną umowa międzynarodową lub ustawą. Wnioskodawca łączy wskazaną

przez siebie podstawę wznowienia z art. 4011 k.p.c. z wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 30 maja 2007 r., który wszedł w życie 15 czerwca 2007 r., w

dniu ogłoszenia go w Dzienniku Ustaw (art. 190 ust. 3 Konstytucji). Przewidziany w art.

407 § 2 k.p.c. termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania upłynął zatem

15 września 2007 r. Zdarzenie, które skarżący uważa za początek biegu omawianego

terminu, a którym jest doręczenie mu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego

o umorzeniu postępowania ze skargi konstytucyjnej wniesionej przez niego, nie ma

znaczenia dla biegu powyższego terminu w świetle regulacji z art. 407 § 2 k.p.c., nie jest

to bowiem orzeczenie wskazane w tym przepisie. W rezultacie skarga o wznowienie

postępowania wniesiona 10 lipca 2008 r. złożona została przez wnioskodawcę z

przekroczeniem ustawowego terminu o blisko 10 miesięcy.

Po drugie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 maja 2007 r. stwierdza

niezgodność z Konstytucją jedynie przepisu normującego jeden z elementów

postępowania wstępnego, tzw. „przedsądu”, służącego wyłonieniu skarg spełniających

kryteria uzasadniające ich rozpoznanie przez Sąd Najwyższy. Z porządku prawnego

usunięty został art. 3989 § 2 zdanie drugie k.p.c., który zwalniał Sąd Najwyższy z

obowiązku uzasadnienia postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Trybunał ocenił go negatywnie jako niedopuszczalne wyłączenie

obowiązku

informacyjnego

Sądu

Najwyższego

i ograniczenie

przejrzystości

postępowania – „przedsądu”. Trybunał nie zakwestionował natomiast zgodności z

Konstytucją samej instytucji przedsądu, ani przesłanek selekcji spraw dokonywanej w

jego toku. A uwagi na treść art. 42412 k.p.c. wnioski te odnieść należy także do

„przedsądu” przeprowadzanego w stosunku do skarg o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia.

Powołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego mógłby zatem uzasadniać

jedynie żądanie wznowienia postępowania i sporządzenia uzasadnienia postanowienia

odmawiającego przyjęcia skargi wnioskodawcy do rozpoznania. Skarżący jednak

domaga się wznowienia postępowania i zmiany zaskarżonego postanowienia, chociaż

przepis uznany za niekonstytucyjny nie pozostawał w związku z merytorycznym

rozstrzygnięciem zawartym w postanowieniu z 12 lipca 2006 r. Powyższa rozbieżność

między

przedmiotem

rozstrzygnięcia

Trybunału

Konstytucyjnego

a

wnioskiem

wnioskodawcy powoduje, że skargi o wznowienie postępowania nie można uznać za

opartą na wskazanej w niej podstawie - art. 4011 k.p.c. (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2007 r., III CO 8/07, nie publ. i z dnia 18 października

2007, III CO 14/03 nie publ.).

Obydwie przytoczone przyczyny uzasadniają konieczność odrzucenia skargi na

podstawie art. 410 § 1 k.p.c.