V CO 18/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CO 18/06

POSTANOWIENIE

Dnia 19 grudnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 grudnia 2006 r.

skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego I. – L. L. i T. L. Spółki Jawnej w D.

o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Wielobranżowego I. – L. L. i T. L. Spółki

Jawnej w D.

przeciwko "F." S.A. w K.

o zapłatę,

zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego

z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt V CZ 8/05,

odrzuca skargę o wznowienie postępowania.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2004 r. w sprawie […] 1530/03 Sąd

Apelacyjny oddalił wniosek powodowego Przedsiębiorstwa – Spółki jawnej L. L. i T.

L. o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od kasacji. Wysokość

wpisu Sąd określił na kwotę 5.463,20 złotych a wezwanie do uiszczenia tej kwoty w

terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia kasacji doręczył pełnomocnikowi strony

powodowej w dniu 28 czerwca 2004 r., a następnie – po odmowie zwolnienia –

ponownie w dniu 20 lipca 2004 r. Wobec nieuiszczenia wpisu Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2004 r. odrzucił kasację. Zażalenie powoda na

odrzucenie kasacji Sąd Najwyższy oddalił postanowieniem z dnia 18 lutego 2005 r.

po uprzednim rozpoznaniu postanowienia o odmowie zwolnienia od wpisu i

uznaniu, że trafnie Sąd Apelacyjny ocenił, iż brak było podstaw do uwzględnienia

wniosku o zwolnienie od kosztów.

W dniu 29 czerwca 2006 r. powód wniósł skargę o wznowienie

postępowania. Powołując się na art. 4011 k.p.c. wskazał, że w wyroku z dnia

31 marca 2005 r. SK 26/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z art. 2

w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przepisów art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia

13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz § 7 ust. 1 pkt

4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie

określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych oaz orzekł o utracie mocy

obowiązującej wymienionych przepisów z dniem 1 kwietnia 2006 r. Podniósł, że

w sprawie

[…] 1530/03 Sądu Apelacyjnego odrzucenie kasacji nastąpiło tylko

dlatego, że powód został wezwany do uiszczenia wpisu od kasacji, w związku z

czym § 7 ust. 1 pkt 4 w/w rozporządzenia pośrednio stanowił podstawę

postanowienia odrzucającego kasację, co w świetle art. 190 ust. 4 Konstytucji

uprawnia skarżącego do żądania ponownego załatwienia jego sprawy bez

wykorzystania niekonstytucyjnego przepisu. Ponadto, powód argumentował, że

wnosząc o zwolnienie od wpisu od kasacji i znając treść art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 1967 r. liczył się z tym, że

w przypadku nieprzyjęcia kasacji do rozpoznania zostanie mu zwrócona jedynie

połowa uiszczonego wpisu na co nie mógł sobie pozwolić. Wobec tego, że art. 36

ust. 1 pkt 3 wymienionej ustawy o kosztach z 1967 roku utracił moc brak jest

obecnie – zdaniem skarżącego – podstaw prawnych do pobierania od strony

wnoszącej kasację opłaty od kasacji nie zapewniając jej jednocześnie gwarancji

merytorycznego rozpoznania kasacji w momencie wnoszenia opłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4011 w zw. z art. 399 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia

postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności

z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano orzeczenie.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu kasacji oraz postanowienie Sądu

Najwyższego oddalające zażalenie powoda nie zostały wydane na podstawie art.

36 ust. 1 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2002 r.

nr 9, poz. 88 ze zm.) ani wprost ani przy pośrednim wykorzystaniu wymienionego

przepisu. Przepis ten przewidywał zwrot z urzędu przez sąd połowy wpisu

uiszczonego od kasacji nieprzyjętej przez Sąd Najwyższy do rozpoznania

i znajdował zastosowanie do instytucji tzw. przedsądu. W rozpoznawanej sprawie,

w związku z nieopłaceniem kasacji, nie doszło do skutecznego wniesienia

wymienionego środka zaskarżenia w wyniku czego zastosowanie tzw. przedsądu

jak i przepisów regulujących skutki nieprzyjęcia kasacji do rozpoznania było

bezprzedmiotowe.

Również odnośnie do § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów

w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 154, poz. 753 ze zm.) należy przyjąć, że

stwierdzenie

niekonstytucyjności

tego

przepisu

w

wyroku

Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2005 r. SK 26/02 (OTK-A 2005 nr 3, poz. 29)

nastąpiło w związku i na potrzeby instytucji odmowy przyjęcia kasacji do

rozpoznania nie zaś pod kątem zakwestionowania dopuszczalności w ogóle

pobrania od kasacji całego wpisu. Wynika to w sposób nie budzący wątpliwości

z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym rozważania

uwzględniające m.in. wymieniony § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia przedstawione

zostały w ustępie zatytułowanym „niekonstytucyjność” regulacji dotyczącej zwrotu

połowy wpisu w wypadku odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania”, same zaś te

rozważania

obejmują

m.in.

następujące

wypowiedzi:

„Zdaniem

Trybunału

Konstytucyjnego ocena konstytucyjności ponoszenia przez podmiot, którego

kasacja nie została przyjęta do rozpoznania, kosztów w postaci połowy wpisu od

kasacji musi być porównana z innymi sytuacjami, w których ustawodawca nakazuje

zwrot połowy wpisu”, „Dlatego Trybunał Konstytucyjny uznał za konieczne

stwierdzenie nieprawidłowości konstytucyjnej w

kosztów

kasacji

na

wypadek

odmowy

zakresie sposobu podziału

przyjęcia

jej

do

rozpoznania”,

„W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny uważa, iż zaskarżony przepis art. 36

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz § 7 zakwestionowanego

rozporządzenia w zakresie w jakim dotyczą kasacji (oba przepisy łącznie tworzą

mechanizm zwrotu połowy kosztów w wypadku odmowy przyjęcia kasacji) są

niezgodne z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji”, „Dlatego ustawodawca

musi

rozważyć,

czy

o niekonstytucyjności

względy,

przepisów

które

skłoniły

o zwrocie

części

Trybunał

do

wniosku

wydatków

na

kasację

w wypadku odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania w wyniku przedsądu –

istnieją

także

obecnie...

(-)”,

„Orzekając

o niekonstytucyjności

przepisów

wskazanych w pkt 1 sentencji Trybunał Konstytucyjny postanowił odroczyć

o 12 miesięcy termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów (-)

natychmiastowa derogacja spowodowałaby bowiem brak zwrotu poniesionych

kosztów, a więc skutek wręcz odwrotny do tego, jakie miałoby przynieść orzeczenie

o niekonstytucyjności”.

Powyższe stwierdzenia Trybunału Konstytucyjnego uprawniają do wniosku,

że uwzględnienie § 7 ust. 1 pkt 4 wymienionego wyżej rozporządzenia przy

orzekaniu o niekonstytucyjności sposobu podziału kosztów wymaganych przy

wstępnym badaniu kasacji nastąpiło dlatego, że Trybunał Konstytucyjny uznał, iż

wymieniony przepis stanowi swego rodzaju punkt wyjścia dla przepisu traktującego

o zwrocie połowy wpisu oraz, że za niekonstytucyjne uznał Trybunał w istocie

uregulowanie dotyczące zwrotu wpisu w przypadku odmowy przyjęcia kasacji do

rozpoznania nie zaś uregulowanie dotyczące w ogóle pobierania całego wpisu.

Tak też - jak się wydaje – przyjął wyrok Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca,

który

jeszcze

przed

upływem

terminu

derogacyjnego

oznaczonego

w przedmiotowym wyroku uchwalił i wprowadził w życie nową ustawę o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz.U. nr 167, poz. 1398),

w której powtórzył regułę pobierania od skargi kasacyjnej całego wpisu (art. 18 ust.

2),

zmienił

natomiast

poprzednie

unormowanie

dotyczące

zwrotu

części

uiszczonego wpisu w razie odmowy w wyniku tzw. przedsądu przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania w ten sposób, że obecnie stronie skarżącej zwraca się

¾ wpisu (art. 79 ust. 1 pkt 2 „b” w/w ustawy).

W każdym zaś razie, bez względu na intencje jakie legły u podstaw

stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu § 7 ust. 1

pkt 4 rozporządzenia w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach

cywilnych, wymieniony przepis nie był podstawą wydania przez Sąd Apelacyjny

postanowienia o odrzuceniu kasacji, ani postanowienia Sądu Najwyższego

o oddaleniu zażalenia powoda. Podstawą powyższych orzeczeń był art. 16 ust. 3

ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(jedn. tekst Dz.U. z 2002 r., nr 9, poz. 88 ze zm.), a tego przepisu wyrok Trybunału

Konstytucyjnego nie dotyczy.

Z przedstawionych względów uznając, że skarga powoda o wznowienie

postępowania nie została oparta na podstawie, o której mowa w art. 401 1 Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 410 § 1 k.p.c.).