V CNP 88/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CNP 88/08

POSTANOWIENIE

Dnia 22 grudnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku A. B.

przy uczestnictwie B. B., W. B., J. B., J. B., P. B., S. P., L. B. i Z.G.

o zamianę stwierdzenia nabycia spadku po T. B.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 grudnia 2008 r.,

skargi B. B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu

Rejonowego z dnia 1 grudnia 2005 r., sygn. akt I Ns (…),

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2005 r. Sąd Rejonowy na wniosek A. B. zmienił

swoje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po T. B. z dnia 2 września 2004 r.

w sprawie I Ns (…) w ten sposób, że stwierdził, iż spadek po T. B. zmarłym w dniu 22

listopada 2003 r. w USA, ostatnio stale zamieszkałym w USA na podstawie ustawy

nabyli: B. B. – żona w 8/32 części oraz rodzeństwo: A. B., W. B., J. B., P. B., S. P., L. B.

i Z. G. w 3/32 części każdy z nich. Postanowienie nie zostało zaskarżone

i uprawomocniło się.

Uczestniczka postępowania B. B. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem postanowienia zmieniającego postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z

powodu naruszenia art. 932 § 2 k.c.

Zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 4245 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać:

1) oznaczenie orzeczenia, od którego została wniesiona ze wskazaniem czy jest

ono zaskarżone w całości lub w części,

2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie,

3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne,

4) uprawdopodobnienie

wyrządzenia

szkody,

spowodowanej

przez

wydanie

orzeczenia, którego skarga dotyczy,

5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując

art. 4241 § 2 - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi,

6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.

Wymagania te mają charakter konstrukcyjny i w skardze muszą być wypełnione

wszystkie, każde z nich bowiem ma charakter samodzielny. Skarga nie zawierająca

któregokolwiek z tych elementów jest odrzucana a limine, gdyż są to braki istotne,

uznawane za niepodlegające naprawie w sposób przewidziany dla usuwania braków

formalnych pism procesowych.

W art. 4245 § 1 k.p.c. wyraźnie odróżniono podstawy skargi od wskazania

przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne. Są to zatem dwa

niezależne od siebie elementy skargi. W postanowieniu z dnia 27 stycznia 2006 r. (III

CNP 23/05, OSNC 2006/7-8/140) Sąd Najwyższy podkreślił, że odpowiada to

założeniom skargi jako instytucji prawnej ustanowionej dla umożliwienia realizacji

uprawnień wypływających z art. 4171 § 2 k.c., zagwarantowanych w art. 77 ust. 1

Konstytucji, przewidującym odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone

przez niezgodne z prawem działania przy wykonywaniu władzy publicznej. Jest zatem

konieczne aby już na etapie wnoszenia skargi jasno określone zostało z którym

przepisem skarżone orzeczenie jest niezgodne. Ponadto „wady postępowania

poprzedzającego wydanie skarżonego orzeczenia, wytykane w ramach podstaw, nie

zawsze powodują niezgodność orzeczenia z prawem (por. art. 4244 k.p.c.), a jeśli nawet

tak się dzieje, to przepisy wskazane jako naruszone w ramach podstaw nie muszą być i często nie są – tożsame z przepisami (przepisem), z którym orzeczenie jest

niezgodne”. Akceptując przytoczone stanowisko stwierdzić należy, że skarga powódki

zawiera jedynie bardzo ogólnie wskazaną podstawę (zarzut naruszenia art. 932 § 2

k.c.), nie sposób natomiast znaleźć w niej jednostki redakcyjnej zawierającej wskazanie

przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne. W orzecznictwie (por.

np. wyżej powołane postanowienie) przyjmuje się, że nie stanowi spełnienia wymagania

przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. odwołanie się do podstaw skargi lub ich

uzasadnienia, tym bardziej zaś nie spełnia ich potraktowanie obydwu elementów skargi

jako jednego.

Skarżąca nie wykazała również w sposób należyty, że wzruszenie zaskarżonego

orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z

ustabilizowanego już orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że wymaganie to jest

spełnione, gdy w skardze zamieszczony zostanie wywód, wykazujący, nie tylko, że w

sprawie nie jest dopuszczalna skarga kasacyjna, ale także, że nie ma podstaw lub

możliwości wniesienia skargi o wznowienie postępowania (tak np. postanowienie z dnia

17 sierpnia 2005 r., I CNP 5/05, OSNC 2006/1/17), ani innych „narzędzi procesowych”

(w tym wypadku specjalnego środka funkcjonujące w postępowaniu nieprocesowym –

art. 679 k.p.c.), a wywód taki jest zbędny jedynie wtedy, gdy skarżący dołączy do skargi

odpisy orzeczeń dowodzących, że uruchomienie innych środków procesowych okazało

się nieskuteczne (por. cytowane wcześniej postanowienie z 26 stycznia 2006 r.).

Tymczasem skarżąca w skardze w ogóle nie ustosunkowała się do tych kwestii.

Ograniczyła się jedynie do wyjaśnienia przyczyn dla których nie zaskarżyła

postanowienia Sądu I instancji wskazując, że powodowała się przekonaniem, że Sąd

orzeknie prawidłowo. Nie może zatem być wątpliwości, że nie wypełniła w sposób

należyty wymagania stawianego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., bowiem nakazuje on –

także w sytuacji, kiedy przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie sądu I instancji,

wykazania, że jego wzruszenie w drodze innych środków prawnych nie jest możliwe.

Ponadto subiektywne argumenty przytoczone przez skarżącą jako wsparcie tezy o

wyjątkowości przyczyn, jakie spowodowały konieczność zaskarżenia orzeczenia sądu I

instancji – to znaczy jej przeświadczenie, że sąd wyda prawidłowe orzeczenie – nie

stanowią podstawy do przyjęcia, że taki wypadek zachodzi. Przyczyny zaniechania

zaskarżenia orzeczenia zwykłymi środkami odwoławczymi muszą mieć źródła

obiektywne. Do takich źródeł nie należy nieuzasadniony brak dbałości o własne interesy

w toku postępowania sądowego, w którym wszak nie są wykluczone błędy i omyłki

orzecznicze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP

217/07, OSNC Zb. Dodatkowy 2008/D/114).

Z przytoczonych względów skarga powódki podlega odrzuceniu na podstawie art.

4248 § 1 k.p.c.