V CNP 79/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CNP 79/08

POSTANOWIENIE

Dnia 1 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa W. C. i J. M.

przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Izby Celnej w K. i Izbie Skarbowej w K.

Oddziałowi Zamiejscowemu w B.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 1 października 2008

r.,

skargi powoda J. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w B. z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I C (…),

odrzuca skargę i nie obciąża skarżącego kosztami postępowania wszczętego

wniesieniem skargi.

Uzasadnienie

Skarżący J. M. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 9 lutego 2006 r., wydanego przez

ten Sąd jako Sąd pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną wniesienia skargi określił art. 424 1 § 2 k.p.c., który

przewiduje szczególne przesłanki dopuszczalności skargi, m.in. od prawomocnego

orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez Sąd pierwszej

instancji. Jedną z tych pozytywnych przesłanek - wynikającą z art. 4241 § 2 k.p.c. przysługiwania skargi od prawomocnego orzeczenia Sądu pierwszej instancji jest

nieskorzystanie przez strony z przysługujących im środków prawnych, ograniczone

jednak tylko do wyjątkowych wypadków (por. postanowienie SN z dnia 2 lutego 2006 r., l

CNP 4/06, OSNC 2006, Nr 6, poz. 113).

W stanie faktycznym tej sprawy nie wystąpiła jednak ustawowa przesłanka

nieskorzystania przez powoda z przysługującego mu środka prawnego w postaci

apelacji. Przeciwnie, sam powód wyraźnie przyznał, że wcześniej wniósł apelację od

zaskarżonego obecnie skargą wyroku, która jednak, postanowieniem Sądu drugiej

instancji, została prawomocnie odrzucona wskutek nieuiszczenia opłaty podstawowej

przez reprezentującego powoda profesjonalnego pełnomocnika procesowego.

Taka sytuacja nie mieści się w pojęciu „nieskorzystania przez stronę z

przysługującego jej środka prawnego". Próby skarżącego rozszerzania tej przesłanki

także na nieskuteczne wniesienie środka zaskarżenia i w konsekwencji brak jego

merytorycznego rozpoznania w ramach kontroli instancyjnej nie można uznać za

przekonywającą. Powód dysponował przysługującym mu środkiem odwoławczym

(apelacją) umożliwiającym kontrolę instancyjną niezgodnego z prawem - w jego ocenie orzeczenia i skorzystał z wniesienia tego środka, choć uczynił to bezskutecznie wobec

uchybienia wymogom formalnym. Okoliczność ta nie może jednak obecnie przesądzać o

dopuszczalności skargi wnoszonej na podstawie art. 424 1 § 2 k.p.c. Nie sposób bowiem

aprobować tezy, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia miałaby przysługiwać od wszelkich prawomocnych orzeczeń, a zwłaszcza

wydanych przez Sąd pierwszej instancji, które uprawomocniły się w następstwie

nieskutecznego wniesienia przez stronę zwyczajnego środka zaskarżenia (a więc także

apelacji), np. w wyniku uchybienia terminowi do jego wniesienia czy obowiązkowi

należytego jego opłacenia. Jak trafnie uznał Trybunał Konstytucyjny, skarga o

stwierdzenie niezgodności z prawem nie może być traktowana jako alternatywny,

uzupełniający środek zaskarżenia wobec instrumentów procesowych przysługujących

stronie w postępowaniu zasadniczym, a jej uprawnienia do kwestionowania zgodności

prawomocnego orzeczenia z prawem nie mogą być oceniane w oderwaniu od

staranności zachowania w toku postępowania instancyjnego (por. postanowienie TK z

dnia 3 lipca 2007 r., sygn. SK 4/07 OTK-A 2007/7/83).

Okoliczność zatem, że powód faktycznie nie skorzystał ze skutecznego poddania

zaskarżonego skargą wyroku jego merytorycznej kontroli w postępowaniu apelacyjnym

nie jest równoznaczna z uznaniem, że nie skorzystał on z przysługującego mu środka

zaskarżenia (bo skorzystał, choć uczynił to bezskutecznie), a zatem nie wystąpiła

pozytywna przesłanka dopuszczalności skargi określona w art. 4241 § 2 k.p.c.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.

4248 § 2 k.p.c.

O kosztach postępowania wszczętego wniesieniem skargi orzeczono na

podstawie art. 102 k.p.c.