V CNP 74/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CNP 74/09

POSTANOWIENIE

Dnia 21 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz

w sprawie ze skargi G.K.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Rejonowego w D.

z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt [...],

w sprawie z wniosku Banku Spółki Akcyjnej

przy uczestnictwie J.K., G.K., S.K., P.K. i J.K.

o stwierdzenie nabycia spadku po D.K.,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 grudnia 2009 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 lipca 2007 r. Sąd Rejonowy w D. stwierdził, że

spadek po D.K., zmarłym 22 września 2005 r. w D., nabyli z mocy ustawy: jego

rodzice po ¼ części oraz rodzeństwo po 1/6 części, z tym że małoletnia siostra J.K.

– z dobrodziejstwem inwentarza.

Postanowienie te nie zostało zaskarżone.

Uczestniczka postępowania G.K. (siostra spadkodawcy) wniosła skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego postanowienia. Twierdziła

mianowicie, że wskutek naruszenia art. 1016 k.c. spadkobiercy – poza J.K. – zostali

pozbawieni

przywileju

nabycia

spadku

z dobrodziejstwem

inwentarza,

co

spowodowało, m. in., konieczność spłaty przez nich długu spadkowego w postaci

nie spłaconego kredytu bankowego. Skarżąca poniosła w efekcie szkodę, ponieważ

spłaciła z tego tytułu kwotę 18 613 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

aktualizuje się w sytuacji, w której niezgodność ta – w rozumieniu art. 4241 k.p.c.

w związku z art. 417 § 1 i 4171 § 2 k.c. – polega na oczywistej i rażącej obrazie

prawa, niebudzącej żadnych wątpliwości (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego

z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 174 oraz z dnia

21 lutego 2007 r., I CNP 71/06., niepubl.).

Należy podkreślić, że postanowienie spadkowe z dnia 26 lipca 2007 r.

uprawomocniło się bez zaskarżenia, w związku z czym skarga G.K. może być

skuteczna w sytuacjach wyjątkowych, gdy niezgodność z prawem wynika z

naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności

albo praw człowieka i obywatela (art. 4241 § 2 k.p.c.).

Takie

wyjątkowe

kwestionowanego

okoliczności

postanowienia

z

pewnością

spadkowego.

nie

wystąpiły

Zasadą

jest

na

tle

bowiem

odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe, a nieodpowiedzialność –

wyjątkiem. Merytoryczne stanowisko, reprezentowane w skardze, nie wynika

wprost ani z treści art. 1016 k.c., ani tym bardziej z przepisu regulaminowego

(§ 145 ust. 2 reg. sąd.). Wynika natomiast z wykładni zaprezentowanej w wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 1970 r.,, II CR 388/69 (OSNC 1970, nr 12,

poz. 229). Ta rozszerzająca wykładnia art. 1016 k.c. nie jest jednak aprobowana

bez zastrzeżeń. W piśmiennictwie podkreśla się m. in., że nie istnieje ustawowa

zasada, iż odpowiedzialność wszystkich spadkobierców musi być ukształtowana

w taki sam sposób.

Powyższa kontrowersja mogła być przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 pkt 1 i 2 k.p.c.), nie należy natomiast do przesłanek

skargi z art. 4241 k.p.c. Co więcej, oznacza, że kwestionowane postanowienie

spadkowe nie zostało wydane z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa.

Konsekwencje nieskorzystania przez skarżącą z apelacji są jednak dalej

idące z uwagi na wskazany poprzednio brak wyjątkowych okoliczności określonych

w art. 4241 § 2 k.p.c. Powodują mianowicie odrzucenie skargi na podstawie

art. 4248 § 2 k.p.c.