V CK 7/03 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 19 lutego 2003 r., V CK 7/03

Sąd rejestrowy w postępowaniu o wpis do rejestru dłużników

niewypłacalnych (art. 55 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym

Rejestrze Sądowym, jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.) nie

bada przyczyn niewypłacalności dłużnika.

Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster

Sędzia SN Zbigniew Strus

Sąd Najwyższy w sprawie z urzędu przy uczestnictwie Romana M. o rejestrację,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 lutego

2003 r., kasacji uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w

Katowicach z dnia 20 sierpnia 2002 r.

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Katowicach wpisał uczestnika postępowania Romana M. do

rejestru

dłużników

niewypłacalnych,

ponieważ

prawomocnym

orzeczeniem

sądowym został on zobowiązany do wyjawienia majątku.

Orzeczenie to zaaprobował Sąd Okręgowy w Katowicach, który postanowieniem

z dnia 20 sierpnia 2002 r. oddalił apelację uczestnika. Sąd odwoławczy podkreślił,

że wpis do rejestru był obligatoryjny, gdyż zaistniała ustawowa przesłanka

określona w art. 55 pkt 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze

Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm. – dalej: "u.K.Rej.S.").

Sąd rejestrowy bada tylko istnienie prawomocnego postanowienia zobowiązującego

dłużnika do wyjawienia majątku w trybie przepisów o sądowym postępowaniu

egzekucyjnym, nie jest natomiast uprawniony do oceny przyczyn niewypłacalności

dłużnika.

W kasacji uczestnik wniósł o uchylenie tego orzeczenia, powołując się na

naruszenie art. 55 ust. 3 u.K.Rej.S. Skarżący podkreślił, że przyczyny jego

niewypłacalności są niezawinione, gdyż popadł w zadłużenie wskutek kradzieży.

Jego zdaniem, do rejestru dłużników niewypłacalnych powinny być wpisywane

osoby, które celowo uchylają się od płacenia długów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Obowiązująca od dnia 1 stycznia 2001 r. ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o

Krajowym Rejestrze Sądowym utworzyła Krajowy Rejestr Sądowy, w skład którego

wchodzi m.in. rejestr dłużników niewypłacalnych. Powołanie tego rejestru stanowiło

spełnienie przez ustawodawcę oczekiwań uczestników obrotu gospodarczego,

którzy uzyskali instrument ograniczający ryzyko inwestycyjne. Jest to nowe

rozwiązanie prawne, chroniące potencjalnego wierzyciela przed niewypłacalnością

dłużnika jeszcze przed powstaniem zobowiązania.

Rejestr dłużników niewypłacalnych spełnia funkcję ewidencyjną i informacyjną

oraz korzysta z domniemania prawdziwości wpisanych do niego danych (art. 13 ust.

u.K.Rej.S.).

Z

tej

przyczyny

podstawą

wpisu

do

rejestru

dłużników

niewypłacalnych są dane zweryfikowane prawomocnym orzeczeniem sądowym,

zarówno przy wpisie z urzędu (art. 55 u.K.Rej.S.), jak i na wniosek wierzyciela (art.

56 u.K.Rej.S.).

Do tego rejestru wpisuje się z urzędu m.in. dłużników, którzy zostali zobowiązani

do wyjawienia majątku w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego o

postępowaniu egzekucyjnym (art. 55 pkt 3 u.K.Rej.S.), przesłanką wpisu jest więc

istnienie prawomocnego postanowienia sądu wydanego na podstawie art. 913-9201

k.p.c., odnoszącego się do dłużnika podlegającego wpisowi. Innych uwarunkowań

ustawa nie przewiduje, w szczególności nie uzależnia wpisu od przyczyny

niewypłacalności dłużnika.

Należy zauważyć, że rejestr dłużników niewypłacalnych został powołany w

interesie wierzycieli. Wpis do rejestru ujawnia dłużników niewiarygodnych, nie

zasługujących na zaufanie w obrocie gospodarczym, a tym samym prowadzi do

eliminowania ich z tego obrotu. Jest to korzystne dla sytuacji rynkowej, może

natomiast realnie utrudnić osobom „napiętnowanym” wpisem do rejestru dłużników

niewypłacalnych reaktywowanie działalności gospodarczej.

Przyczyny niewypłacalności mogą być różne, jednakże nie podlegają one

badaniu w postępowaniu o wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych. Wynika to z

jednoznacznej treści ustawy (art. 55 pkt 3), z charakteru postępowania rejestrowego

oraz z niedopuszczalności weryfikowania prawomocnych orzeczeń sądowych

będących podstawą wpisu (art. 365 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).

Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym koncentruje się w omawianym zakresie na

stwierdzeniu niewypłacalności dłużnika i chroni go przed pochopnym wpisem do

rejestru dłużników niewypłacalnych. Takie usytuowanie pozycji dłużnika nie jest

rozwiązaniem nowym; przyczyny niewypłacalności (bezskuteczności egzekucji) nie

są dociekane również w postępowaniu egzekucyjnym oraz upadłościowym.

W rozpoznawanej sprawie została bezspornie spełniona przesłanka wpisu

uczestnika do rejestru dłużników niewypłacalnych, określona w art. 55 pkt 3

u.K.Rej.S., a mianowicie istnienie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego

w Częstochowie z dnia 28 sierpnia 2001 r. zobowiązującego dłużnika do wyjawienia

majątku. Należało w konsekwencji oddalić kasację (art. 39312 k.p.c. w związku z art.

13 § 2 k.p.c.).