V CK 610/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CK 610/04

POSTANOWIENIE

Dnia 11 października 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Bronisław Czech

w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w C.

przy uczestnictwie H. i A. J.

o wpis w księdze wieczystej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 11 października 2005 r., kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu

Okręgowego w C. z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. akt VI Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w C. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w K. z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt

Kw (…), i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego i apelacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2004 r. Sąd Okręgowy w C. oddalił apelację

wnioskodawcy – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C. złożoną od

postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 14 kwietnia 2004 r. oddalającego wniosek

o wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości objętej wspólnością ustawową

H. i A. małżonków J.

Sąd odwoławczy odnotował rozbieżność interpretacyjną w judykaturze na tle

możliwości wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej wspólność

ustawową dłużnika i jego małżonka, na podstawie decyzji ustalającej należność

podatkową lub z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, aprobując pogląd Sądu

Rejonowego, mający oparcie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2004 r., III

CZP 121/03, że wpis taki jest niedopuszczalny.

W

kasacji

wnioskodawca

domagał

się

uchylenia

tego

postanowienia,

kwestionując odmowę wpisu hipoteki przymusowej i powołując się na pogląd wyrażony

w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2004 r., III CZP 109/03.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasygnalizowana rozbieżność interpretacyjna doprowadziła do potrzeby jej

rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy w składzie powiększonym. W uchwale składu

siedmiu sędziów z dnia 28 października 2004 r., III CZP 33/04 (OSNC 2005, z. 3, poz.

43) Sąd Najwyższy przyjął, że doręczona dłużnikowi decyzja Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, ustalająca należność z tytułu składek, stanowi podstawę wpisu w księdze

wieczystej

hipoteki

przymusowej

na

nieruchomości

będącej

przedmiotem

współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym podziela ten pogląd z przedstawioną

argumentacją, a to oznacza uwzględnienie kasacji wnioskodawcy.

Należy podkreślić, iż cyt. uchwała III CZP 33/04 odnosi się do hipoteki

przymusowej kaucyjnej, jakiej dotyczy też wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w

rozpoznawanej sprawie. Nie może być inaczej, skoro wpis uzasadniała niedostateczna i

zaskarżalna decyzja o wymiarze składek, nie będąca miarodajnym dowodem istnienia

wierzytelności (por. art. 26 ust. 3 usus oraz art. 105 ukwh). W istocie więc wpis hipoteki

przymusowej kaucyjnej zabezpiecza tylko - w opisanej sytuacji - interesy fiskalne Skarbu

Państwa przed możliwością „usunięcia” nieruchomości przez dłużnika do czasu

uprawomocnienia się decyzji „składkowej”, urealnia więc skorzystanie przez wierzyciela

z hipoteki przymusowej zwykłej, dającej możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji z

zabezpieczonej nieruchomości. Ochrona małżonka dłużnika aktualizuje się natomiast w

fazie wystawiania tytułu wykonawczego, wpisu hipoteki przymusowej zwykłej oraz

czynności egzekucyjnych (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2005 r., III

CZP 3/05, nie publ.).

Należało w konsekwencji uchylić oba postanowienia sądowe i przekazać sprawę

Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania (art. 393 13 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2

k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie

kodeksu postępowania cywilnego... – Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98).