V CK 488/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CK 488/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Andrzej Struzik (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa W. W. i P. P.

przeciwko (...) Spółdzielni "M.(...)" w C.

o ustalenie nie istnienia uchwał ewentualnie o uchylenie uchwał, po rozpoznaniu na

rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 29 kwietnia 2005 r., kasacji powodów od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 23 marca 2004 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 13 maja 2003 r. Sąd Okręgowy w C. oddalił powództwo W. W. i

P. P. skierowane przeciwko (...) Spółdzielni „M.(...)” w C., którym domagali się oni

ustalenia nieistnienia uchwał nr (...)/VI/2001 i (...)/2001 podjętych przez Radę Nadzorczą

pozwanej Spółdzielni w dniu 19 czerwca 2001 r., którymi wykluczono powodów z grona

członków Spółdzielni, a także ustalenia nieistnienia uchwał nr (...)/VI/2002 i (...)/2002

podjętych przez Zebranie Przedstawicieli Członków pozwanej Spółdzielni w dniu 14

czerwca 2002 r. utrzymujących w mocy w/w uchwały Rady Nadzorczej. Zdaniem

powodów Zebranie Przedstawicieli Członków pozwanej Spółdzielni w dniu 24 sierpnia

2000 r. zostało zwołane przez osoby nieuprawnione, a zatem podjęta wówczas uchwała

o wyborze Rady Nadzorczej winna być uznana za uchwałę nieistniejącą, co w

konsekwencji powoduje nieistnienie podjętych przez tę Radę uchwał. Sąd Okręgowy

oddalił także zgłoszone w pozwie żądanie ewentualne uchylenia wymienionych wyżej

uchwał w trybie art. 42 § 2 prawa spółdzielczego.

Wyrokiem z dnia 23 marca 2004 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powodów od

powyższego wyroku. Oddalając apelację Sąd drugiej instancji przyjął za podstawę

swego orzeczenia stan faktyczny ustalony przez Sąd pierwszej instancji wskazując, że

w istocie ustalenia te nie są kwestionowane, zaś przedmiotem zarzutów jest jedynie

ocena skutków prawnych z faktów tych wynikających. Ustalenia te w szczególności są

następujące: W dniu 29 czerwca 2000 r. Rada Nadzorcza pozwanej Spółdzielni pod

przewodnictwem powoda P. P., w skład której wchodził także drugi powód W. W.,

odwołała członków Zarządu pozwanej Spółdzielni: Z. J., Z. T. i B. D. oraz oddelegowała

do pełnienia funkcji członków zarządu powoda W. W., T. B. i A. L. W następnym dniu

Zebranie Przedstawicieli Członków podjęło uchwały uchylające obie w/w uchwały Rady

Nadzorczej. Z inicjatywy członków Spółdzielni przywrócony w ten sposób Zarząd zwołał

na 24 sierpnia 2000 r. Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli Członków Spółdzielni.

Jeszcze przed datą tego Zebrania, w dniu 16 sierpnia 2000 r. Rada Nadzorcza pod

przewodnictwem powoda P. P. ponownie podjęła uchwałę odwołującą Zarząd w

osobach Z. J., Z. T. i B. D. W dniu 24 sierpnia 2000 r. Zebranie odwołało Radę

Nadzorczą pod przewodnictwem P. P. i powołało nową Radę Nadzorczą pod

przewodnictwem T. R., zaś Rada ta powołała Zarząd w osobach Z. J., Z. T. i B. D. Z

kolei Rada Nadzorcza pod przewodnictwem P. P., ignorując uchwałę o jej odwołaniu, w

dniu 28 sierpnia 2000 r. powołała nowy Zarząd w innym składzie. Od tego czasu do 27

października 2000 r. w pozwanej Spółdzielni funkcjonowały dwa zarządy i dwie rady

nadzorcze, co spowodowało straty w wysokości 88.893 zł. W dniu 19 czerwca 2001 r.

Rada Nadzorcza pod przewodnictwem T. R. podjęła jednogłośnie uchwały o

wykluczeniu spośród członków Spółdzielni P. P. [nr (...)/2001) i W. W. (nr (...)/VI/2001],

zaś wobec otrzymania faksem, już po podjęciu uchwały, zwolnienia lekarskiego P. P.,

Rada zaprosiła go na swe posiedzenie 30 października 2001 r., kiedy to, pod jego

nieobecność, podtrzymała swą uchwałę w przedmiocie jego wykluczenia. W dniu 14

czerwca 2002 r. Zebranie Przedstawicieli Członków pozwanej Spółdzielni utrzymało w

mocy w/w uchwały Rady Nadzorczej z dnia 19 czerwca 2001 r. Wskazaną w

uzasadnieniu uchwał Rady Nadzorczej przyczyną wykluczenia powodów było ich

uczestnictwo w posiedzeniach Rady w dniach 29 czerwca 2000 r. i 16 sierpnia 2000 r.,

kiedy to odwołano Zarząd Spółdzielni bez podstawy merytorycznej, nadto odnośnie W.

W. jego dwukrotne członkowstwo w tymczasowym Zarządzie Spółdzielni i narażenie

Spółdzielni na nieodwracalne straty, podważanie uchwał Nadzwyczajnego Zebrania

Przedstawicieli Członków Spółdzielni z dnia 24 sierpnia 2000 r., uczestnictwo w

wyborach nielegalnego Zarządu w dniu 29 sierpnia 2000 r. i przez to funkcjonowanie

dwóch zarządów, co spowodowało osłabienie pozycji Spółdzielni. Odnośnie powoda P.

P. przyczynami wykluczenia było także zwołanie po 24 sierpnia 2000 r. posiedzenia

nielegalnej Rady Nadzorczej, która 29 sierpnia 2000 r. powołała drugi Zarząd

Spółdzielni, co spowodowało funkcjonowanie dwóch zarządów przez okres ponad

dwóch miesięcy, a także nie przekazanie Radzie Nadzorczej, pomimo wezwania,

protokołów z posiedzeń Rady Nadzorczej, której przewodniczył do 24 sierpnia 2000 r.,

nawoływanie do nieposłuszeństwa wobec Rady i kierowane pod jej adresem zarzuty

niegospodarności.

Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu powodów o nieistnieniu uchwał Walnego

Zebrania Przedstawicieli Członków z dnia 30 czerwca 2000 r. uchylających uchwały

Rady Nadzorczej z dnia poprzedniego, jak też takiego samego poglądu tamtejszego

Sądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 20002 r. sygn. I ACa (...),

którym oddalone zostało powództwo T. B. i P. P. kierowane przeciwko pozwanej

Spółdzielni o stwierdzenie nieważności tych uchwał wobec przyjęcia, że uchwały te nie

istnieją. Zdaniem Sądu Apelacyjnego wyrażonym w niniejszej sprawie Zebranie

Przedstawicieli Członków Spółdzielni, jako organ hierarchicznie wyższy, może zmienić

decyzje Rady Nadzorczej, gdy działa jako organ odwoławczy w postępowaniu

wewnątrzspółdzielczym, a to stosownie do art. 38 § 1 pkt 8 prawa spółdzielczego (jak

się wydaje, na skutek oczywistej omyłki, błędnie wskazano pkt 8 zamiast pkt 9). Taką

właściwość przewiduje także § 35 Statutu pozwanej Spółdzielni, albowiem przewiduje

on podejmowanie uchwał co do wniosków członków Spółdzielni, Rady i Zarządu nie

przewidując jakiegokolwiek przedmiotowego ograniczenia. Taki wniosek, dotyczący

odwołania nowego Zarządu i przywrócenia starego Zarządu, został w toku obrad

Walnego Zebrania Przedstawicieli Członków w dniu 30 czerwca 2000 r. zgłoszony i

przyjęty pod obrady. W konsekwencji nie można zakwestionować prawidłowości

zwołania przez przywrócony w dniu 30 czerwca 2000 r. Zarząd Nadzwyczajnego

Zebrania Przedstawicieli Członków na dzień 24 sierpnia 2000 r. i podjętych wówczas

uchwał dotyczących odwołania dotychczasowej i powołania nowej Rady Nadzorczej. W

rezultacie brak podstaw do uznania za nieistniejące uchwał Rady dotyczących

wykluczenia powodów ze Spółdzielni i podjętych w wyniku odwołań powodów uchwał

Zebrania Przedstawicieli Członków o utrzymaniu w mocy uchwał Rady. Sąd Apelacyjny

uznał także za bezzasadne kwestionowanie tych uchwał jako naruszających art. 24 § 1

prawa spółdzielczego i postanowienia Statutu pozwanej Spółdzielni. W szczególności

wskazał, że § 23 ust. 1 Statutu przewiduje wykluczenie członka ze spółdzielni w

przypadku świadomego naruszenia postanowień statutu i uchwał organów spółdzielni

względnie udowodnionego działania na szkodę spółdzielni, zaś działanie powodów

można bez wątpliwości zakwalifikować jako świadome naruszenie uchwał organów

spółdzielni, które doprowadziło do istnienia swoistej dwuwładzy powstania dodatkowych,

zbędnych kosztów.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyli kasacją powodowie i powołali jako jej

podstawę art. 3931 pkt 1 i 2 k.p.c. (w brzmieniu sprzed 6 lutego 2005 r.) zarzucając

naruszenie art. 38 pkt 9 prawa spółdzielczego w związku z § 35 pkt 2 Statutu pozwanej

Spółdzielni przez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na ustaleniu, że Zebranie

Przedstawicieli Członków pozwanej Spółdzielni obradujące w dniu 30 czerwca 2000 r.

było władne uchylić uchwały Rady Nadzorczej z dnia 29 czerwca 2000 r., co w

konsekwencji skutkowało przyjęcie błędnego poglądu, iż odwołany Zarząd był władny

zwołać Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli Członków na dzień 24 sierpnia 2000 r.

Nadto powodowie zarzucili naruszenie art. 24 § 1 prawa spółdzielczego w zw. z § 23 pkt

1 i 2 Statutu pozwanej Spółdzielni przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do

podjętych przez powodów działań, które nie miały charakteru świadomych naruszeń

uchwał organów spółdzielni ani działań na jej szkodę. W konkluzji powodowie wnieśli o

uchylenie zaskarżonego orzeczenia całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Rozpoznając kasację powodów zwrócić uwagę należy, iż stosownie do art. 3

ustawy z dnia 22 grudnia 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Z 2005 r. Nr 13,

poz. 98) do jej rozpoznania stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego

obowiązujące przed dniem 6 lutego 2005 r.

W świetle podniesionego w kasacji zarzutu naruszenia art. 38 pkt 9 prawa

spółdzielczego zasadniczym problemem wymagającym rozważenia jest kwestia tzw.

uchwał nieistniejących. Uznanie uchwały za nieistniejącą jest tożsame z oceną, że do

podjęcia uchwały przez organ kolegialny osoby prawnej w ogóle nie doszło. W

przedmiocie tym wielokrotnie wypowiadali się przedstawiciele doktryny, jak też Sąd

Najwyższy i to zarówno na tle uchwał organów spółdzielni, jak też uchwał organów

spółek prawa handlowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano, że o

nieistniejącej uchwale organu spółdzielni lub spółki prawa handlowego można mówić,

gdy występują takie podstawowe uchybienia w zakresie elementów konstytuujących

uchwały, jak niezwołanie walnego zgromadzenia (zebrania przedstawicieli), brak

wymaganej w ustawie lub statucie do podjęcia uchwały większości głosów (por.

uzasadnienie uchwały z dnia 24 czerwca 1994 r. III CZP 81/94, publikowana w OSNC

1994/12/241), podjęcie uchwały przez osoby nie będące wspólnikami (por. wyrok z dnia

14 kwietnia 1992 r. I CRN 38/92, publikowany OSNC 1993/3/45), sfałszowanie wyniku

głosowania (por. wyrok z dnia 9 października 1972 r. II CR 171/72, publikowany w

OSNC 1973/7-8/135). Analizując tę linię orzecznictwa w wyroku z dnia 24 września

2003 r. sygn. I PK 336/02 (publikowanym OSNP 2004/18/314) Sąd Najwyższy wyraził

pogląd, że uchwała organu spółdzielni może być uznana za nieistniejącą jedynie w

przypadku najpoważniejszych wad, wykluczających wyrażenie oświadczenia woli

uprawnionych podmiotów, choćby z naruszeniem prawa. W konsekwencji w orzeczeniu

tym Sąd Najwyższy przyjął, iż zwołanie posiedzenia rady nadzorczej przez osobę

nieuprawnioną, ale w sytuacji, gdy wniosek stosownej liczby członków do zwołania

takiego posiedzenia obligował, nie stanowi wady przesądzającej o nieistnieniu uchwały.

W doktrynie wskazuje się jako jeden z przypadków uchwały nieistniejącej podjęcie

uchwały przez przypadkowo spotykających się wspólników spółki prawa handlowego,

gdyż w takim wypadku brak zgromadzenia wspólników, jako że nie zostało ono zwołane

i przeciwstawia się temu sytuację, gdy zgromadzenie nie zostało prawidłowo zwołane,

kiedy to nie można uznać uchwały za nieistniejącą, a jedyni domagać się jej uchylenia,

przy czym za wadliwe zwołanie uznaje się zwołanie zgromadzenia przez osobę

nieuprawnioną. Zwolennicy tego poglądu przypisują charakter zgromadzenia tym

posiedzeniom wspólników (akcjonariuszy, członków spółdzielni), które zwołane zostały

w celu podejmowania uchwał, nawet wówczas, gdy zaproszenie pochodzi od

nieuprawnionego organu lub osoby. Do takiego też poglądu nawiązuje uzasadnienie

powołanego wyżej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2003 r. Stanowisko

doktryny w tym przedmiocie nie jest jednak jednolite.

Za trafne uznać należy przedstawione wyżej stanowisko, iż zwołanie walnego

zgromadzenia członków spółdzielni (zebrania przedstawicieli) przez osobę lub organ

nieuprawniony , kiedy istniały przewidziane w ustawie lub statucie okoliczności

obligujące właściwy organ do jego zwołania, należy uznać za wadliwość jego zwołania,

nie dającą podstaw do uznania podjętych uchwał za nieistniejące, a mogącą jedynie

prowadzić do ich uchylenia na podstawie art. 42 § 2 prawa spółdzielczego. W takim

wypadku teza o podstawowym braku w zakresie elementów konstytuujących uchwały

nie ma uzasadnienia. W tym wypadku bez wątpienia nie mamy do czynienia z

wyrażeniem woli przez uczestników przypadkowego spotkania członków spółdzielni, ale

z posiedzeniem uprawnionych do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu osób,

zwołanym w celu podejmowania uchwał i w sytuacji, gdy zwołanie to było obligatoryjne.

Kasacja nie zawiera głębszego wywodu prawnego dotyczącego powyższej

kwestii, a jedynie wskazuje, że doktryna i orzecznictwo uważa, iż zwołanie walnego

zgromadzenia przez organ nieuprawniony powoduje podstawowe uchybienia w zakresie

elementów konstytuujących uchwały i zgromadzenie takie nie może skutecznie

procedować oraz podejmować jakichkolwiek uchwał, gdyż będą one uznane za

istniejące. Takie stwierdzenie nie zostało jednak poparte wskazaniem konkretnych

orzeczeń i wypowiedzi doktryny kwestii tych dotyczących, jak też krytyką wypowiedzi

przeciwnych, których istnienie pominięto milczeniem.

Skoro w rozpoznawanej obecnie sprawie bezspornym było, że Nadzwyczajne

Zebranie Członków pozwanej Spółdzielni w dniu 24 sierpnia 2000 roku zwołane zostało

w sytuacji, w której, z uwagi na żądanie stosownej liczby przedstawicieli, statut obligował

do zwołania takiego zebrania, nie można przyjąć, by podejmowane przez to Zebranie

uchwały były nieistniejące nawet w wypadku skutecznego zakwestionowania uchwał z

dnia 30 czerwca 2000 r. przywracających odwołany dzień wcześniej przez Radę

Nadzorczą Zarząd. W konsekwencji sformułowany w kasacji zarzut naruszenia art. 38

pkt 9 prawa spółdzielczego w związku z § 35 pkt 2 Statutu pozwanej Spółdzielni poprzez

błędną wykładnię powołanego przepisu polegającą na ustaleniu, że Zebranie

Przedstawicieli Członków w dniu 30 czerwca 2000 r. władne było uchylić uchwały Rady

Nadzorczej z dnia 29 czerwca 2000 r. nie ma istotnego znaczenia dla rozpoznania

sprawy. Na tle tego zarzutu nie sposób jednak nie wskazać, iż podejmowanie uchwał w

przedmiocie nie należącym do kompetencji danego organu spółdzielni nie stanowi

podstawy do uznania takiej uchwały za nieistniejącą, a jedynie pozwala przyjąć, iż

uchwała taka jest sprzeczne z prawem. Na tle takiego stanu Sąd Najwyższy w wyroku z

dnia 4 sierpnia 1992 r. I CRN 113/92 (publikowanym OSNC 1993/5/86) wyraził pogląd,

iż uchwała walnego zgromadzenia (zebrania przedstawicieli) członków spółdzielni,

podjęta w przedmiocie przekraczającym zakres kompetencji tego organu, jest nieważna

i nie podlega wykonaniu pomimo jej niezaskarżenia w trybie art. 42 § 2 i 3 prawa

spółdzielczego. Dla potrzeb niniejszej sprawy zbędnym jest rozważanie zagadnienia

uchwał bezwzględnie nieważnych na tle przepisów prawa spółdzielczego. Zauważyć

bowiem należy, iż wbrew zarzutom kasacji i poglądowi wyrażonemu w uzasadnieniu

powoływanego w kasacji wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 stycznia

2002 roku sygn. I ACa (...) nie można przyjąć, by uchylenie uchwały Rady Nadzorczej

pozwanej Spółdzielni odwołującej jej Zarząd, a w konsekwencji i uchwały powierzającej

czasowe pełnienie funkcji członków zarządu, nie należało do kompetencji Zebrania

Przedstawicieli Członków. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny zasadnie

stwierdził, iż stosownie do art. 49 § 2 prawa spółdzielczego i § 41 pkt 8 Statutu

pozwanej Spółdzielni powoływanie i odwoływanie zarządu, poza przypadkiem odwołania

w następstwie nieudzielania absolutorium, należało do kompetencji Rady Nadzorczej.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 kwietnia 1985 r. III CZP 21/85 (publikowanej OSNC

1985/12/190) wyraźnie wskazywał, iż przepis art. 49 § 2 prawa spółdzielczego nakazuje

przesądzenie postanowieniem statutu, jaki organ ma powoływać członków zarządu, w

tym prezesa i jego zastępców, a w świetle tego przepisu pozostawienie tej kwestii w

statucie woli członków spółdzielni jest niedopuszczalne. Wbrew poglądowi wyrażonemu

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można wywodzić uprawnienia zebrania

przedstawicieli do powołania zarządu z przepisu art. 38 § 2 prawa spółdzielczego.

Przepis ten nie przyznaje wprost jakichkolwiek kompetencji walnemu zgromadzeniu, a

zatem poprzez art. 37 § 2 prawa spółdzielczego i zebraniu przedstawicieli, ale jedynie

zezwala na poszerzenie przez statut zakresu wyłącznej właściwości walnego

zgromadzenia poza zakreślony przepisem art. 38 § 1 prawa spółdzielczego. Statut

pozwanej Spółdzielni nie zastrzegał natomiast dla Zebrania Przedstawicieli uprawnienia

do powoływania i odwoływania członków Zarządu. Zasadnie też Sąd Apelacyjny w

wyroku wydanym w sprawie sygn. I ACa (...) wyraził w ślad za wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. I ACa 31/99

(opublikowanym OSA 2000/9/35), wcześniej już prezentowany przez doktrynę pogląd, iż

walne zgromadzenie – jako najwyższy organ spółdzielni – może wyrazić swoje

stanowisko w każdej sprawie dotyczącej spółdzielni, jeżeli tylko zostanie ona

wprowadzona do porządku dziennego obrad we właściwym trybie, jednakże w sprawach

należących do kompetencji innych organów może ono podjąć wyłącznie uchwałę o

charakterze opinii, postulatów, czy też zaleceń pozostawiających podjęcie decyzji

ostatecznej właściwemu organowi. Z powyższych przyczyn kompetencji Zebrania

Przedstawicieli Członków pozwanej Spółdzielni do uchylenia uchwały Rady Nadzorczej

o odwołaniu Zarządu nie sposób wywodzić ani z treści art. 38 § 2 prawa spółdzielczego,

ani też z ogólnej kompetencji tego organu, jako najwyższej władzy pozwanej. Wbrew

jednak zarzutowi kompetencja taka wynika z treści art. 38 § 1 pkt 9 prawa

spółdzielczego i w tym zakresie podzielić należy pogląd prawny stojący u podstaw

zaskarżonego wyroku. Do czasu nowelizacji prawa spółdzielczego ustawą z dnia 7 lipca

1994 r. o zmianie ustawy – Prawo spółdzielcze oraz o zmianie niektórych innych ustaw

(Dz. U. Nr 90, poz. 419) przepis art. 32 § 1 prawa spółdzielczego przewidywał prawo

członka spółdzielni do odwołania w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym od uchwał w

sprawach

wynikających

w

stosunku

członkowstwa,

natomiast

art.

prawa

spółdzielczego dawał możliwość objęcia postępowaniem wewnątrzspółdzielczym,

stosownie do postanowień statutu, także innych spraw między członkiem a spółdzielnią.

Powołana wyżej nowelizacja prawa spółdzielczego skreśliła wprawdzie art. 34, jednakże

nadała także nowe brzmienie art. 32 § 1, który obecnie generalnie dopuszcza w

postępowaniu wewnątrzspółdzielczym odwołanie w sprawach między członkiem a

spółdzielnią, chyba że statut wyłącza lub ogranicza to uprawnienie. Brzmienie tego

przepisu, odmiennie niż poprzednio art. 34, nie wymaga zatem szczególnego

zezwolenia zawartego w statucie, dla dopuszczenia takiego odwołania. Zatem nietrafny

jest pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w rozpoznawanej wcześniej sprawie sygn. I

ACa (...) dotyczącej uchwał podjętych w dniu 30 czerwca 2000 r., że skreślenie art. 34

pozbawiło członka prawa odwołania w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym od uchwał

w sprawach między członkiem i spółdzielnią innych niż wynikające ze stosunku

członkowstwa. W odniesieniu do odwołań od uchwał rady nadzorczej nie jest konieczne,

by statut wskazywał organ, do którego można wnieść odwołanie, skoro rozpoznawanie

odwołań od uchwał rady z mocy art. 38 § 1 pkt 9 należy do wyłącznej kompetencji

walnego zgromadzania (zebrania przedstawicieli). Okoliczność, że powołany w kasacji §

44 pkt 5 Statutu pozwanej Spółdzielni przewiduje dopuszczalność zaskarżenia do sądu

przez odwołanego członka zarządu uchwały o jego odwołaniu nie wskazuje na

wyłączenie przez Statut możliwości odwołania w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym,

skoro tylko w odniesieniu do uchwał o wykluczeniu lub wykreśleniu członka z rejestru

członków

spółdzielni

przepisy

prawa

spółdzielczego

wymagają

wyczerpania

postępowania wewnątrzspółdzielczego dla dopuszczalności zaskarżenia uchwał do

sądu (art. 32 § 1a). Zatem w odniesieniu do pozostałych uchwał w sprawach między

członkiem a spółdzielnią ustawa dopuszcza konkurencję tych dwóch odwołań.

Mając na uwadze, iż do podjęcia w dniu 30 czerwca 2000 r. uchwał o uchyleniu

uchwał Rady Nadzorczej podjętych w dniu 29 czerwca 2000 r. doszło w wyniku

rozpoznania odwołania złożonego przez członków odwołanego Zarządu, co ustala Sąd

drugiej instancji i co znajduje odzwierciedlenie w protokole Zebrania Przedstawicieli, nie

budzi wątpliwości, iż uchylając te uchwały Zebranie Przedstawicieli działało w granicach

swych kompetencji stosownie do art. 38 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 § 1 prawa

spółdzielczego. Odrębną kwestię stanowi zagadnienie, czy uchwała w tym przedmiocie

została podjęta w sposób zgodny z prawem, skoro rozpatrywanie tej kwestii nie było

wcześniej przewidziane porządkiem obrad Zebrania zwołanego na dzień 30 czerwca

2000 r. Tego rodzaju uchybienie mogłoby jednak, co najwyżej, prowadzić do uchylenia

uchwały stosownie do art. 42 § 2 prawa spółdzielczego. Do takiego uchylenia uchwały

nie doszło, zaś uchwała organu spółdzielni dotknięta wadami wskazanymi w powołanym

przepisie istnieje i do czasu jej uchylenia wywołuje skutki prawne. Powodowie,

jakkolwiek mogli zwalczać uchwałę przewidzianymi prawem środkami, to byli

zobowiązani się jej podporządkować.

Bezzasadnym jest podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 24 § 1 prawa

spółdzielczego w związku z § 23 pkt 1 i 2 Statutu pozwanej Spółdzielni. Powodowie nie

powołali jako podstawy swej kasacji naruszenia przepisów prawa procesowego, a tylko

przez powołanie tej właśnie podstawy mogli kwestionować ustalenia faktyczne

dotyczące charakteru działań i związanego z nimi zamiaru powodów oraz szkód jakie

działania te wyrządziły pozwanej. W konsekwencji Sąd Najwyższy, oceniając zarzut

naruszenia art. 24 § 1 prawa spółdzielczego i stosownych postanowień statutu

określających przyczyny wykluczenia członka z pozwanej Spółdzielni, oceny tej

dokonuje na odnosząc ją do ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego

wyroku. Argumentacja prawna kwestii tej dotycząca, zawarta w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, oparta jest na ustaleniach poczynionych w tym przedmiocie

przez Sąd pierwszej instancji i nawiązuje do obszernej argumentacji przez tamten Sąd

przedstawionej. Ustalenia faktyczne dają zaś podstawy do przyjęcia świadomego

naruszania przez powodów uchwał Zebrania Przedstawicieli Członków pozwanej

Spółdzielni i działania na jej szkodę. Nie sposób zakwestionować takiej oceny Sądów

obu instancji przez pryzmat argumentacji przedstawionej w kasacji, usiłującej

przedstawić działanie powodów jako dozwoloną krytykę władz Spółdzielni. Powodowie

działania tych władz bojkotowali, w posiedzeniach Zebrania Przedstawicieli nie

uczestniczyli, na posiedzenia Rady Nadzorczej, których przedmiotem miała być kwestia

ich członkowstwa, nie stawiali się, a jednocześnie doprowadzili do działania

konkurencyjnych organów, stwarzając w ten sposób swoistą „dwuwładzę” w Spółdzielni.

Istotą krytyki jest prezentowanie wobec krytykowanych organów i organów powołanych

do dokonywania stosownych ocen swych poglądów, próba doprowadzenia do polemiki,

zmiany postępowania. Bojkot za krytykę uznany być nie może.

Z powyższych przyczyn uznać należy, że kasacja nie została oparta na

usprawiedliwionych podstawach i na podstawie art. 39312 k.p.c. podlega oddaleniu.