V CK 390/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CK 390/05

POSTANOWIENIE

Dnia 15 grudnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Bronisław Czech (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Tadeusz Żyznowski

w sprawie z wniosku dłużnika Przedsiębiorstwa B.(...) S.A. w B. przy uczestnictwie

wierzyciela "E.(...)" S.A. w K. o zatwierdzenie układu, po rozpoznaniu na posiedzeniu

niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2005 r., kasacji wierzyciela od

postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 kwietnia 2004 r., sygn. akt XIX Gz

(…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Przedsiębiorstwo B.(...) S.A. w B., jako dłużnik, w dniu 10 czerwca 2003 r.

złożyło podanie o otwarcie postępowania układowego.

W dniu 11 lipca 2003 r. wierzyciel – „E.(...)” S.A. w K. złożył wniosek o

ogłoszenie upadłości wymienionego dłużnika.

Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2003 r. otworzył

postępowanie układowe.

Układ zawarty przez dłużnika z wierzycielami w dniu 19 stycznia 2004 r. został

zatwierdzony postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 stycznia 2004 r.

Postanowienie to zaskarżył zażaleniem wierzyciel – „E.(...)” S.A. w K.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2004 r. oddalił to

zażalenie. Przyjął, że wprawdzie faktycznie wbrew treści art. 15 § 1 Prawa o

postępowaniu układowym z 1934 r.). Sąd Rejonowy nie rozpoznał łącznie podania

dłużnika wniesionego 27 stycznia 2003 r. o otwarcie postępowania układowego oraz

wniosku skarżącego wierzyciela z dnia 11 lipca 2003 r. o ogłoszenie upadłości, ale

fakt ten nie może mieć wpływu na ważność postanowienia zatwierdzającego układ.

Niedopełnienie przez Sąd Rejonowy wymogu zawartego w art. 15 § 1 Prawa

o postępowaniu układowym, skutkuje w konsekwencji koniecznością oddalenia

wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem wniosek ten został zgłoszony przed

wydaniem zaskarżonego postanowienia.

Co do zarzutu pokrzywdzenia skarżącego uzgodnionymi warunkami układu, to

w ocenie Sądu Okręgowego nie zasługuje on na uwzględnienie. Podkreślenia

wymaga, iż skarżący nie kwestionuje prawidłowości przeprowadzenia postępowania

układowego, ani też jego zatwierdzenia. Ustawodawca nie wymaga jednogłośnego

zatwierdzenia układu, a jedynie większości osobowej i kapitałowej, a zatem

dopuszcza

możliwość

nieakceptowania

warunków

układu

przez

mniejszość

wierzycieli. Do takiej mniejszości głosującej przeciwko układowi należy skarżący

(art. 65 Prawa układowego). Przedmiotowy układ przesuwa terminy płatności

wszystkich wierzytelności, a z przyczyn oczywistych redukuje w części wierzytelności

większych i dużych wierzycieli, nie można zatem uznać, aby miał na celu

pokrzywdzenie skarżącego. Nadto postępowanie układowe ma na celu nie tylko

częściowe zaspokojenie wierzycieli, ale również przetrwanie dłużnika.

Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżył kasacją wierzyciel – „E.(...)” S.A.

w K., zarzucając naruszenie prawa procesowego:

- art. 378 § 1 k.p.c. „poprzez niewzięcie pod uwagę przez Sąd II instancji

z urzędu nieważności postępowania przed Sądem I instancji jako przesłanki

uchylenia zaskarżonego postanowienia”,

art. 15 § 1 Prawa o postępowaniu układowym w związku z art. 8 § 2 Prawa

upadłościowego „polegające na wydaniu przez Sąd I instancji postanowienia

o otwarciu postępowania układowego w jednoosobowym składzie orzekającym

podczas, gdy obligatoryjny był w tym przypadku skład trzech sędziów zawodowych,

skutkujące nieważnością postępowania w rozumieniu art. 379 pkt. 4 k.p.c. w tym

również

nieważnością

postanowienia

o

zatwierdzeniu

układu,

zawartego

w nieważnym postępowaniu, z dnia 30 stycznia 2004 r., w konsekwencji czego Sąd II

instancji naruszył również art. 378 § 1 k.p.c. w związku z faktem, iż Sąd był

zobowiązany z urzędu wziąć pod uwagę naruszenie prawa procesowego skutkujące

nieważnością postępowania, czego jednak nie uczynił.”

Przytaczając wymienioną podstawę kasacji skarżący wniósł o „uchylenie

zaskarżonego postanowienia Sądu II instancji, a w konsekwencji również

postanowienia Sądu I instancji o zatwierdzeniu układu, jak również postanowienia

o otwarciu postępowania układowego jako nieważnych i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K. pozostawiając mu orzeczenie o

kosztach postępowania kasacyjnego.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postanowienie o otwarciu postępowania układowego wydane zostało przed

wejściem w życie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze

(Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), dlatego (art. 538 ust. 2 tego Prawa) w sprawie mają

zastosowanie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia z dnia 24

października 1934 r. - Prawo o postępowaniu układowym (Dz. U. Nr 93, poz. 836 ze

zm., dalej jako: Pr.ukł.) oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24

października 1934 r. - Prawo upadłościowe (jedn. tekst Dz. U. z 1991 r. Nr 118,

poz. 512 ze zm., dalej jako: „Pr.upadł.”

W sprawie złożone zostało podanie o otwarcie postępowania układowego oraz

wniosek o ogłoszenia upadłości. W związku z tym sąd powinien rozstrzygnąć jednym

postanowieniem wymienione podanie i wniosek (art. 15 ust. 1 Pr.ukł.), wydanym

przez trzech sędziów zawodowych (art. 8 ust. 2 Pr.upadł.; zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 31 marca 1995 r., II CRN 17/95, OSNC 1995, nr 7-8, poz. 118

oraz z dnia 31 stycznia 2003 r., IV CKN 476/01, niepubl.).

Tak jednak Sąd Rejonowy nie uczynił, bo postanowieniem z dnia 25 sierpnia

2003 r. jedynie otworzył postępowanie układowe, a nie rozstrzygnął wniosku

o ogłoszenie

upadłości.

Postanowienie

to

wydane

zostało

w

składzie

jednoosobowym, przewidzianym w Prawie o postępowaniu układowym. W związku

z tym chybione są zarzuty, że postanowienie w Sądzie Rejonowym zapadło

w warunkach nieważności (art. 379 pkt. 4 k.p.c.) oraz, że Sąd Okręgowy naruszył

art. 378 § 1 k.p.c. przez to, że nie wziął z urzędu pod rozwagę nieważności

postępowania, której nie było.

Skoro podstawa kasacji okazała się nieusprawiedliwiona Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji postanowienia (art. 39312 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 3

ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. z 2005 r.

Nr 13, poz. 98).