V CK 388/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CK 388/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 grudnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa (…) Towarzystwa F.(…)Sp. z o.o. w R. przeciwko J. G., A. G. i

W. W. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2005 r.,

kasacji pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt I

ACa (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy istnienia wierzytelności A. J. z tytułu robót

budowlanych w stosunku do pozwanych. Wierzytelność taką określaną przez powoda

na 46.000 zł z odsetkami, wynikającą z prowadzenia przez A. J. przedsiębiorstwa

wniesionego jako aport do „T.(…)” Spółki z o.o. - nabyło od tej spółki powodowe (…)

Towarzystwo F.(…).

Sąd Okręgowy oddalając powództwo uznał, że zobowiązanie pozwanych wygasło

wskutek zapłaty wyższej kwoty, tj. 100.000 zł, czego dowodem była kopia dowodu

wypłaty z 8 października 2001 r. podpisana przez A. J. i M. G.

Sąd Apelacyjny

zmieniając zaskarżonym

wyrokiem

rozstrzygnięcie

sądu

pierwszej instancji wskazał, że pozwani:

- podnosząc w odpowiedzi na pozew lakoniczny zarzut wykonania świadczenia (przez

zapłatę kwoty 100.000 zł) nie wskazali dowodów na poparcie tego twierdzenia, w

związku z czym utracili prawo dowodzenia tej okoliczności w późniejszym toku

postępowania i nie wykazali, aby spełnili świadczenie wynikające z zobowiązania

łączącego ich z A. J.

Kasacja wniesiona przez pozwanych została oparta na obydwu podstawach.

Naruszenie przepisów postępowania skarżąca strona konkretyzuje przytaczając

przepisy art. 382, art. 328 § 2 k.p.c. i 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. a także art.

47912 § 1 k.p.c. art. 479 14 § 2 k.p.c., mające wpływ na treść wyroku (art. 385 i art. 386 §

1 k.p.c.).

Naruszenie prawa materialnego wypełnia niewłaściwe zastosowanie art. 451 § 3

k.p.c.

Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego wyroku lub jego zmiany przez

oddalenie apelacji powódki i zasądzenia kosztów procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia reguł postępowania w sprawach gospodarczych (art. 479 12 § 1

i 47914 § 2 k.p.c.) nie może odnieść skutku oczekiwanego przez skarżących, ponieważ

analizowane dowody, tj. kopia dowodu wypłaty oraz zeznania św. M. G., kształtujące

stan faktyczny będący materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w postępowaniu

apelacyjnym zostały przeprowadzone na wniosek strony pozwanej. Odstąpienie przez

sądy obydwu instancji od zakazu uwzględniania dowodów niepowołanych w odpowiedzi

na pozew nie zostało szczegółowo uzasadnione ale nie daje to podstaw do uznania

zarzutów podnoszonych przez pozwanych, gdy okazało się, że wynik oceny tych

dowodów jest niekorzystny dla strony, która powoływała się na te dowody. Odmienne

stanowisko byłoby sprzeczne z konstrukcją podstaw kasacji, które w odniesieniu do

naruszenia

przepisów

postępowania

wymagają

wykazania,

że

uchybienia

w

postępowaniu mogły mieć istotny wpływ na treść wyroku (art. 3931 pkt 2 k.p.c. w

brzmieniu obowiązującym przed 6 lutego 2005 r.). Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu

wyroku stwierdził nawet, że ustalenia dokonane z naruszeniem „prekluzji dowodowej”

należy odrzucić. Skoro jednak nie odrzucił ich, dając w rzeczywistości wyraz stanowisku,

że przebieg sporu o fakty nie usprawiedliwiał zarzutu opóźnienia pozwanych w

zgłaszaniu dowodów, to należy przejść do oceny prawidłowości ustaleń dokonanych

przez sąd odwoławczy.

Zasadnicze znaczenie mają zarzuty kasacji naruszenia art. 382, 233 § 1 oraz 328 §

2 k.p.c., przy czym należy zwrócić uwagę na funkcję postępowania kasacyjnego

ograniczonego do kontroli legalności rekonstrukcji faktów przez sądy orzekające oraz

merytorycznej a nie tylko kontrolnej funkcji sądu drugiej instancji. Ponieważ z art. 382 k.p.c.

wynika kompetencja sądu odwoławczego do merytorycznej oceny materiału zebranego w

obydwu instancjach, to skuteczność kasacji odnośnie do podstawy faktycznej wyroku

wymaga wykazania naruszenia istotnych reguł oceny dowodów. Tymczasem argumentacja

przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nakazuje uznać zarzuty skarżących za

nieusprawiedliwione. Przytoczone przez Sąd Apelacyjny fakty wskazują na objęcie

zgromadzonego materiału oceną

wszechstronną.

Wskazywane

w

uzasadnieniu

zachowanie się strony pozwanej, która miała przecież najpełniejszą wiedzę o

rzeczywistym znaczeniu dokumentu „kasa wypłaci” z 8 października 2001 r. nie pozwala

podzielić zarzutu kasacji naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania.

Przejawiało się ono w nieuwzględnianiu przez pozwanych kwoty wypłaconej,

w trwających już od następnego dnia, tj. od 9 października 2001 r. rozliczeniach

zobowiązania z tytułu umowy o roboty budowlane, zarówno co do wysokości

przekazanych A. J. kwot 320.000 zł na poczet całej wierzytelności określonej przez

wykonawcę na kwotę 366.000 zł, jak i nieuwzględnianiu wypłacenia kwoty 100.000 w

dokumentacji własnej oraz w potwierdzeniu salda.

Sąd nie miał obowiązku prowadzić z urzędu dochodzenia, czy kwota 100.000 zł

wymieniona w nieprawidłowym dowodzie wypłaty (bez kolejnego numeru) rzeczywiście

została wypłacona i w ramach jakiego zobowiązania. Decydujące dla wyniku

postępowania okazało się ustalenie negatywne, że sporna kwota 46.000 zł pozostała po

wpłaceniu 320.000 zł, nie została zapłacona. Należy pamiętać, że spełnienie

świadczenia w celu wykonania zobowiązania wykracza poza czynność faktyczną i

wymaga oświadczenia woli obydwu stron. Ustalenie, że pozwani nie udowodnili takiego

charakteru wypłaty dokonanej w dniu 8 października 2001 r. przesądza również o

nietrafności pierwszej podstawy, tj. naruszenia art. 451 k.c. Przepis ten określa niektóre

uprawnienia (zarachowanie) wierzyciela i dłużnika w stosunku prawnym ograniczonym

do kilku wymagalnych długów tego samego rodzaju. Brak przekonującego dowodu,

istnienia dwustronnego oświadczenia woli o wykonaniu jednego z zobowiązań

istniejących między tymi samymi stronami, a nie z innego nieujawnionego stosunku

prawnego czyni zarzut naruszenia prawa przez jego niewłaściwe zastosowanie

nieusprawiedliwionym.

Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c. orzekł jak w sentencji

wyroku.