V CK 325/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CK 325/05

POSTANOWIENIE

Dnia 16 listopada 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku B. K. o ustalenie treści aktu stanu cywilnego, po rozpoznaniu na

rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 16 listopada 2005 r., kasacji wnioskodawczyni od

postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 grudnia 2004 r., sygn. akt III Ca (...),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2004 r. oddalił apelację

wnioskodawczyni B. K. od postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 30 grudnia

2004 r., którym ten Sąd oddalił jej wniosek, według użytego sformułowania, „o ustalenie

treści aktu małżeństwa” zawartego z J. T. w dniu 26 października 2003 r.

Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 25 października 2003 r. w sytuacji

bezpośredniego zagrożenia życia J. T., przebywającego wówczas w szpitalu, ksiądz

Parafii Rzymsko-Katolickiej odebrał od niego i od wnioskodawczyni zgodnie z art. 9 § 2

k.r. i op., zapewnienie, że nie wiedzą oni o istnieniu okoliczności wyłączających

zawarcie przez nich małżeństwa. W dniu 26 października 2003 r. J. T. i

wnioskodawczyni zawarli przed księdzem związek małżeński i w tym samym dniu ksiądz

sporządził świadectwo ślubu dla celów kościelnych. Decyzją z dnia 22 maja 2004 r.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił sporządzenia aktu małżeństwa, gdyż nie

przekazano do tego Urzędu w terminie 5 dni zaświadczenia, o którym mowa w art. 8 § 2

k.r. i op.

Na gruncie tych ustaleń Sąd Okręgowy uznał za zasadne stanowisko Kierownika

Urzędu Stanu Cywilnego, że skutkiem niezachowania owego terminu pięciu dni bez

wykazania siły wyższej jest odmowa sporządzenia aktu małżeństwa.

Kasacja wnioskodawczyni – oparta na podstawie pierwszej z art. 3931 k.p.c. –

zawiera zarzut naruszenia art. 9 § 2 k.r. i op. oraz 8 § 3 kr. i op., a także art. 10

Konkordatu zawartego między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, podpisanego

w Warszawie 28.VII.1993 r. (Dz. U. z 1989 r. Nr 51, poz. 318 i 319), i zmierza do

uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istota zarzutu naruszenia powołanych w kasacji przepisów sprowadza się do

twierdzenia, że błędne przekonanie duchownego co do przesłanek skutecznego

zawarcia przed nim małżeństwa świeckiego może być uznane za siłę wyższą, w

rozumieniu § 3 art. 8 k.r. i op.

Odnosząc się do przytoczonego twierdzenia, przede wszystkim stwierdzić należy,

że u podłoża zaskarżonego postanowienia legł pogląd, iż termin pięciodniowy z art. 8 §

3 k.r. i op. jest terminem prekluzyjnym. Taki bowiem charakter temu terminowi nadano

już w Konkordacie (art. 10 ust. 1 pkt. 3) i powtórzono w art. 8 § 3 k. r. i op. Tego poglądu

w kasacji skarżąca nie kwestionowała. Konsekwencją zaś przyjęcia jego za prawidłowy

jest uznanie zarzutu kasacji naruszenia art. 9 § 2 k.r. i op. oraz 8 § 3 kr. i op., a także

art. 10 Konkordatu za niezasadny. Terminu prekluzyjnego nie można bowiem dowolnie

przedłużać. Wbrew natomiast poglądowi skarżącej, błędne przekonanie duchownego co

do przesłanek skutecznego zawarcia przed nim małżeństwa świeckiego nie może być

uznane za siłę wyższą w rozumieniu § 3 art. 8 k.r. i op.

Siła wyższa w rozumieniu § 3 art. 8 k.r. i op. oznacza zdarzenie pochodzące z

zewnątrz, którego nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było

zapobiec, mimo dołożenia największej staranności. W grę zatem wchodzi, jak zauważa

się w literaturze przedmiotu, przerwa w komunikacji, śnieżyca, powódź, ciężka choroba,

epidemia i związane z nią konieczne zarządzenia władz sanitarnych.

Skutkiem więc niedochowania pięciodniowego terminu co do przekazania do

USC dokumentów stwierdzających zawarcie małżeństwa bez wykazania siły wyższej,

jest odmowa kierownika urzędu stanu cywilnego sporządzenia cywilnego aktu zawarcia

małżeństwa (art. 61a ust. 5 prawa o aktach stanu cywilnego).

Z tych przyczyn kasacja podlegała oddaleniu (art. 39312 k.p.c.).