V CK 204/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CK 204/04

POSTANOWIENIE

Dnia 27 stycznia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku BANKU (...) z siedzibą w F.

przy uczestnictwie (...) BANK POLSKA S.A. z siedzibą w W. (poprzednio: Banku A.. w

Polsce S.A. z siedzibą w W.) oraz Syndyka Masy Upadłości "B.(...)" Spółki z o.o. w

upadłości z siedzibą w L.

o wpis przejścia prawa wpisanego w księdze wieczystej Kw (...),

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 stycznia 2005 r.,

kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 9 października

2003 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w L. oddalił wniosek Bank (...) z siedzibą w F. o wpisanie przejścia

na wnioskodawcę hipoteki w kwocie 97 tys. zł, wpisanej w księdze wieczystej Kw Nr (...)

na rzecz uczestnika postępowania Banku A.. z siedzibą w W. [obecnie pod nazwą (...)

Bank Polska S.A. z siedzibą w W.]. Z powołaniem się na przesłanki z art. 2451 k.c.,

stwierdził, że wnioskodawca zamiast umowy przedstawił jedynie zaświadczenie

uczestnika postępowania Banku A. w Polsce SA stwierdzające istnienie i wysokość

części tej wierzytelności przysługującej wnioskodawcy, które wymaganej umowy nie

zastępuje.

Zaskarżonym

obecnie

postanowieniem

Sąd

Okręgowy

oddalił

apelację

wnioskodawcy. Wskazał na przeszkodę do dokonania wpisu wynikającą z art. 27 Prawa

upadłościowego – rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. (Dz. U.

1950 r. Nr 38, poz. 349 ze zm.), który odmawia każdemu wierzycielowi po ogłoszeniu

upadłości uzyskania przeciwko upadłemu wpisu mającego na celu zabezpieczenie

wierzytelności. Nie podzielił stanowiska skarżącego, że nabył on wierzytelność

hipoteczną na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 k.c. Zaświadczenie dołączone do wniosku

potwierdza fakt spłaty przez wnioskodawcę cześć długu „B.(...)” sp. z o.o. w upadłości z

siedzibą w L., jednak za zapłatę tego długu wnioskodawca nie był odpowiedzialny

osobiście ani rzeczowo. Wnioskodawca udzielił b. Bankowi A. gwarancji bankowej,

zobowiązując się do spełnienia świadczenia w razie niespełnienia go przez spółkę. Nie

odpowiadał zatem solidarnie z dłużnikiem, a jego odpowiedzialność była samoistna i

niezwiązana

ze

stosunkiem

istniejącym

pomiędzy

wierzycielem

a

dłużnikiem

wnioskodawcy. W tej sytuacji przez samą spłatę długu nie mógł wstąpić w prawa

wierzyciela z mocy ustawy i jako podstawę wniosku powinien przedstawić umowę

przelewu wierzytelności i zabezpieczającej ją hipoteki.

W kasacji opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego wnioskodawca

zarzucił naruszenie art. 27 Prawa upadłościowego w zw. z art. 518 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z

art. 97 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (dalej ukwh).

W

uzasadnieniu

przytoczonej

podstawy

podniósł,

że

art.

Prawa

upadłościowego nie ma zastosowania do stanów faktycznych objętych art. 204 § 3 tego

prawa, a więc nie dotyczy wierzytelności nabytych po ogłoszeniu upadłości. Wywodził,

że w przypadku wstąpienia w prawa zaspokojonego na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 k.c.

dłużnik, który spłaca wierzyciela hipotecznego nabywa wierzytelność hipoteczną

stosownie do art. 97 ukwh. W tym wypadku wpis w księdze wieczystej nie ma charteru

konstytutywnego, dłużnik spłacający wierzyciela nabywa bowiem wierzytelność z chwilą

spłaty, a nie w skutek zmiany wpisu w księdze wieczystej. Nie znajduje tu wiec

zastosowania art. 27 Prawa upadłościowego, który stanowi przeszkodę do ustanowienia

na majątku upadłego, po ogłoszeniu upadłości nowych praw rzeczowych. Odnośnie do

zarzutu naruszenia art. 518 § 1 pkt 1 k.c. podnosił, że wbrew ustaleniom Sądu, za

zaspokojony dług odpowiadał osobiście z mocy poręczenia cywilnego długu udzielonego

b. Bankowi A. na zabezpieczenie jego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką.

We wnioskach kasacyjnych domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wynikająca z art. 27 Prawa upadłościowego przeszkoda do uzyskania przez

każdego wierzyciela przeciwko upadłemu dłużnikowi wpisu do księgi wieczystej oznacza

ustawowy zakaz dokonania wpisu miedzy innymi nowo powstałej hipoteki na

nieruchomości stanowiącej własność upadłego po ogłoszeniu upadłości, chociażby sam

wniosek o wpis hipoteki został złożony przed ogłoszeniem upadłości (uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 18 lutego 1994 r., III CZP 4/94, OSNC 1994, nr 9, poz. 170).

Utrwalony w judykaturze jest pogląd, że celem art. 27 Prawa upadłościowego jest

zamrożenie reszty majątku upadłego dla zabezpieczenia uprawnień wszystkich

wierzycieli (orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia: 22 stycznia 2002 r., IV CKN 1805/00,

21 października 2004 r., V CK 197/04, 4 listopada 2004 r., V CK 200/04 – wszystkie

niepublikowane). Dopuszczalna jest więc po ogłoszeniu upadłości modyfikacja

istniejącego już wcześniej wpisu hipoteki przez nowy wpis osoby wierzyciela, gdyż w

takiej sytuacji zmiana wpisu nie prowadzi do nowego obciążenia majątku dłużnika i nie

zagraża interesom wierzycieli upadłego. Dopuszczalność takiej zmiany podmiotowej po

ogłoszeniu upadłości – co trafnie podnosi skarżący – przewiduje przepis art. 204 § 3

Prawa upadłościowego.

Z powyższych względów kasacja jest uzasadniona w zakresie omówionego

zarzutu, co jednakże pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Brak w kasacji zarzutów procesowych, właściwych dla zakwestionowania ustaleń

faktycznych powoduje, że nie może być podważone ustalenie, iż wnioskodawca nie

zawarł z b. Bankiem A. umowy poręczenia lecz udzielił mu gwarancji bankowej.

Powstała z tego tytułu odpowiedzialność nie była odpowiedzialnością osobistą ani

rzeczową za dług upadłego, co trafnie doprowadziło Sąd Okręgowy do wniosku, że nie

znajduje tutaj zastosowania art. 518 § 1 pkt 1 k.c. W tym stanie rzeczy, skoro nie doszło

do przejęcia przez wnioskodawcę zabezpieczonej hipotecznie wierzytelności, odmowa

wpisy była uzasadniona.

O oddaleniu kasacji orzeczono na podstawie art. 393 12 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2

k.p.c.).