V CK 201/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CK 201/04

POSTANOWIENIE

Dnia 27 stycznia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

SSN Iwona Koper

w sprawie z wniosku BANK (...) z siedzibą w F.

przy uczestnictwie (…) BANK POLSKA S.A. z siedzibą w W. [uprzednio: Banku A. w

Polsce S.A. z siedzibą W.) oraz Syndyka Masy Upadłości "B.(…)" Spółki z o.o. w

upadłości z siedzibą w L.

o wpis przejścia prawa wpisanego w księdze wieczystej Kw (...),

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 stycznia 2005 r.,

kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 9 października

2003 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Wnioskodawca Bank (...) wniósł o dokonanie zmiany wpisu dotyczącej hipoteki w

księdze wieczystej Kw (...) przez zmniejszenie kwoty hipoteki Banku A. z kwoty 100.000

zł. do kwoty 3000 zł. i o wpisanie hipoteki w kwocie 97.000 zł. na rzecz wnioskodawcy,

w związku z przejęciem części wierzytelności Banku A. z tytułu cesji wierzytelności.

Postanowieniem z dnia 10 października 2002 r. Sąd Wieczystoksięgowy w L. oddalił

wniosek, ponieważ pomimo wystosowania do wnioskodawcy wezwania o przedłożenie

umowy przelewu wierzytelności, wnioskodawca takiego dokumentu, niezbędnego

stosownie do wymogów art. 2451 k.c., nie przedstawił.

Apelacja wnioskodawcy od tego orzeczenia została oddalona postanowieniem Sądu

Okręgowego w L. z dnia 9 października 2003 r. Sąd Okręgowy uznał, że uwzględnieniu

wniosku sprzeciwia się co do zasady treść art. 27 prawa upadłościowego, zgodnie z

którym po ogłoszeniu upadłości żaden wierzyciel nie może uzyskać przeciwko upadłemu

prawa zastawu ani wpisu do ksiąg wieczystych lub wpisu w rejestrze celem

zabezpieczenia wierzytelności, chociażby powstała ona przed ogłoszeniem upadłości.

Gdyby jednak nawet treść art. 27 Prawa upadłościowego interpretować pomyśli

wnioskodawcy, to zdaniem Sądu uwzględnienie wniosku byłoby i tak niemożliwe. Sam

fakt spłacenia długu przez wnioskodawcę nie jest bowiem wystarczającą podstawą do

przejęcia hipoteki. W przepisie art. 518 § 1 pkt. 1 k.c. chodzi bowiem o sytuację, w której

osoba trzecia płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi

przedmiotami majątkowymi. Wnioskodawca nie wykazał, że taką odpowiedzialność

ponosił. Poza tym wbrew wymogowi z art. 2451 k.c. nie dołączył do zgłoszonego

wniosku umowy o przelew wierzytelności , co jest samodzielną przyczyną oddalenia

jego wniosku o wpis.

W kasacji od tego postanowienia wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 27

Prawa upadłościowego oraz art. 518 § 1 pkt. 1 k.c. w zw. z art. 97 ustawy o księgach

wieczystych i hipotece, wnosząc „o zmianę skarżonego postanowienia”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesione w kasacji problemy prawne były już przedmiotem rozstrzygnięcia w

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2004 r. w identycznej niemal

sprawie V CK 197/04. Sąd Najwyższy w tamtej sprawie uznał, że zarzut kasacji

naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 27 Prawa upadłościowego przez błędną jego

wykładnię był usprawiedliwiony. W uzasadnieniu postanowienia, z powołaniem się na

inne orzeczenia Sądu Najwyższego, podkreślono, że podstawowa funkcja i cel tego

przepisu polega na zamrożeniu reszty majątku upadłego. Realizacja tego celu polega na

zakazie dokonywania wpisu hipoteki na składniku majątku upadłego po ogłoszeniu jego

upadłości, co nie sprzeciwia się ewentualnej modyfikacji już wcześniej istniejącego

wpisu. W szczególności nie ma więc przeszkody do dokonania zmiany osoby

wierzyciela hipoteki wpisanej jeszcze przed ogłoszeniem upadłości. Z punktu widzenia

ochrony interesów wierzycieli upadłego dłużnika istotna jest bowiem nie tyle sama

osoba konkretnego wierzyciela hipotecznego, ile fakt obciążenia hipoteką nieruchomości

dłużnika, wpisanej do księgi wieczystej przed ogłoszeniem upadłości.

Podzielając w pełni taką wykładnię treści art. 27 Prawa upadłościowego, Sąd Najwyższy

nie znajduje jednak podstaw do uwzględnienia kasacji w niniejszej sprawie. Podobnie

bowiem jak w sprawie V CK 197/04, uznać należy, że przeszkodą do uwzględnienia

wniosku jest to, że wbrew wymogowi art. 2451 k.c. wnioskodawca nie przedłożył umowy

o przelewie na jego rzecz wierzytelności i przeniesieniu zabezpieczającej tę

wierzytelność hipoteki. Skoro zaś w sprawie nie wykazano, że wnioskodawca udzielił

Bankowi A. poręczenia, lecz ostało się ustalenie, że była to gwarancja bankowa, to

uznać należy za trafny pogląd Sądu Okręgowego, iż skutkowało to powstaniem

odpowiedzialności samoistnej gwaranta, a nie odpowiedzialności osobistej lub

rzeczowej, o której jest mowa w art. 518 § 1 pkt. 1 k.c. Tym samym prawidłowa jest

konkluzja Sądu, iż wnioskodawca nie mógł wstąpić w prawa wierzyciela z mocy tego

przepisu ustawy, a zatem zarzut kasacji jego naruszenia jest niesłuszny.

Jeśli chodzi o zarzut kasacji naruszenia art. 97 ustawy o księgach wieczystych i

hipotece, to nie został on niczym uzasadniony, a więc nie może odnieść skutku

procesowego, co zwalnia Sąd Najwyższy od prowadzenia rozważań na jego temat.

W rezultacie kasacja podlegała oddaleniu, jako niezasadna (art. 39312 k.p.c.).