V CK 198/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CK 198/04

POSTANOWIENIE

Dnia 4 listopada 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku BANKu z siedzibą we Frankfurcie nad Menem

przy uczestnictwie BANKu S.A. w W. oraz Syndyka Masy Upadłości "BM" Spółki z

o.o. w upadłości

o wpis przejścia prawa wpisanego w księdze wieczystej Kw 1[...],

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 listopada 2004 r.,

kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w L.

z dnia 9 października 2003 r., sygn. akt [...],

oddala kasację.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 października 2003 r. Sąd Okręgowy w L. oddalił

apelację wnioskodawcy –Banku we Frankfurcie nad Menem, złożoną od

postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 10 lutego 2003 r. oddalającego

wniosek o wpis przejścia na wnioskodawcę hipoteki wpisanej w księdze wieczystej

nr [...]na rzecz BankuA S.A. w W. (obecnie: Bank S.A. w W.) i zmniejszenie hipoteki

do kwoty 45 000 zł.

Sąd II instancji podzielił pogląd Sądu I instancji, iż wnioskodawca – nie

przedkładając umowy przelewu wierzytelności między bankami – nie wykazał

przeniesienia hipoteki na swoją rzecz (art. 2451 k.c.), wierzytelność zabezpieczona

hipoteką musi być bowiem przeniesiona z nią łącznie (art. 79 ukwh). Przeszkodą

w uwzględnieniu wniosku był również – zdaniem Sądu Okręgowego – art. 27 prawa

upadłościowego, zakazujący wpisu hipoteki przeciwko upadłemu po ogłoszeniu

upadłości. Gdyby nawet powyższy zakaz nie dotyczył cessio legis (art. 518 § 1 pkt

1 k.c.), to, w ocenie Sądu II instancji, odmowa wpisu byłaby też zasadna, ponieważ

zmiana wierzyciela nie została udokumentowana umową przelewu. Wnioskodawca

udzielił natomiast b. BankowiA S.A. gwarancji bankowej, ale gwarant nie wchodzi w

prawa zaspokojonego wierzyciela, gdyż odpowiada za własny dług.

W kasacji wnioskodawca domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia,

powołując się na naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 27 prawa

upadłościowego w związku z art. 518 § 1 pkt 1 k.c. i art. 97 ustawy o księgach

wieczystych i hipotece.

Skarżący wyraził pogląd, iż ważna hipoteka, ustanowiona przed upadłością

kredytobiorcy, istnieje nadal, przez co nie ma tu zastosowania ograniczenie

przewidziane w art. 27 prawa upadłościowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wnioskodawca powołał się wyłącznie na pierwszą podstawę kasacyjną (art.

393 pkt 1 k.p.c.), kwestionując przede wszystkim dokonaną przez Sąd Okręgowy

wykładnię art. 27 pr. upadłościowego. Należy zgodzić się z poglądem, iż

wynikająca z tego przepisu przeszkoda w uzyskaniu przez wierzyciela przeciwko

upadłemu dłużnikowi wpisu do księgi wieczystej polega m.in. na zakazie wpisu

hipoteki ustanowionej na nieruchomości takiego dłużnika po ogłoszeniu upadłości,

chociażby wniosek o wpis został złożony przed ogłoszeniem upadłości (zob.

uchwałę Sądu najwyższego z dnia 18 lutego 1994 r., III CZP 4/94 – OSNC 1994,

z.9, poz. 170). W judykaturze utrwalił się bowiem pogląd, że celem art. 27 prawa

upadłościowego jest zamrożenie reszty majątku upadłego dla zabezpieczenia

uprawnień wszystkich wierzycieli (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 22

stycznia 2002 r., IV CKN 1805/00 – nie publ., z dnia 11 maja 2004 r., II CK 280/03 –

nie publ. oraz z dnia 21 października 2004 r., V CK 197/04 – nie publ.). Zmiana

dysponenta wierzytelności zabezpieczonej hipoteką (zmiana podmiotowa) nie

wpływa natomiast na zakres obciążenia hipotecznego i nie zagraża interesom

innych wierzycieli. Trafnie przy tym wnioskodawca wskazał, iż dopuszczalność

takiej podmiotowej zmiany po ogłoszeniu upadłości przewiduje ustawa (art. 204 § 3

pr. upadłościowego).

Przedstawione w omówionym zakresie zarzuty wnioskodawcy należy więc

podzielić, co jednak nie oznacza uznanie kasacji za skuteczną. Przy nie powołaniu

drugiej podstawy kasacyjnej (art. 3931 pkt 1 k.p.c.), Sąd Najwyższy jest związany

ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art.

39311 § 2 k.p.c.). Rozpoznanie kasacyjne nie może wykraczać poza te ustalenia,

a wynika

z

nich,

współodpowiedzialnym

ze

spłacający

poręczycielem,

wierzyciela

lecz

wnioskodawca

spłacał

własny

dług

nie

był

będący

konsekwencją udzielonej gwarancji bankowej. Tak ujęta odpowiedzialność

gwaranta nie może być kwestionowana. Istotnie, umowa gwarancji bankowej,

wyrażająca tzw. stosunek zapłaty, nie ma charakteru akcesoryjnego i potwierdza

samoistne zobowiązanie banku wobec beneficjenta.

Jest bezsporne, że wnioskodawca nie nabył zabezpieczonej hipotecznie

wierzytelności na podstawie umowy przelewu (zob. art. 245 1 k.c. i art. 79 ukwh).

Według wiążących ustaleń sądowych, nie wystąpiło też zdarzenie prawne w postaci

cessio legis (art. 518 § 1 pkt 1 k.c.). W takiej sytuacji nie mogło dojść do przejęcia

przez wnioskodawcę zabezpieczonej hipotecznie wierzytelności, co uzasadniało

odmowę wpisu.

Należało w konsekwencji oddalić kasację (art. 39312 k.p.c. w związku z art.

13 § 2 k.p.c.).