SNO 93/09 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 18 STYCZNIA 2010 R.

SNO 93/09

Przewodniczący: sędzia SN Józef Szewczyk.

Sędziowie SN: Mirosława Wysocka, Marek Sychowicz (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y w sprawie z wniosku

sędziego Sądu Okręgowego o rozważenie wznowienia z urzędu postępowania w

przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej,

zakończonego uchwałą Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 czerwca

2009 r., sygn. akt SNO 12/09

postanowił: stwierdzić brak podstaw

postępowania z urzędu;

kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

do

wznowienia

Uzasadnienie

Sędzia Sądu Okręgowego wniósł o rozważenie wznowienia z urzędu

postępowania zakończonego uchwałą Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z

dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt SNO 12/09, utrzymującą w mocy uchwałę Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt ASDo

(...), zezwalającą na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej za czyny polegające

na tym, że w okresie od listopada 2006 r. do lipca 2007 r. i od dnia 23 kwietnia 2008 r.

do końca maja 2008 r. psychicznie i fizycznie znęcał się nad żoną Anną K., przy czym

w dniach 10 lutego 2007 r. i 23 kwietnia 2008 r. spowodował u niej obrażenia ciała

skutkujące rozstrojem zdrowia i naruszeniem czynności narządów ciała na okres do 7

dni, tj. czyny stanowiące przestępstwo przewidziane w art. 207 § 1 k.k. i art. 157 § 2

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Wnioskodawca powołał się na to, że w dniu 6 listopada

2009 r. prokurator Prokuratury Okręgowej w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym wobec zezwolenia na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej

postanowił zasięgnąć opinii biegłych lekarzy psychiatrów co do jego stanu zdrowia

psychicznego, gdyż ustalone zostało, że leczył się psychiatrycznie oraz odwykowo i

zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności w chwili popełnienia

zarzucanych mu czynów. Jego zdaniem, jeżeli taka wątpliwość rzeczywiście istnieje,

to występowała ona również w czasie trwania postępowania o zezwolenia na

pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, a zatem stosownie do art. 542 § 3 k.p.k.

w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.

zachodzi podstawa do wznowienia z urzędu tego postępowania.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym wyraził

zapatrywanie, że wniosek jest niedopuszczalny i wniósł o pozostawienie go bez

rozpoznania na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 k.p.k.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Obowiązująca regulacja postępowania o zezwolenia na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej (art. 80 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju

sądów powszechnych, Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) nie zawiera przepisu wprost

dopuszczającego możliwość wznowienia tego postępowania. Jednakże jak wyjaśnił

Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt. I KZP

5/09 (OSNKW 2009, nr 7, poz. 51) w postępowaniu tym mają odpowiednie

zastosowanie przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym zawarte w ustawie – Prawo o

ustroju sądów powszechnych, zaś w zakresie nimi nieuregulowanym, koniecznym dla

zachowania funkcjonalności i standardów rzetelnego procesu – przepisy Kodeksu

postępowania karnego. Odpowiednie zastosowanie do postępowania o zezwolenia na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej przepisów art. 126 Prawa o ustroju

sądów powszechnych pozwala zatem na przyjęcie dopuszczalności wznowienia tego

postępowania w razie zaistnienia okoliczności przewidzianej tymi przepisami. Należy

też uznać, że postępowanie to może być wznowione także na podstawie mających do

niego odpowiednie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego o

wznowieniu postępowania (art. 540 i n.), w szczególności przewidujących wznowienie

postępowania z urzędu na korzyść oskarżonego na skutek ujawnienia się, że oskarżony

nie miał obrońcy w sytuacji, gdy zachodziła uzasadniona wątpliwość co do jego

poczytalności (art. 542 § 3 w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 w zw. z art. 79 § 1 pkt 3).

Jest bezsporne, że w postępowaniu o zezwolenie na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędzia Sądu Okręgowego nie miał obrońcy. Brak jest

jednakże wystarczającej podstawy do przyjęcia, że w postępowaniu tym zachodziła

uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności, powodująca obowiązek posiadania

przez niego obrońcy. Wbrew przekonaniu sędziego nie jest taką podstawą jedyna

powołana przez niego okoliczność mająca świadczyć o istnieniu tej podstawy, a

mianowicie powzięcie przez prokuratora, prowadzącego obecnie postępowanie

przygotowawcze, wątpliwości co do jego poczytalności w chwili popełnienia

zarzucanych mu czynów, której prokurator dał wyraz w podjęciu postanowienia o

zasięgnięciu opinii lekarzy psychiatrów co do stanu zdrowia psychicznego sędziego.

Sędzia musiałby mieć obrońcę w postępowaniu o zezwolenie na pociągnięcie go do

odpowiedzialności karnej, gdyby zachodziła wątpliwość co do jego poczytalności w

czasie trwania tego postępowania. Wątpliwość ta musiałaby być nadto wątpliwością

„uzasadnioną”. Szeroko rozumiane okoliczności dotyczące osoby sędziego jak i

sposób oraz forma działania przez niego w toku postępowania o zezwolenie na

pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, nie dawały i nie dają podstaw do

istnienia wątpliwości co do jego poczytalności w tym postępowaniu. Wniosek ten

wzmacnia brak zdarzeń świadczących o zakłóceniu – ze względu na stan psychiczny

sędziego – wykonywania przez niego w tym czasie obowiązków związanych ze

sprawowanym urzędem.

Z przytoczonych względów brak jest podstaw do wznowienia z urzędu

postępowania o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego

Sądu Okręgowego, zakończonego uchwałą Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt SNO 12/09.

Należy dodać, że nieuzasadnione jest przekonanie wnioskodawcy, iż

niewznowienie postępowania o zezwolenie na pociągnięcie go do odpowiedzialności

karnej będzie dawało mu podstawę do potraktowania czynności procesowych

prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze jako „szykanowanie mojej

osoby i nieprzemyślane działanie godzące w moje dobro osobiste, jakim jest moje

zdrowie psychiczne”. Celem postępowania przygotowawczego jest ustalenie m.in., czy

popełniony czyn zabroniony stanowi przestępstwo (art. 297 § 1 pkt 1 k.p.k.). Jeżeli

prokurator ma wątpliwość co do poczytalności podejrzanego w chwili popełnienia

zarzucanego mu czynu (od wyjaśnienia której zależy przecież uznanie popełnionego

czynu za przestępstwo – art. 31 k.k.) jego prawem i obowiązkiem jest wyjaśnienie tej

wątpliwości. Działania przez niego podjęte w tym kierunku nie stanowią szykany

podejrzanego ani nie mogą być rozumiane jako godzące w jego dobra osobiste.