SNO 93/08 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 12 STYCZNIA 2009 R.

SNO 93/08

Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Irena Gromska-Szuster, Rafał Malarski.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału

stron w dniu 12 stycznia 2009 r. w sprawie sędziego Sądu Rejonowego zażalenia

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu (...) na postanowienie Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt (...), w

przedmiocie zwrotu sprawy Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu (...) w

celu usunięcia istotnych braków czynności wyjaśniających na podstawie art. 345 § 1

k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.)

p o s t a n o w i ł : u c h y l i ć zaskarżone p o s t a n o w i e n i e .

Uzasadnienie

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu (...) złożył do Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej

przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego o czyn polegający na tym, że w okresie od

dnia 29 grudnia 1997 r. do dnia 12 marca 2008 r. w Sądzie Rejonowym, pełniąc do

dnia 28 lutego 2006 r. funkcję Przewodniczącego II Wydziału Karnego, zaś od dnia 1

marca 2006 r. Kierownika Sekcji Wykonawczej, dopuścił się oczywistej i rażącej

obrazy przepisów prawa procesowego – art. 348 i art. 366 § 1 i 2 k.p.k., polegającej na

tym, że:

będąc sędzią referentem m. in. spraw II K 80/03, II K 139/03, II K 183/06, V K

290/05, VC K 262/06 i V K 418/06 rozpoznawanych w pierwszej instancji

- nie przestrzegał zasady koncentracji materiału dowodowego poprzez nie wzywanie

świadków na pierwsze terminy rozpraw, ograniczał ilość wzywanych świadków na

kolejne terminy, wielokrotnie „uzupełniająco” przesłuchiwał tych samych

świadków,

- stosował zbyt długie terminy odroczeń oraz przerwy pomiędzy rozprawami,

- wielokrotnie bezzasadnie odraczał wydanie wyroku, a następnie wznawiał przewód

sądowy,

- wyznaczał „puste” terminy rozpraw, na których nie były prowadzone istotne

czynności procesowe,

nie reagował na nieusprawiedliwione niestawiennictwo uczestników postępowania

oraz nie respektował w tym zakresie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 24 czerwca 2003 r., co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia w dniu

2 kwietnia 2008 r. przez Sąd Okręgowy przewlekłości postępowania w sprawie II

K 139/03 oraz skutkowało udzieleniem w dniu 21 maja 2008 r. wytyku w sprawie

II Ka 199/08 Sądu Okręgowego,

zaś w sprawach II K 151/06 i II K 183/06 toczących się w postępowaniu

wykonawczym, poprzez zaniechanie podejmowania niezwłocznych czynności,

doprowadził do niewykonania prawomocnie orzeczonych środków zabezpieczających,

to jest przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 107 § 1 ustawy – Prawo o

ustroju sądów powszechnych.

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2008 r. Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny przekazał sprawę Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu (...)

w celu usunięcia istotnych braków czynności wyjaśniających przez dołączenie do akt

sprawy dowodów w postaci akt spraw karnych o sygnaturach: II K 80/03, II K 139/03,

II K 183/06, V K 290/05, V K 262/06, V K 418/06 oraz II K 151/06. Uzasadniając to

postanowienie Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wskazał, że brak dowodów

znajdujących się w wyżej wymienionych aktach uniemożliwia Sądowi

przeprowadzenie oceny zasadności i weryfikacji wniosku Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego co do stawianego obwinionemu sędziemu zarzutu. Ponadto Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny podniósł, iż redakcja zarzutu zawartego we wniosku

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego nie spełnia wymogów określonych w art. 413 §

2 k.p.k., gdyż zarzut ten jest bardzo ogólnikowy, a przez to nieczytelny. Zagadnienie

to ma, zdaniem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, istotne znaczenie z

uwagi na bardzo długi okres zarzucanego obwinionemu czynu i okoliczność, iż w

postępowaniu dyscyplinarnym nie stosuje się przepisów prawa karnego materialnego,

w tym także art. 12 i 91 k.k., a we wniosku nie zarzucono sędziemu Sądu Rejonowego

działania ze z góry powziętym zamiarem. To z kolei nie pozostaje bez wpływu dla

oceny, czy poszczególne zachowania zarzucane obwinionemu sędziemu nie uległy

przedawnieniu.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego dla okręgu (...), zarzucając mu obrazę przepisów postępowania – art.

345 § 1 k.p.k., polegającą na błędnym przyjęciu, że w sprawie niniejszej występują

istotne braki czynności wyjaśniających w sytuacji, gdy prawidłowa ocena zebranego

materiału wyjaśniającego prowadzi do wniosku, iż w rzeczywistości braki

postępowania nie występują. Podnosząc ten zarzut autor zażalenia wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi

Dyscyplinarnemu do merytorycznego rozpoznania.

-

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Należy przyznać rację

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego, iż brak dołączenia do wniosku akt spraw

karnych, w których doszło do przewlekłości postępowania, nie może być uznane za

istotny brak czynności wyjaśniających w rozumieniu art. 345 § 1 k.p.k. Przepis ten

pozwala na dokonanie zwrotu sprawy w celu usunięcia braków postępowania tylko

wówczas, gdy występuje potrzeba poszukiwania dowodów, zaś dokonanie przez sąd

niezbędnych czynności powodowałoby znaczne trudności. W sprawie nie występuje

żadna z tych przesłanek. Nie ma bowiem potrzeby poszukiwania dowodów, skoro w

materiałach postępowania zawarte zostały szczegółowe informacje dotyczące tego, w

których sprawach zarzucana przewlekłość postępowania wystąpiła. Nie można także

twierdzić, iż uzupełnienie postępowania spowodowałoby znaczne trudności, skoro Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny może po prostu zwrócić się o nadesłanie

przedmiotowych akt.

Funkcja art. 345 k.p.k. sprowadza się do zapewnienia sądowi warunków

umożliwiających rozpoznanie sprawy bez zbędnej zwłoki. Skorzystanie z możliwości

procesowej, jaką stwarza ten przepis, wchodzi zatem w rachubę jedynie wówczas, gdy

uzupełnienie braków postępowania przez oskarżyciela przyczynić się może do

przyśpieszenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie jest akurat odwrotnie:

dokonanie zwrotu sprawy Rzecznikowi Dyscyplinarnemu, aby ten wykonał

nieskomplikowaną czynność zwrócenia się o nadesłanie akt, nie tylko nie zapobiega

przewlekłości postępowania dyscyplinarnego, ale wręcz ową przewlekłość generuje.

Na marginesie dodać należy, że za przekazaniem sprawy Rzecznikowi

Dyscyplinarnemu w trybie określonym w art. 345 § 1 k.p.k. nie przemawiają także

inne argumenty, podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd

Dyscyplinarny jest bowiem związany granicami skargi rzecznika dyscyplinarnego i

owo związanie należy rozumieć jako zakaz wyjścia poza przedmiotowe granice skargi

oraz nakaz rozpoznania jej w pełnym zakresie. Sąd dyscyplinarny nie jest natomiast

związany kwalifikacją prawną przyjętą przez rzecznika, przez co należy rozumieć

także przyjętą przezeń konstrukcję ciągłości zachowań składających się na delikt

dyscyplinarny. Ustawodawca pozostawił w tym zakresie pełną swobodę sądowi

orzekającemu, w związku z czym za nieuprawnioną należy uznać podjętą przez Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny próbę skłonienia Rzecznika Dyscyplinarnego do

przyjęcia odmiennej konstrukcji skargi. Sąd powinien samodzielnie ocenić czy i w

jakim zakresie zachodzą podstawy do zbudowania prawnej jedności czynu w

przedmiotowych granicach skargi oskarżycielskiej i w oparciu o tę ocenę podjąć

decyzję – czy i w jakim zakresie poszczególne elementy inkryminowanego

zachowania obwinionego sędziego uległy przedawnieniu.

Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w postanowieniu.