SNO 86/09 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 29 PAŹDZIERNIKA 2009 R.

SNO 86/09

Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Grubba (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Bogusław Cudowski, Roman Kuczyński.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y w sprawie zezwolenia na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu

na posiedzeniu w dniu 29 października 2009 r. zażalenia pełnomocnika

wnioskodawczyni Dominiki L. na postanowienie Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 14 września 2009 r., sygn. akt (...), o zawieszeniu

postępowania na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.

postanowił:

uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zażalenie pełnomocnika oskarżycielki jest o tyle zasadne, że z obecnej

perspektywy czasowej stwierdzić należy, że zdezaktualizowały się przyczyny, które

legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji procesowej.

W dniu 22 grudnia 2008 r. Prokuratura Rejonowa w sprawie wypadku

drogowego zaistniałego w dniu 26 czerwca 2008 r. w A., w następstwie którego

śmierć poniósł motocyklista Paweł L., na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wydała

postanowienie o umorzeniu śledztwa wobec stwierdzenia, że czyn ten nie zawiera

znamion czynu zabronionego. Zażalenie na to orzeczenie złożył pełnomocnik

pokrzywdzonej. Po rozpoznaniu tego środka odwoławczego Sąd Rejonowy

postanowieniem z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie II Kp 33/09 uchylił zaskarżone

postanowienie i sprawę przekazał Prokuraturze Rejonowej celem kontynuowania

postępowania. W dniu 25 maja 2009 r. Prokuratura Rejonowa, ponownie, nie

znajdując podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, umorzyła śledztwo w sprawie,

stwierdzając, że analizowany czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.

W tej sytuacji pełnomocnik pokrzywdzonej skierował w dniu 20 sierpnia 2009 r.

do Sądu Apelacyjnego, jako właściwego Sądu Dyscyplinarnego, wniosek o

zezwolenie na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej

za popełnienie przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. Do wniosku dołączono subsydiarny akt

oskarżenia przeciwko temu sędziemu o popełnienie czynu polegającego na tym, że:

- w dniu 26 czerwca 2008 r. w A., kierując samochodem marki Fiat Brava, o nr

rej. (...), naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym i spowodowała wypadek

drogowy, wskutek którego śmierć poniósł kierowca motocykla marki „Honda”, o nr

rej. (...), Paweł L.,

tj. popełnienie przestępstwa z art. 177 § 2 k.k.

Akt oskarżenia nosi datę 23 lipca 2009 r.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w dniu 14 września 2009 r. [sygn. akt (...)]

wydał postanowienie, którym na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. zawiesił postępowanie w

sprawie. Jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia Sąd Dyscyplinarny uznał, że

skoro w tym czasie toczyło się w Prokuraturze Apelacyjnej postępowanie

sprawdzające prowadzone w trybie art. 327 § 3 k.p.k., w ramach którego zlecono

wykonanie w sprawie szeregu czynności uzupełniających zebrany wcześniej materiał

dowodowy, to do czasu przeprowadzenia tych czynności, celowe jest zawieszenie

postępowania „immunitetowego”.

Zażalenie na to postanowienie złożył pełnomocnik oskarżycielki, podnosząc w

nim zarzut naruszenia przepisów procesowych, a to:

- art. 22 § 1 k.p.k. poprzez uznanie przez Sąd Dyscyplinarny, iż długotrwałą

przeszkodą uniemożliwiającą merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o

zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej jest prowadzenie

czynności w trybie art. 327 § 3 k.p.k., podczas gdy zebrany do tej pory materiał

dowodowy w sprawie jest wystarczający do wydania merytorycznej decyzji przez

sąd;

- art. 80 § 2d ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych poprzez nierozpoznanie wymienionego wyżej wniosku w

ustawowym terminie 14 dni, co w konsekwencji może doprowadzić do

pozbawienia pokrzywdzonej możliwości dochodzenia swych praw w drodze

skutecznego wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia i pozbawienia jej prawa

do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Podnosząc powyższe, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zarzuty podniesione w zażaleniu pełnomocnika wnioskodawczyni tylko w

niewielkim stopniu mogą być uznane za przekonujące. Decydujące natomiast dla

oceny zasadności zażalenia okazały się zdarzenia, które nastąpiły już po wydaniu

zaskarżonego orzeczenia, a które zdezaktualizowały powody, dla których

postanowienie to wydano.

Niewątpliwie ma rację skarżący, że z obecnej perspektywy czasowej nie sposób

uznać, że w sprawie zaistniała długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca

merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego. Wynika to z tego, że już w dniu

5 października 2009 r. Sąd Dyscyplinarny znalazł się w posiadaniu informacji, że

wszystkie czynności sprawdzające zostały przez organa prokuratorskie

przeprowadzone (k. 74). Następnie zaś, w dniu 12 października 2009 r., do tego Sądu,

nadesłano akta postępowania przygotowawczego (k. 92). Z tej perspektywy zatem,

trudno przyjąć, że „przeszkoda uniemożliwiająca merytoryczne rozpoznanie

wniosku”, trwająca niespełna miesiąc, miała charakter długotrwały. Lojalnie jednak,

przyznać trzeba też, że trudno było Sądowi, w dniu wydawania zaskarżonego

orzeczenia, choćby w stopniu przybliżonym, ocenić, jak długo czynności te będą

wykonywane. Niewątpliwie też, zwłaszcza z punktu widzenia interesu procesowego

pokrzywdzonej, te dodatkowe czynności, których przeprowadzenie zlecono, miały

bardzo istotne znaczenie.

Najistotniejsze jednak dla rozstrzygnięcia zażalenia w niniejszej kwestii

incydentalnej jest to, że zanim postanowienie o zawieszeniu postępowania

uprawomocniło się, owa przeszkoda, uniemożliwiająca prowadzenie postępowania,

ustała, gdyż wszystkie zlecone czynności sprawdzające zostały wykonane. Z tego też

powodu należało zaskarżone orzeczenie uchylić.

Znacznie bardziej złożone, a jednocześnie o wiele istotniejsze dla rozstrzygnięcia

niniejszej sprawy, zagadnienie wiąże się z drugim postawionym w zażaleniu zarzutem.

Nie ma bowiem racji pełnomocnik wnioskodawczyni podnosząc, że zawieszenie

postępowania w niniejszej sprawie może mieć wpływ na pozbawienie pokrzywdzonej

możliwości dochodzenia swych praw w drodze skutecznego wniesienia subsydiarnego

aktu oskarżenia. Decydująca bowiem dla oceny tej kwestii jest data wniesienia przez

pełnomocnika pokrzywdzonej subsydiarnego aktu oskarżenia, nie zaś data

prawomocnego rozpoznania wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej. Zgodnie z dyspozycją art. 55 § 2 k.p.k., pokrzywdzony

powinien wnieść ten akt oskarżenia w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia

mu postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego. Termin ten ma

charakter prekluzyjny (vide: [w:] T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego.

Komentarz, Warszawa, 2008, wyd. V). Tylko zatem wniesienie w ustawowym

terminie subsydiarnego aktu oskarżenia daje substrat do prowadzenia postępowania z

wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Tylko w

takim bowiem przypadku, można mówić o hipotetycznej możliwości pociągnięcia

sędziego do odpowiedzialności karnej.

Stwierdzić jednocześnie należy, że Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny kwestię

tę może zasygnalizować jedynie w takim zakresie, w jakim pozwala na to sam fakt

postawienia w zażaleniu zarzutu o przedstawionym charakterze. Bardziej szczegółowe

analizowanie tej kwestii przekraczałoby granice postępowania odwoławczego, co do

kwestii incydentalnej, jaką w niniejszej sprawie było zbadanie zasadności zawieszenia

postępowania. Z pewnością natomiast problem ten będzie musiał stać się przedmiotem

rozważań sądu meriti.

Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny

orzekł jak na wstępie.