SNO 81/03 · Sąd Najwyższy

UCHWAŁA Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 2004 R.

SNO 81/03

Przewodniczący: sędzia SN Halina Gordon-Krakowska.

Sędziowie SN: Lidia Misiurkiewicz, Zbigniew Kwaśniewski

(sprawozdawca).

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na posiedzeniu z

udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta w sprawie

zawieszenia w czynnościach służbowych i obniżenia wysokości wynagrodzenia

sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. w

związku z zażaleniami – obwinionego i jego obrońcy od uchwały Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 września 2003 r. sygn. akt (...)

w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych i obniżenia wysokości

wynagrodzenia

uchwalił: u t r z y m a ć w m o c y zaskarżoną u c h w a ł ę.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, uchwałą z dnia 30 września 2003 r.

podjętą na podstawie art. 129 § 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), zawiesił w

czynnościach służbowych sędziego Sądu Rejonowego oraz obniżył wysokość

wynagrodzenia wymienionego sędziego o 50 %.

W uzasadnieniu tej uchwały ustalono, że wobec wymienionego sędziego

zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, w którym postawione zarzuty

obejmują przewinienia służbowe polegające na niepodejmowaniu decyzji oraz

na bezczynności prowadzącej do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania w

55 sprawach, ogłoszeniu orzeczenia mimo jego niesporządzenia w sprawach

wskazanych

we

wniosku

Zastępcy

Rzecznika

Dyscyplinarnego

oraz

sfałszowaniu treści orzeczenia przez dopisanie po jego ogłoszeniu punktów,

których nie zawierało ogłoszone orzeczenie.

W ocenie Sądu Dyscyplinarnego, zarówno waga zarzutów stawianych

sędziemu Sądu Rejonowego, jak i jego postawa prezentowana w toku

postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego, przemawiają za zawieszeniem

sędziego w czynnościach służbowych, bowiem obwiniony nie zechciał

ustosunkować się do wyników lustracji spraw z jego referatu, ani nie podjął

działań zmierzających do usunięcia stwierdzonych w jego pracy naruszeń

prawa, a nadto ujawniono w toku postępowania dalsze sprawy z jego referatu, w

których nie podjęto czynności z rażącym naruszeniem przepisów regulujących

czynności sądów w sprawach m.in. z zakresu międzynarodowego postępowania

cywilnego w stosunkach międzynarodowych.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że w tych okolicznościach

zawieszenie sędziego Sądu Rejonowego w czynnościach służbowych leży w

interesie wymiaru sprawiedliwości, a zważywszy na obowiązek wynikający z

normy art. 129 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych obniżył o 50 %

wysokość jego wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia, uznając zakres

obniżenia wynagrodzenia za stosowny do wagi i charakteru zarzucanych

przewinień służbowych.

Zażalenia na powyższą uchwałę wnieśli obrońca obwinionego oraz sam

obwiniony.

W zażaleniu obrońcy, zaskarżającym uchwałę w całości, zarzucono

podjęcie uchwały z obrazą art. 131 § 1 u.s.p. przez niewysłuchanie obwinionego

w sytuacji, gdy było to możliwe, zaś uchybienie to mogło mieć wpływ na treść

uchwały. Obrońca obwinionego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej

uchwały i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi

Dyscyplinarnemu. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 131 § 1 u.s.p.

podkreślono, że choć obwiniony nie stawił się na rozprawę w dniu 30 września

2003 r. z powodu choroby, stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim nie

spełniającym wymogu art. 117 § 2a k.p.k., to obwiniony nie uchylał się od

stawiennictwa przed Sądem, o czym świadczy jego udział w poprzedniej

rozprawie. Żalący się wywodzi, że treść wyjaśnień obwinionego mogła mieć

wpływ na decyzję Sądu co najmniej w zakresie wysokości obniżenia

wynagrodzenia, bowiem Sąd musiałby rozważyć sytuację materialną, rodzinną i

zdrowotną obwinionego.

Sędzia Sądu Rejonowego zaskarżył uchwałę w całości, zarzucając jej w zażaleniu obrazę art. 128 u.s.p. w zw. z art. 17 § 1 k.p.k., art. 4 k.p.k. i art. 6 k.p.k.

poprzez brak ustalenia, czy i na ile leczenie psychiatryczne miało wpływ na

zarzucany mu czyn, poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających

na jego korzyść oraz poprzez uniemożliwienie mu realizacji prawa do obrony.

Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu zażalenia obwiniony sędzia Sądu Rejonowego zarzuca

brak podjęcia czynności zmierzających do ustalenia na ile występujące u niego

schorzenie miało wpływ na ciężar, a nawet na popełnienie zarzucanego mu

czynu. Żalący się wywodzi, że nie był wysłuchany w postępowaniu

wyjaśniającym, choć się o to zwracał, a na poprzedniej rozprawie przerwano mu

wyjaśnienia, a nadto Sąd nie poinformował go o fakcie wyznaczenia obrońcy z

urzędu. Skarżący zarzuca, że podjęto uchwałę pod jego nieobecność,

uniemożliwiając mu zadanie pytań świadkom, o których wezwanie wnosił, a

nadto

nie

poinformowano

go

o

wynikach

lustracji

oraz

pominięto

przemawiającą na jego korzyść okoliczność sytuacji kadrowej w Wydziale, w

którym pełnił obowiązki.

Zdaniem żalącego się, maksymalne obniżenie jego uposażenia prowadzi do

pozostawienia mu środków jedynie na leki oraz na dobrowolnie płacone

alimenty na dziecko, bez pozostawienia środków na utrzymanie.

Rozpoznając zażalenia Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co

następuje:

Zażalenia okazały się bezzasadne i jako takie nie mogły być uwzględnione.

Chybiony okazał się zawarty w zażaleniu obrońcy obwinionego zarzut

naruszenia art.131 § 1 u.s.p., uzasadniony naruszeniem przez Sąd obowiązku

wy-słuchania obwinionego sędziego. Z protokółu rozprawy przed Sądem

Apelacyjnym – Sądem Dyscyplinarnym (k. 40v – k. 41v) jednoznacznie wynika

fakt wysłuchania przez Sąd obwinionego sędziego, natomiast przepis art. 131 §

1 u.s.p. nie zawiera wymogu, aby wykonanie tego obowiązku musiało nastąpić

wyłącznie na rozprawie, bezpośrednio po przeprowadzeniu której wydano

zaskarżoną uchwałę. Wobec bezzasadności zarzutu naruszenia art.131 § 1 u.s.p.

zażalenie obrońcy obwinionego nie zasługiwało więc na uwzględnienie.

Również

zażalenie

obwinionego

sędziego

pozbawione

było

usprawiedliwionych podstaw. Zarzut pozbawienia obwinionego prawa do

obrony, wskutek uznania jego nieobecności na rozprawie w dniu 30 września

2003 r. za nieusprawiedliwioną i pozbawienia go w ten sposób możliwości

zadawania pytań świadkom, nie okazał się trafny. Zgodnie z art.115 § 3 u.s.p.

nieusprawiedliwione niestawiennictwo obwinionego lub jego obrońcy nie

wstrzymuje rozpoznania sprawy. A contrario z przepisu tego wynika, że sprawa

nie może być rozpoznana pod nieobecność m.in. obwinionego tylko wówczas,

jeżeli należycie usprawiedliwi on swoje niestawiennictwo. Tymczasem

obwiniony sędzia przesłał Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu

kserokopię zaświadczenia lekarskiego (k. 74 akt) potwierdzającego niezdolność

do pracy od dnia 27 września do dnia 3 października 2003 r., a więc w okresie

obejmującym termin rozprawy przed Sądem Dyscyplinarnym w dniu 30

września 2003 r. Sąd Apelacyjny zasadnie uznał niestawiennictwo obwinionego

za nieusprawiedliwione, bowiem z kserokopii przedłożonego zaświadczenia

lekarskiego oraz z treści notatki służbowej (k. 75 akt) wynika, że nie spełnia ono

wymogów wynikających z przepisów § 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r., w sprawie

warunków i trybu usprawiedliwiania niestawiennictwa świadków i innych

uczestników postępowania karnego z powodu choroby oraz sposobu

wyznaczania

lekarzy

uprawnionych

do

wystawiania

zaświadczeń

potwierdzających niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie

organu prowadzącego postępowanie (Dz. U. 2003 r., Nr 110, poz. 1049).

W tej sytuacji, rozpoznając sprawę w dniu 30 września 2003 r. pod nieobecność obwinionego, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie naruszył

prawa procesowego, zasadnie uznając na podstawie art. 115 § 3 u.s.p., że

niestawiennictwo obwinionego jest nieusprawiedliwione, bowiem przedłożone

zaświadczenie nie spełnia przesłanek wynikających z przepisów powołanego

rozporządzenia, a to z powodu wystawienia go przez lekarza nie spełniającego

wymogów określonych w przepisie § 2 ust.1 pkt 1 tegoż rozporządzenia.

Zaskarżona uchwała w części poświęconej zawieszeniu obwinionego

sędziego w czynnościach służbowych wydana została w ramach uprawnienia

Sądu wynikającego z art. 129 § 1 u.s.p. Okolicznością bezsporną jest bowiem

fakt wszczęcia przeciwko sędziemu postępowania dyscyplinarnego, a Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyczerpująco uzasadnił skorzystanie ze swego

ustawowego uprawnienia przez wskazanie na wagę zarzutów stawianych

obwinionemu sędziemu i jego postawę w postępowaniu wyjaśniającym i

dyscyplinarnym, a nadto przez uznanie, że zawieszenie obwinionego w

czynnościach służbowych leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

Zażalenie obwinionego sędziego nie podważa skutecznie również

orzeczenia zawartego w pkt 2 zaskarżonej uchwały, a mianowicie obniżenia

wynagrodzenia obwinionego o 50 %. Z mocy art. 129 § 3 u.s.p. Sąd

Dyscyplinarny zawieszając obwinionego sędziego w czynnościach służbowych

zobowiązany był do obniżenia jego wynagrodzenia na czas trwania tego

zawieszenia. Natomiast zakres obniżenia wysokości wynagrodzenia zależy od

uznania Sądu Dyscyplinarnego, który powinien uwzględnić przede wszystkim

stopień szkodliwości zarzucanych czynów i zawinienia sprawcy. Sąd

Apelacyjny uznał, że obniżenie wynagrodzenia o 50 % jest stosowne do wagi i

charakteru zarzuconych przewinień służbowych, a tej oceny nie podważa się w

zażaleniu obwinionego sędziego.

Natomiast podnoszone w zażaleniu obwinionego sędziego okoliczności

dotyczące stanu jego zdrowia wymagają niewątpliwie szczegółowego zbadania i

wyjaśnienia, ale już w merytorycznym postępowaniu dyscyplinarnym, z

uwzględnieniem m.in. potrzeby rozpoznania przez Sąd wniosku dowodowego

obrońcy obwinionego z dnia 17 listopada 2003 r. (k.151 akt), zmierzającego

właśnie w kierunku wyjaśnienia tych okoliczności.

W tym stanie rzeczy, wobec nie potwierdzenia się zarzutów podniesionych

w zażaleniach, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwalił jak wyżej.