SNO 73/03 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 27 LISTOPADA 2003 R.

SNO 73/03

Jeśli

przedmiotem

toczących

się

równocześnie

postępowań

–

dyscyplinarnego i karnego, jest odpowiedzialność sędziego związana z

zarzutem popełnienia tego samego czynu o znamionach przestępstwa, to

orzeczeniem obalającym domniemanie niewinności jest wyrok wydany w

postępowaniu karnym. Brak takiego wyroku może stanowić przeszkodę

uniemożliwiającą kontynuowanie postępowania dyscyplinarnego, jeżeli

zarzuconym przewinieniem jest wyłącznie czyn objęty oskarżeniem w

postępowaniu karnym.

Przewodniczący: sędzia SN Henryk Gradzik (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Jan Górowski, Herbert Szurgacz.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na rozprawie z

udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego

oraz protokolanta w sprawie dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego

obwinionego o przewinienie dyscyplinarne polegające na popełnieniu czynu

wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 177 § 1 i 2 k.k. po zapoznaniu się

z odwołaniem obwinionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt (...) postanowił:

na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zawiesić postępowanie

dyscyplinarne do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia o winie sędziego Sądu

Rejonowego w postępowaniu karnym sądowym toczącym się z oskarżenia

publicznego wniesionego przez Prokuratora Rejonowego.

Uzasadnienie

Obwinionemu sędziemu Sądu Rejonowego zarzucono przewinienie

dyscyplinarne polegające na popełnieniu czynu wyczerpującego znamiona

przestępstwa określonego w art. 177 § 1 i 2 k.k. Wyrokiem z dnia 4 czerwca

2003 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał obwinionego za winnego

popełnienia tego czynu i wymierzył mu karę złożenia sędziego z urzędu.

W odwołaniu obwiniony sędzia Sądu Rejonowego zaskarżył wyrok w

całości. W obszernym wywodzie nawiązał do swoich wyjaśnień i powtórzył, że

nie przyznaje się do popełnienia zarzuconego mu czynu, ani do jakichkolwiek

zachowań, które naruszałyby, choćby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w

ruchu drogowym, a więc stanowiących czynność wykonawczą przestępstwa z

art. 177 § 1 k.k. Podobnie jak w złożonych wyjaśnieniach, utrzymywał w

odwołaniu, że przyczyną wypadku było nierozważne prowadzenie pojazdu

przez innego uczestnika ruchu drogowego.

Należy zauważyć, że uchwałą z dnia 18 listopada 2002 r. Sąd

Dyscyplinarny zezwolił Prokuratorowi Rejonowemu na pociągnięcie sędziego

Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej sądowej w sprawie o czyn z art.

177 § 1 i 2 k.k. Do dnia wydania zaskarżonego wyroku Prokurator Rejonowy

nie ukończył postępowania przygotowawczego. Natomiast w dniu 31

października 2003 r. wniósł akt oskarżenia przeciwko temu sędziemu,

zarzucając mu popełnienie przestępstwa o wskazanej wyżej kwalifikacji

prawnej. Z przesłanej Sądowi Najwyższemu kopii aktu oskarżenia wynika, że w

postępowaniu przygotowawczym oskarżony nie przyznał się do popełnienia

zarzuconego mu czynu.

Tak

więc

aktualnie

toczą

się

dwa

postępowania

dotyczące

odpowiedzialności sędziego Sądu Rejonowego związane z zarzutem popełnienia

tego samego czynu o znamionach przestępstwa, przy czym przedmiotem

jednego

z

nich

jest

odpowiedzialność

dyscyplinarna, a

drugiego

–

odpowiedzialność karna.

W myśl art. 119 u.s.p. zezwolenie na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej sądowej nie wstrzymuje biegu postępowania

dyscyplinarnego. Nie oznacza to jednak, że w każdym wypadku postępowanie

karne pozostaje bez wpływu na tok postępowania dyscyplinarnego. Jeśli

bowiem przedmiotem rozpoznania w obu postępowaniach jest kwestia

odpowiedzialności za ten sam czyn o znamionach przestępstwa, to osobę, na

której ciąży zarzut uważa się za niewinną, dopóki wina jej nie zostanie

udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu (art. 42 ust. 3

Konstytucji RP i art. 5 § 1 k.p.k.). Za oczywiste należy przyjąć, że

stwierdzającym winę sprawcy za popełnienie przestępstwa jest tylko wyrok

wydany w postępowaniu karnym. Wyłącznie w tym postępowaniu podlega

odpowiedzialności karnej ten, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą

kary przez ustawę (art. 42 ust. 1 Konstytucji RP). Tak więc zaskarżony wyrok

uznający obwinionego za winnego popełnienia czynu wyczerpującego znamiona

przestępstwa z art. 177 § 1 i 2 k.k. zapadł w postępowaniu dyscyplinarnym

w sytuacji, gdy domniemanie niewinności nie zostało obalone prawomocnym

wyrokiem w postępowaniu karnym.

W związku z powyższym Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał za

celowe wstrzymanie postępowania dyscyplinarnego w obecnym stadium. Jego

kontynuowanie bowiem, z założeniem wydania prawomocnego rozstrzygnięcia

o winie niezależnie od orzeczenia, które zapadnie w tej kwestii w postępowaniu

karnym, mogłoby ewentualnie doprowadzić do stanu prawnego, w którym

rozstrzygnięcia o winie co do tego samego czynu tej samej osoby, mogłyby

okazać się rozbieżne, a nawet diametralnie różne.

Reasumując, stwierdzić należy, że jeśli przedmiotem toczących się

równocześnie postępowań – dyscyplinarnego i karnego, jest odpowiedzialność

sędziego związana z zarzutem popełnienia tego samego czynu o znamionach

przestępstwa, to orzeczeniem obalającym domniemanie niewinności jest wyrok

wydany w postępowaniu karnym. Brak takiego wyroku może stanowić

przeszkodę uniemożliwiającą kontynuowanie postępowania dyscyplinarnego,

jeżeli zarzuconym przewinieniem jest wyłącznie czyn objęty oskarżeniem w

postępowaniu karnym. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Sąd

Najwyższy zdecydował zatem o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego

(art. 22 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.) do czasu wydania prawomocnego

rozstrzygnięcia co do winy w postępowaniu karnym, zwłaszcza że, jak wynika z

aktu oskarżenia, będzie się ono toczyć z wykorzystaniem szerszego, niż w

dotychczas

dowodowego.

prowadzonym

postępowaniu

dyscyplinarnym,

materiału