SNO 61/08 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 29 PAŹDZIERNIKA 2008 R.

SNO 61/08

Przewodniczący: sędzia SN Józef Szewczyk (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Gerard Bieniek, Józef Iwulski.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y po rozpoznaniu na

posiedzeniu w dniu 29 października 2008 r., wniosku obrońcy sędziego Sądu

Rejonowego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną uchwałą Sądu

Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt SN 4/08,

zezwalającą na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej oraz o uchylenie uchwały o

zawieszeniu sędziego Sądu Rejonowego w czynnościach służbowych i obniżeniu

wynagrodzenia

postanowił:

I. na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 430 § 1 k.p.k. p o z o s t a w i ć

w n i o s e k b e z r o z p o z n a n i a , jako niedopuszczalny z mocy ustawy;

II. nie uwzględnić wniosku o uchylenie uchwały o zawieszeniu sędziego Sądu

Rejonowego w czynnościach służbowych i obniżeniu wynagrodzenia;

III. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Uchwałą z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt SN 4/08, Sąd Najwyższy – Sąd

Dyscyplinarny utrzymał w mocy uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego

z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt (...):

 zezwalającą na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu

Rejonowego;

 o zawieszeniu sędziego Sądu Rejonowego w wykonywaniu czynności

służbowych;

 o obniżeniu wysokości wynagrodzenia sędziego Sądu Rejonowego o 30 %.

Pismem z dnia 5 czerwca 2008 r. obrońca sędziego Sądu Rejonowego wystąpiła

do Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocną uchwałą zezwalającą na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędziego oraz o uchylenie uchwały o zawieszeniu tego

sędziego w czynnościach służbowych i obniżeniu wynagrodzenia. Postulat ten poparł

sędzia, którego sprawa dotyczy.

Wniosek został uzasadniony w ten sposób, że po wydaniu orzeczenia ujawniły

się nowe fakty i dowody nie znane przedtem sądowi, wskazujące na to, że sędzia Sądu

Rejonowego nie popełnił czynu, co do którego zezwolono na pociągnięcie go do

odpowiedzialności karnej (art. 80d § 1 u.s.p. i art. 128 u.s.p. oraz art. 126 u.s.p. w zw.

z art. 540 § 1 pkt 2a k.p.k.).

W pisemnej odpowiedzi na wniosek Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Okręgowym wniósł o oddalenie wniosku.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Wniosek o wznowienie postępowania należy pozostawić bez rozpoznania, jako

niedopuszczalny z mocy ustawy.

Stosownie do treści art. 126 § 2 u.s.p. wznowienie postępowania

dyscyplinarnego na korzyść skazanego może nastąpić, jeśli wyjdą na jaw nowe

okoliczności lub dowody, które mogłyby uzasadniać uniewinnienie lub wymierzenie

kary łagodniejszej. Natomiast w świetle przepisu art. 80 § 2c u.s.p. sąd dyscyplinarny

wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej,

jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego

przestępstwa.

W postępowaniu o uchylenie immunitetu nie ustala się winy sprawcy oraz nie

wymierza mu kary, czyli nie dochodzi do skazania. Mówiąc wprost, w postępowaniu

tym nie występuje skazany, a wydana uchwała zezwalająca na ściganie nie jest

rozstrzygnięciem merytorycznym w kwestii odpowiedzialności za delikt

dyscyplinarny.

Postępowanie o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności

karnej uregulowane jest w art. 80 u.s.p. zamieszczonym w rozdziale zatytułowanym

„Status sędziego” i żadną miarą nie może być zaliczone do postępowania

dyscyplinarnego (którego dotyczy wznowienie) uregulowanego wyczerpująco w

rozdziale zatytułowanym „Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów”.

W postanowieniu z dnia 21 października 2003 r., sygn. akt SNO 37/03, Sąd

Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny wyraził pogląd, że w postępowaniu dyscyplinarnym

nie można stosować art. 540 k.p.k. określającego podstawy wznowienia postępowania

karnego, gdyż kwestia ta uregulowana jest autonomicznie w ustawie – Prawo o u.s.p.

(OSNSD 2003, nr 2, poz. 55). Przedstawiona teza budziła wątpliwości dotyczące

możliwości wznowienia postępowania dyscyplinarnego w przypadkach opisanych w

art. 540 § 2 i 3 k.p.k. (w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w wyniku

którego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą skazania, bądź

gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego

na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską).

Aktualnie jednak na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada

2007 r., sygn. akt K 39/07 (Dz. U. Nr 320, poz. 1698), z dniem 11 grudnia 2007 r.

utracił moc art. 80d § 1 u.s.p. odsyłający do stosowania przepisów o postępowaniu

dyscyplinarnym w sprawach o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej. W konsekwencji brak jest podstawy prawnej do

odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego w

postępowaniu o uchylenie immunitetu. Gdyby jednak przyjąć, że w postępowaniu tym

nadal można stosować odpowiednio przepisy k.p.k. z uwagi na treść art. 110 § 2 u.s.p.,

z której wynika, że sądy dyscyplinarne są właściwe do orzekania między innymi w

sprawach, o których mowa w art. 80 u.s.p., zaś sądy te w kwestiach nieuregulowanych

stosują odpowiednio przepisy k.p.k. (art. 128 u.s.p.), to porównanie treści art. 540 § 1

k.p.k. z treścią art. 126 u.s.p. niewątpliwie wskazuje, że ten ostatni przepis jest

przepisem szczególnym i wyłącza stosowanie art. 540 § 1 k.p.k. w postępowaniu

dyscyplinarnym.

Ustawodawca zrezygnował w postępowaniu dyscyplinarnym z nadzwyczajnego

środka zaskarżenia w postaci kasacji (art. 122 u.s.p.), natomiast pozostawił możliwość

wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Wobec tego, że instytucja ta służy

wzruszaniu prawomocnych orzeczeń, przepisy regulujące wznowienie postępowania

powinny być możliwie ściśle interpretowane.

Konkludując, niedopuszczalny z mocy ustawy jest wniosek o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocną uchwałą zezwalającą na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędziego. Wniosek taki na korzyść skazanego przysługuje

tylko od prawomocnego orzeczenia skazującego kończącego postępowanie

dyscyplinarne (art. 126 § 2 u.s.p.).

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie uwzględnił wniosku obrońcy sędziego

Sądu Rejonowego o uchylenie uchwały o zawieszeniu w czynnościach sędziego i

obniżeniu wynagrodzenia, gdyż stosowanie tych środków jest obligatoryjne wobec

sędziego, któremu został uchylony immunitet (art. 129 § 2 i 3 u.s.p.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 133 u.s.p.