SNO 49/04 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 25 LISTOPADA 2004 R.

SNO 49/04

Przepis art. 36 k.p.k. znajduje odpowiednie zastosowanie w

postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach sędziów zgodnie z art. 128

Prawa o u.s.p., jako dotyczący sprawy nieuregulowanej w tym Prawie.

Przewodniczący: sędzia SN Antoni Kapłon.

Sędziowie SN: Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca),

Lidia Misiurkiewicz.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na posiedzeniu z

udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta w sprawie

sędziego Sądu Okręgowego w C. po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2004 r.

wniosku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w B. złożonego na

podstawie art. 36 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo

o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98 poz. 1070 ze zm.) z dnia 25

października 2004 r., sygn. akt (...) o przekazanie sprawy do rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu w D.

p o s t a n o w i ł:

przekazać

sprawę

do

rozpoznania

Sądowi

Apelacyjnemu

–

Sądowi

Dyscyplinarnemu w D.

Uzasadnienie

Postanowieniem

z

dnia

maja

2004

r.

Zastępca

Rzecznika

Dyscyplinarnego okręgu Sądu Apelacyjnego w A. wszczął postępowanie

dyscyplinarne wobec sędziego Sądu Okręgowego w C. o przewinienia

dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.) i przedstawił jej

zarzuty w tym przedmiocie.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, działając na podstawie art. 110 § 3

Prawa o ustroju sądów powszechnych, na wniosek Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Apelacyjnego w A., wyznaczył w dniu 24

maja 2004 r. w tej sprawie, jako właściwy do jej rozpoznania Sąd Dyscyplinarny

– Sąd Apelacyjny w B.

W dniu 26 sierpnia 2004 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla

okręgu Sądu Apelacyjnego w A. złożył do Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego w B. wniosek o rozpoznanie powyższej sprawy dyscyplinarnej

przeciwko sędziemu Sądu Okręgowego.

W dniu 5 października 2004 r. obwiniona sędzia złożyła do Sądu

Dyscyplinarnego – Sądu Apelacyjnego w B. wniosek na podstawie art. 36 k.p.k.

w zw. z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych o przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu Sądowi dyscyplinarnemu, położonemu bliżej jej miejsca

zamieszkania. Na uzasadnienie wniosku wskazała, że świadkowie, których

przesłuchanie będzie konieczne zamieszkują w większości w C. lub okolicach, a

więc w znacznej odległości od Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w

B., do którego ponadto utrudniony jest dojazd, wymagający przesiadania się i

kilku godzin podróży, podczas gdy połączenia między C. a D. są dogodne i

bezpośrednie.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w B. postanowieniem wydanym na

rozprawie w dniu 25 października 2004 r., na którą obwiniona nie stawiła się z

uwagi na udokumentowany zaświadczeniem lekarskim zły stan zdrowia,

wymagający leczenia po operacji ginekologicznej – zwrócił się do Sądu

Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego na podstawie art. 36 k.p.k. w zw. z art.

128 Prawa o ustroju sądów powszechnych z wnioskiem o przekazanie sprawy

do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu w D.

Wskazał, że z uwagi na rodzaj postawionych zarzutów i zajęte przez

obwinioną stanowisko procesowe, konieczne będzie przeprowadzenie na

rozprawie dowodu z przesłuchania i ewentualnej konfrontacji wielu świadków

zgłoszonych przez rzecznika dyscyplinarnego i obwinioną. Są to wszystko

osoby zamieszkałe w C. lub okolicach, a więc w oddaleniu od Sądu

Apelacyjnego w B., a blisko Sądu Apelacyjnego w D., do którego mają znacznie

łatwiejszy dojazd. Sąd Dyscyplinarny wskazał też na zły stan zdrowia

obwinionej, wymagający leczenia i utrudniający dalekie i uciążliwe podróże.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wymaga rozważenia, czy w postępowaniu

dyscyplinarnym, do którego zgodnie z art. 128 Prawa o ustroju sądów

powszechnych, w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy

kodeksu postępowania karnego, ma także zastosowanie przepis art. 36 k.p.k.

Przepis ten dopuszcza możliwość przekazania sprawy przez sąd wyższego rzędu

nad sądem właściwym innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli większość osób,

które należy wezwać na rozprawę zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu

właściwego. Jest to regulacja określająca warunki odstąpienia od zasady

właściwości miejscowej i stanowi wyjątek od tej zasady. Przepisy ustawy –

Prawo o ustroju sądów powszechnych nie zawierają uregulowania powyższej

sytuacji w postępowaniu dyscyplinarnym.

W postępowaniu tym właściwość miejscową określa przepis art. 110 § 3

Prawa o u.s.p. W odniesieniu do sprawy dotyczącej sędziego sądu okręgowego

przepis ten wprowadza zasadę, iż nie jest właściwy miejscowo sąd, w którego

kręgu pełni służbę sędzia objęty postępowaniem, a inny Sąd dyscyplinarny

wyznaczony na wniosek rzecznika dyscyplinarnego przez Pierwszego Prezesa

Sądu Najwyższego. Tak wyznaczony Sąd dyscyplinarny jest sądem właściwym

miejscowo zarówno w rozumieniu powyższego przepisu, jak i w rozumieniu art.

36 k.p.k. Nie jest natomiast sądem wyznaczonym przez sąd wyższego rzędu nad

sądem właściwym, w rozumieniu art. 36 k.p.k., bowiem taką odrębną regulację

właściwości miejscowej w postępowaniu dyscyplinarnym sędziego sądu

okręgowego i apelacyjnego ustawodawca przyjął jako zasadę ze względu na

konieczność zapewnienia niezbędnej bezstronności, nie zaś z powodów

określonych w art. 36 k.p.k. Wyznaczenie właściwego miejscowo sądu

dyscyplinarnego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego następuje na

początku postępowania, gdy nie wiadomo jeszcze czy i jakie osoby będą

musiały być przesłuchane na rozprawie, a zatem ta okoliczność nie jest i nie

może być uwzględniona w chwili określania właściwości miejscowej w trybie

art. 110 § 4 Prawa o u.s.p. Dlatego należy uznać, że oba omawiane przepisy

spełniają różne role, nie kolidują ze sobą, ani nie regulują tych samych sytuacji.

Przepis art. 36 k.p.k., jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny, nie pozostaje też w sprzeczności z istotą postępowania

dyscyplinarnego ani nie narusza występujących w nim odrębności. Uzupełnia

zawartą w art. 110 Prawa o u.s.p. regulację właściwości miejscowej sądów

dyscyplinarnych, podobnie jak uzupełnia taką regulację zawartą w przepisach

kodeksu postępowania karnego. Znajduje zatem odpowiednie zastosowanie w

postępowaniu dyscyplinarnym, zgodnie z art.128 Prawa o u.s.p., jako dotyczący

sprawy nieuregulowanej w tym Prawie.

Przechodząc do oceny merytorycznej wniosku zgłoszonego w trybie art. 36

k.p.k. w zw. z art. 128 Prawa o u.s.p. trzeba stwierdzić, iż przepis ten, dla

zastosowania wskazanej w nim instytucji przekazania sprawy innemu sądowi

równorzędnemu, wymaga jedynie by większość osób, które należy wezwać na

rozprawę, zamieszkiwała z dala od sądu właściwego a blisko innego

wyznaczonego sądu równorzędnego, co uzasadnione jest ekonomiką procesową.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja występuje, bowiem wszystkie

osoby, których przesłuchanie na rozprawie może okazać się konieczne (w tym

przynajmniej siedmiu świadków) zamieszkują w pobliżu Sądu Apelacyjnego –

Sądu Dyscyplinarnego w D., a w znacznej odległości od sądu właściwego –

Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w B., do którego dojazd z ich

miejsca zamieszkania jest uciążliwy, długotrwały i kosztowny. Uzasadnia to

uwzględnienie złożonego wniosku, jako wyczerpującego przesłanki art. 36

k.p.k. W tej sytuacji już tylko jako argument dodatkowy może być powołany zły

stan zdrowia obwinionej, który mógłby jej utrudniać dojazdy do Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w B., ograniczając jej prawo do

aktywnego uczestnictwa w postępowaniu dyscyplinarnym.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł

jak w postanowieniu na podstawie art. 36 k.p.k. w zw. z art. 128 Prawa o u.s.p.