SNO 48/04 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE DNIA 4 LISTOPADA 2004 R.

SNO 48/04

Sam fakt udziału sędziego w wypadku komunikacyjnym jest, z punktu

widzenia interesu wymiaru sprawiedliwości, zdarzeniem niepożądanym,

zwłaszcza z punktu widzenia kształtowania i pozyskiwania zaufania

społeczeństwa do pozytywnego wizerunku wymiaru sprawiedliwości, a

zwłaszcza jego prawości i bezstronności.

Przewodniczący: sędzia SN Marian Buliński.

Sędziowie SN: Kazimierz Zawada, Tadeusz Żyznowski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny z udziałem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego, sędziego Sądu Apelacyjnego

oraz protokolanta po

rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 4 listopada 2004 roku, sprawy sędziego

Sądu Okręgowego w stanie spoczynku obwinionego o to, że: w dniu 9

października 2001 r. w A. kierując samochodem marki „Opel Vectra” naruszył

zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że na przejściu dla

pieszych nie zachował szczególnej ostrożności oraz nie ustąpił pierwszeństwa

pieszym, w wyniku czego uderzył prowadzonym pojazdem znajdującą się na

przejściu dla pieszych Barbarę M., która na skutek odniesionych obrażeń ciała

zmarła, tj. przewinienia dyscyplinarnego wyczerpującego znamiona występku z

art. 177 § 2 k.k. w związku z zażaleniem wniesionym przez Zastępcę Rzecznika

Dyscyplinarnego w Sądzie Apelacyjnym na postanowienie Sądu Apelacyjnego –

Sądu Dyscyplinarnego z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt (...)

postanowił: u t r z y m a ć w m o c y zaskarżone p o s t a n o w i e n i e.

Uzasadnienie

Sędzia Sądu Okręgowego w stanie spoczynku, stanął pod zarzutem

popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na tym, że:

w dniu 9 października 2001 r. w A. kierując samochodem marki „Opel

Vectra” naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że na

przejściu dla pieszych nie zachował szczególnej ostrożności oraz nie ustąpił

pierwszeństwa pieszym w wyniku czego uderzył prowadzonym pojazdem

znajdującą się na przejściu dla pieszych Barbarę M., która na skutek

odniesionych

obrażeń

ciała

zmarła,

tj.

przewinienia

dyscyplinarnego

wyczerpującego znamiona występku z art. 177 § 2 k.k.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

umorzył postępowanie wobec braku znamion przewinienia dyscyplinarnego z

art. 104 § 2 u.s.p. i orzekł o kosztach postępowania dyscyplinarnego. W ocenie

tego Sądu zarzucony obwinionemu czyn nie wypełnia znamion przewinienia

dyscyplinarnego z art. 104 § 2 u.s.p. Wniosek ten oparty został na ustaleniach z

przebiegu wypadku i przyczynach jego zaistnienia, dokonanych na podstawie

opinii biegłego Piotra B. ze Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki

Samochodowej oraz Instytutu Ekspertyz Sądowych im. Prof. dra Jana Sehna.

Przytoczone dane z rekonstrukcji wypadku i wnioski biegłych nie pozwalają

dopatrzyć się po stronie obwinionego – w stosunku do którego toczy się

postępowanie karne – działającego nieumyślnie (o ile w ogóle zostanie mu

wykazana wina) naruszenia godności sędziego. Sąd Dyscyplinarny wykluczył

umyślne naruszenie przez obwinionego przepisów ruchu drogowego.

Powyższe postanowienie zaskarżył Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego

Sądu Apelacyjnego, zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, mający

wpływ na treść orzeczenia, a polegający na wadliwym ustaleniu, że w

zachowaniu obwinionego brak znamion przewinienia dyscyplinarnego, a nadto

mającą także wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisu art. 92 k.p.k.

Wskazując na powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi

Dyscyplinarnemu celem ponownego rozpoznania wniosku Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego. Obwiniony sędzia w stanie spoczynku i

jego obrońca wnosili o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, zważył co następuje:

Stosownie do art. 107 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju

sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), którego wykładnia

wywołuje w przedmiotowej sprawie kontrowersje, sędzia – także w stanie

spoczynku – odpowiada dyscyplinarnie za przewinienia służbowe, w tym za

oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa oraz uchybienia godności urzędu.

Wskazana rozbieżność ogniskuje się – jak wynika z konfrontacji treści

uzasadnienia zażalenia z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia – wokół

skonkretyzowania,

w

okolicznościach

rozpoznawanej

sprawy,

cech

rozpoznawczych zachowania się sędziego i jego reakcji nawet w trudnej i

dramatycznej sytuacji jaka była udziałem obwinionego sędziego. Nie trzeba

dowodzić, że bez względu na sposób udziału i rolę w rozpoznawanym wypadku

komunikacyjnym poszczególnych jego uczestników oraz wpływu różnorodnych

czynników sam fakt udziału sędziego jest, z punktu widzenia interesu wymiaru

sprawiedliwości, zdarzeniem niepożądanym, zwłaszcza z punktu widzenia

kształtowania

i

pozyskiwania

zaufania

społeczeństwa

do

prawości

i

bezstronności wymiaru sprawiedliwości. Skoro kwestie natury etycznej w

postępowaniu każdego sędziego odgrywają kluczową rolę, to zrozumiałe jest

sięganie po sankcje dyscyplinarne, których brak rodzi nie tylko negatywne

odczucie wykraczające poza miejscowe środowisko zmarłej w wypadku, lecz

stanowi podstawę do wysuwania podejrzeń, co do rzeczywistej roli i funkcji

organów wymiaru sprawiedliwości (także dyscyplinarnych).

Jednakże przy wnioskowanym w zażaleniu stosowaniu sankcji niezbędne

jest, jak trafnie podkreślił Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, zachowanie

wszystkich reguł i spójności systemu, nie wyłączając zasad Konstytucji RP,

stwierdzającej w art. 42 ust. 3, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego

wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Z uzasadnienia

zażalenia wynika, że wszczęte postępowanie karne zakończone zostało

skierowaniem aktu oskarżenia do sądu powszechnego, którego prawomocny

wyrok w sposób wiążący wypowie się w przedmiocie zachowania wymaganej

ostrożności, przewidywania i staranności prowadzonej obserwacji przez

kierującego pojazdem mechanicznym.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny na podstawie dotychczasowego,

powołanego

w

uzasadnieniu

zaskarżonego

postanowienia,

materiału

dowodowego wykluczył umyślne naruszenie przepisów ruchu drogowego oraz

ustalił, czego nie podważa skarżący, że żadna z osób przesłuchanych w

charakterze świadków nie wskazywała na niewłaściwe zachowanie się

obwinionego, które to mogłoby rzutować na uchybienie przez niego godności

sędziego.

Z art. 92 k.p.k., naruszenie którego zarzuca skarżący, wynika – nie

doznający wyjątków – nakaz uwzględnienia całokształtu okoliczności

ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny przytoczył, w obszernym uzasadnieniu

zaskarżonego orzeczenia, materiał dowodowy stanowiący podstawę jego ustaleń

i wniosków. Skarżący nie wskazał i nie przytoczył okoliczności pominiętych

przez tenże Sąd, a mających wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia.

Odmienne twierdzenie, co do zachowania się obwinionego bezpośrednio przed

kolizją, nie wskazuje źródła dowodowego i podstawy prezentowanego

stanowiska w odniesieniu do ustaleń faktycznych. Można zatem stwierdzić, że

wywody te stanowią pogląd skarżącego, sformułowany w oderwaniu od opinii

biegłych zawierających niejednoznaczną rekonstrukcję przebiegu wypadku,

zachowania się uczestników kolizji i związku przyczynowego pomiędzy

przyjmowanym naruszeniem prawa ruchu drogowego a zaistniałym wypadkiem.

Skarżący pominął także ocenę, czy obwiniony kierujący samochodem

osobowym

miał

w

ogóle

możliwość

uniknięcia

potrącenia

pieszej.

Przeciwstawne wnioski zawarte w zażaleniu w stosunku do wysuniętych przez

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny są wynikiem odmiennego, niekorzystnego

dla obwinionego, przedstawienia ustaleń faktycznych. Stwierdzony brak

podstaw do podzielenia tych twierdzeń i wniosków zażalenia znajduje

potwierdzenie

w

uzasadnieniu

uchwały

Sądu

Najwyższego

–

Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 4 grudnia 2003 r. sygn. akt SNO 76/03 (OSND II/2003

r., poz. 86) stwierdzającym, że z opinii biegłych wynika jednobrzmiący

wniosek, iż wypadek ten spowodowała piesza Barbara M., która wtargnęła na

jezdnię pod nadjeżdżający samochód obwinionego sędziego. Sporna i sprzeczna

w wypowiedziach oraz wnioskach tychże biegłych jest kwestia, czy do

zaistniałego wypadku przyczyniło się zachowanie kierującego pojazdem.

Skarżący – w toku całego postępowania i w zażaleniu – nie wykazał, aby

wyjaśnienie

tych

sprzeczności

i

wątpliwości

nastąpiło

w

kierunku

uzasadniającym twierdzenia i wnioski zawarte w zażaleniu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał

w mocy zaskarżone postanowienie (art. 437 k.p.k. w zw. z art. 128 Prawa o

ustroju sądów powszechnych).