SNO 44/08 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 7 MAJA 2008 R.

SNO 44/08

1) Z przepisu art. 133 u.s.p. wynika jedynie zasada wyłączająca możliwość

obciążenia obwinionego (skazanego) sędziego kosztami postępowania

dyscyplinarnego.

2) Należy ją rozumieć w ten sposób, że nawet w razie uwzględnienia wniosku

prokuratora sędzia nie może być obciążony kosztami tak, jak ma to miejsce w

razie skazania w postępowaniu karnym (art. 627 k.p.k.). Nie oznacza to natomiast

uprawnienia do żądania pokrycia przez Skarb Państwa wydatków ponoszonych

przez sędziego, składających się na koszty procesu w rozumieniu art. 616 § 1

k.p.k. w sytuacji, gdy wniosek prokuratora został uwzględniony.

Przewodniczący: sędzia SN Jan Bogdan Rychlicki.

Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Zbigniew

Myszka.

S ą d N a j w y ż s z y  S ą d D y s c y p l i n a r n y w sprawie sędziego

Sądu Rejonowego w stanie spoczynku po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008 r. zażaleń

wniesionych przez obwinioną i jej obrońcę na postanowienie Sądu Apelacyjnego 

Sądu Dyscyplinarnego z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt (...)

p o s t a n o w i ł : u t r z y m a ć w m o c y zaskarżone p o s t a n o w i e n i e .

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny postanowieniem z dnia14 lutego 2008 r.

nie uwzględnił wniosku obwinionej – sędziego Sądu Rejonowego o zasądzenie na jej

rzecz od Skarbu Państwa kosztów postępowania dyscyplinarnego w postaci kosztów

dojazdu jej samej oraz jej obrońcy na posiedzenia Sądu Dyscyplinarnego. Sąd

Apelacyjny – Sad Dyscyplinarny uznał, że w świetle art. 618 k.p.k., mającego

odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym brak jest podstaw do

uwzględnienia wniosku. Z art. 133 ustawy – Prawo o u.s.p. wynika jedynie, że koszty

postępowania dyscyplinarnego ponosi Skarb Państwa, co oznacza, że obwiniona nie

jest nimi obciążona. Na podstawie tego przepisu nie można się jednak domagać

zwrotu poniesionych przez nią lub innych uczestników postępowania wydatków. Nie

ma przy tym znaczenia – zdaniem Sądu Apelacyjnego – odmienny pogląd wyrażony

przez inny skład tego Sądu.

Na to postanowienie zażalenie wnieśli obwiniona i jej obrońca.

Obwiniona zarzuciła naruszenie art. 616 §1 pkt 2 k.p.k. przez jego

niezastosowanie oraz niezastosowanie art. 13 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o

należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49,

poz. 445) oraz art. 618 k.p.k. przez jego błędne zastosowanie. Zdaniem obwinionej,

przepis art. 618 k.p.k. nie może mieć zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym,

gdyż art. 133 u.s.p. „całkowicie reguluje kwestie ponoszenia kosztów postępowania

dyscyplinarnego przez Skarb Państwa”.

Zgodnie z art. 616 § 1 k.p.k., do kosztów postępowania zalicza się uzasadnione

wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub

pełnomocnika, a z art. 13 dekretu z dnia 26 października 1950 r. wynika, że gdy

przepisy przewidują przyznanie stronie należności z tytułu jej udziału w postępowaniu

sądowym, należności te przyznaje się w wysokości przewidzianej dla świadków.

Obwiniona podała, że w celu wzięcia udziału w posiedzeniach Sądu Dyscyplinarnego

zarówno ona sama, jak i jej obrońca musieli korzystać z dojazdu samochodami

osobowymi. Dołączyła do zażalenia odpis postanowienia Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt (...), który orzekał w

przedmiocie wniosku o zwrot kosztów dojazdu w postępowaniu dyscyplinarnym.

Obrońca obwinionej w swoim zażaleniu podniósł zarzuty naruszenia art. 618

k.p.k. przez błędne zastosowanie i art. 616 k.p.k. przez jego niezastosowanie oraz

niezastosowanie art. 13 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach

świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym. Zdaniem obrońcy, skoro art.

133 u.s.p. „jednoznacznie reguluje kwestie ponoszenia kosztów postępowania

dyscyplinarnego przez Skarb Państwa to nie ma potrzeby powoływania art. 618 k.p.k.”

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozważył, co następuje:

Zażalenia nie są uzasadnione.

Zgodnie z art. 128 ustawy – Prawo o u.s.p. w sprawach nieuregulowanych w

rozdziale 3 tej ustawy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania

karnego. Kosztom postępowania dyscyplinarnego poświęcony jest przepis art. 133

u.s.p., w myśl którego koszty postępowania dyscyplinarnego ponosi Skarb Państwa.

Przepis art. 80 § 3 u.s.p., który stanowił między innymi, że do postępowania toczącego

się w sprawach o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności (w tym o

zezwolenie na zastosowanie tymczasowego aresztowania – por. art. 80 § 2h) został

uchylony z dniem 31 sierpnia 2007 r., tym niemniej skoro w przedmiocie wniosku

prokuratora orzeka sąd dyscyplinarny (art. 110 § 2 u.s.p.), przepis ten mógłby być

podstawą wniosku, gdyby można było podzielić jego wykładnię zaprezentowaną w

zażaleniach. Zdaniem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z przepisu art. 133

u.s.p. wynika jedynie zasada wyłączająca możliwość obciążenia obwinionego

(skazanego) sędziego kosztami postępowania dyscyplinarnego (taki pogląd wyrażony

został w Komentarzu do Prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa pod redakcją Jacka Gudowskiego, Lexis Nexis 2002, s. 392).

Należy ją rozumieć w ten sposób, że nawet w razie uwzględnienia wniosku

prokuratora sędzia nie może być obciążony kosztami tak, jak ma to miejsce w razie

skazania w postępowaniu karnym (art. 627 k.p.k.). Nie oznacza to natomiast

uprawnienia do żądania pokrycia przez Skarb Państwa wydatków ponoszonych przez

sędziego, składających się na koszty procesu w rozumieniu art. 616 § 1 k.p.k. w

sytuacji, gdy wniosek prokuratora został uwzględniony. Przeciwny pogląd wyrażony

w postanowieniu Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 września

2005 r. nie zasługuje na aprobatę. W przypadku nieuwzględnienia wniosku zgodnie z

art. 133 u.s.p. nie należą się koszty postępowania ani od Skarbu Państwa ani na jego

rzecz. Tylko w razie nieuwzględnienia wniosku Skarb Państwa ponosi koszty na rzecz

sędziego zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 632 k.p.k. Przeciwna wykładnia

prowadziłaby do obciążania Skarbu Państwa kosztami postępowania zasadnie

wszczętego (bo zakończonego uwzględnieniem wniosku) nawet w sytuacji, gdy

toczyło się ono zbyt długo i wiązało się ze znacznymi kosztami nie wskutek

okoliczności, które mogłyby sąd obciążać. Taki efekt wykładni nie może być

zaakceptowany.

Z tych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w

postanowieniu.