SNO 37/02 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 7 LISTOPADA 2002 R.

SNO 37/02

Przewodniczący: sędzia SN Bogdan Rychlicki (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Beata Gudowska, Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego, sędziego Sądu Apelacyjnego w sprawie sędziego

Sądu Okręgowego po rozpoznaniu zażalenia obrońcy obwinionego na

postanowienie Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 5 sierpnia

2002 r., sygn. akt (...)

p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Prokuratura Okręgowa w dniu 22 kwietnia 2002 r. wystąpiła do Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z wnioskiem o zezwolenie na

pociągnięcie sędziego Sądu Okręgowego do odpowiedzialności karno-sądowej i

zastosowanie tymczasowego aresztowania, za to, że

1) w nieustalonym dniu, w pierwszej połowie 1991 r. w A., będąc sędzią

wizytatorem Sądu Wojewódzkiego, przyjął od Krzysztofa P. korzyść majątkową

w postaci samochodu marki Mercedes typu 250 D, o wartości nie mniejszej niż

18.000,00 DM, w zamian za wywieranie wpływu na wydawanie, w toku

prowadzonych postępowań sądowych i egzekucyjnych, decyzji korzystnych dla

Krzysztofa P. oraz osób i podmiotów gospodarczych z nim związanych;

2) w dniu 1 października 1991 r. w B., będąc sędzią wizytatorem Sądu

Wojewódzkiego, przyjął od Krzysztofa P. korzyść majątkową w kwocie

8.247,50 zł (PLN) przekazaną mu za pośrednictwem innej osoby, z

przeznaczeniem na opłacenie kosztów zakupu nieruchomości gruntowej

położonej w C., w zamian za wywieranie wpływu na wydawanie, w toku

prowadzonych postępowań sądowych i egzekucyjnych, decyzji korzystnych dla

Krzysztofa P. oraz osób i podmiotów gospodarczych z nim związanych;

3) w okresie od 1990 r. do 1999 r. w D. i w BA., będąc sędzią wizytatorem

Sądu Wojewódzkiego do dnia 15 maja 1994 r., a następnie wiceprezesem tego

Sądu, przyjął od Krzysztofa P. korzyść majątkową nieustalonej wartości w

postaci zysków z działalności hurtowni (...) w AD., w zamian za wywieranie

wpływu na wydawanie, w toku prowadzonych postępowań sądowych i

egzekucyjnych, decyzji korzystnych dla Krzysztofa P. oraz osób i podmiotów

gospodarczych z nim związanych,

tj. przestępstw określonych w art. 228 § 1, § 3 k.k.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny procedując w dniu 5 sierpnia 2002 r.

w przedmiocie zasadności tegoż wniosku, na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. oraz

art. 128 Prawa o u.s.p. nie uwzględnił wniosku obrońcy sędziego Sądu

Okręgowego o zawieszenie postępowania, albowiem nieusprawiedliwione

niestawiennictwo prawidłowo zawiadomionego o terminie posiedzenia sędziego

Sądu Okręgowego nie stanowi długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej

prowadzenie postępowania. Po ogłoszeniu postanowienia obrońca złożył

wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego Sądu Apelacyjnego

uzasadniając to treścią art. 40 § 1 pkt 7 k.p.k. Na to postanowienie obrońca

sędziego Sądu Okręgowego wniósł zażalenie, w którym zarzucił:

- naruszenie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., bowiem w wydaniu postanowienia

brał udział sędzia podlegający wyłączeniu z przyczyn określonych w art. 40 § 1

pkt 7 k.p.k.,

- obrazę art. 22 § 1 k.p.k. poprzez uznanie, że stan zdrowia sędziego Sądu

Okręgowego

nie

stanowi

długotrwałej

przeszkody

uniemożliwiającej

prowadzenie postępowania dyscyplinarnego, w sytuacji, gdy ze złożonej do akt

dokumentacji medycznej wynika jednoznacznie, iż sędzia cierpi na poważne

schorzenia kardiologiczne i w dniu 5 lipca 2002 r. poddany został zabiegowi

operacyjnemu na sercu, a stan jego zdrowia uniemożliwia mu udział w

postępowaniu dyscyplinarnym.

Na tych podstawach żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie wniosku Sądowi Dyscyplinarnemu pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania.

Na posiedzeniu przed Sądem Najwyższym – Sądem Dyscyplinarnym

obrońca popierał zażalenie co do zarzutu obrazy art. 40 § 1 pkt 7 k.p.k. przez

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wskazując, iż obecnie bezprzedmiotowy

stał się zarzut obrazy art. 22 § 1 k.p.k. (obwiniony poddał się stosownej

operacji).

Z kolei Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wniosła o utrzymanie w

mocy zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne. Z uwagi na wyrażone przez obrońcę

obwinionego stanowisko, co do zarzutu obrazy art. 22 § 1 k.p.k.

bezprzedmiotowe jest czynienie rozważań w tym przedmiocie. Zarzut obrazy

art. 40 § 1 pkt 7 k.p.k. według oceny Sądu Najwyższego jest chybiony.

Wyłączenie od udziału w sprawie sędziego, który brał udział w wydaniu

orzeczenia, które zostało uchylone lub stwierdzono jego nieważność (art. 40 § 1

pkt 7 k.p.k.) z reguły związane jest z takim układem procesowym, kiedy to po

uchyleniu orzeczenia sprawa przekazywana jest do ponownego rozpoznania

sądowi, który orzekał przed uruchomieniem postępowania odwoławczego. Ratio

legis powyższego unormowania uzasadnione jest potrzebą wyłączenia sędziego

od ponownego rozpoznania sprawy, jeśli idzie o główny przedmiot procesu, jak

również o kwestie natury incydentalnej, kiedy to w tym zakresie orzeczenie

zostało uchylone i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania (por.: wyrok

SN z dnia 6 lutego 1997 r., II KKN 138/96, OSNKW z 1997 z. 7-8, poz. 62;

postanowienie SN z dnia 10 marca 1997 r., V KZ 24/97, OSNKW z 1997 z. 7-8,

poz. 63; E. Skrętowicz: Iudex inhabilis i Iudex suspectus w polskim prawie

karnym, Lublin 1994).

W zaistniałym układzie procesowym niesporne jest, iż sędzia Sądu

Apelacyjnego w dniu 4 marca 2002 r. przewodniczył składowi orzekającemu

Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, który w dniu 4 marca 2002 r.

wydał uchwałę sygn. akt (...) zezwalającą na zatrzymanie i tymczasowe

aresztowanie sędziego Sądu Okręgowego za to, że:

- w pierwszej połowie 1993 roku w A. będąc sędzią wizytatorem byłego

Sądu Wojewódzkiego przyjął od Krzysztofa P. korzyść majątkową w kwocie

100 tys. USD w zamian za naruszenie obowiązku służbowego wynikającego z

nadzoru nad pracą komorników polegającego na skłonieniu komornika Sądu

Rejonowego w sprawie oznaczonej sygnaturą (...) między innymi do zbycia w

toku egzekucji komorniczej zabezpieczonych samochodów wskazanej spółce z

o.o. „N.(...) T.(...)” w E. i wydania części pojazdów przed faktyczną zapłatą, tj.

przestępstwa określonego w art. 228 § 5 k.k.,

- w nieustalonym dniu w połowie 1993 roku w A., będąc sędzią

wizytatorem byłego Sądu Wojewódzkiego przyjął od Andrzeja D. korzyść

majątkową w kwocie 15 tys. zł (PLN) w zamian za obietnicę wywarcia wpływu

na wydanie w toku prowadzonego postępowania sądowego w sprawie

oznaczonej sygnaturą (...), decyzji korzystnych dla Andrzeja D., tj. przestępstwa

określonego w art. 228 § 1 k.k.

Z kolei Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 5 lipca 2002

r., sygn. akt (...) w związku z zażaleniem obwinionego sędziego Sądu

Okręgowego uchylił uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z

dnia 4 marca 2002 r. zezwalającą na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie

sędziego Sądu Okręgowego i postępowanie w tym przedmiocie umorzył (por.

akta Sądu Dyscyplinarnego ...). Sąd Najwyższy m.in. przedstawił pogląd, że

„wyrażenie przez sąd dyscyplinarny zgody na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej sądowej otwiera drogę do stosowania wszystkich

instytucji kodeksu postępowania karnego, w tym również tymczasowego

aresztowania. Zatem wyjednywanie wobec takiego sędziego jeszcze dodatkowej

zgody na zastosowanie tego środka zapobiegawczego nie ma uzasadnienia”.

(OSNKW z 2002 r., z. 9-10, poz. 87).

Pogląd ten w niniejszej sprawie, wbrew temu, jak sugeruje to w zażaleniu

obrońca obwinionego – nie znajduje zastosowania. Rzecz w tym, iż w

zaistniałym układzie procesowym sędzia Sądu Apelacyjnego uczestniczył w

składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, który w dniu

5 sierpnia 2002 r. rozpoznawał wniosek o czyny wyczerpujące znamiona

przestępstwa określonego w art. 228 § 1 i 3 k.k., a wniosek ten nie był

przedmiotem uprzedniej kontroli odwoławczej, a zatem w tej sprawie nie

zachodzi przyczyna określona w art. 40 § 1 pkt 7 k.p.k. skutkująca stosownie do

treści art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. uchylenie zaskarżonego postanowienia i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do

ponownego rozpoznania w innym składzie orzekającym.

Mając powyższe na uwadze postanowiono jak na wstępie.