SNO 26/09 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 21 KWIETNIA 2009 R.

SNO 26/09

Przewodniczący: sędzia SN Krzysztof Cesarz.

Sędziowie SN: Jan Górowski (sprawozdawca), Dariusz Zawistowski.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y w sprawie sędziego

Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2009 r. zażalenia wniesionego

przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego na postanowienie

Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 17 lutego 2009 r. sygn., akt (...)

p o s t a n o w i ł : uchylić zaskarżone postanowienie i co do zarzutu opisanego w pkt.

I wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przekazać sprawę Sądowi

Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie Apelacyjnym we wniosku z dnia

23 czerwca 2008 r. zarzucił sędziemu Sądu Okręgowego popełnienie przewinień

służbowych określonych w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej „u.s.p.”),

polegających na tym, że:

I. w dniu 24 grudnia 2007 r. w A., znajdując się w stanie nietrzeźwości,

prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy marki „Honda Civic” o nr

rej. (...),

II. w tym samym miejscu i czasie, na skrzyżowaniu ulic Sienkiewicza i Orła

prowadząc ten samochód osobowy, naruszył umyślnie zasadę

pierwszeństwa przejazdu w ten sposób, że nie zastosował się do

sygnalizacji świetlnej i doprowadził do kolizji drogowej z samochodem

osobowym marki „Opel Omega” o nr rej. (...), kierowanym przez Rafała S.,

uszkadzając ten pojazd, a następnie okazując legitymację służbową

odmówił poddania się badaniu alkometrem.

Uchwałą z dnia 28 lipca 2008 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny zezwolił

na pociągnięcie sędziego Sądu Okręgowego do odpowiedzialności karnej za to, że w

dniu 24 grudnia 2007 r. w A. kierował samochodem osobowym marki „Honda Civic”

nr rej. (...) w stanie nietrzeźwości, tj. za czyn z art. 178a § 1 k.k., zawieszając

obwinionego w czynnościach służbowych i obniżając mu wynagrodzenie o 25 %,

poczynając od dnia 30 sierpnia 2008 r. Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 16 grudnia

2008 r. nie uwzględnił zażalenia sędziego, utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę

Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny na wniosek obwinionego sędziego Sądu

Okręgowego zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 r. zawiesił

prowadzone przeciwko temu sędziemu postępowanie dyscyplinarne ze względu na

prowadzone przez Prokuraturę Rejonową dochodzenie w sprawie Ds. 87/09. Wyraził

pogląd, że rozstrzygnięcie w postępowaniu karnym, czy obwiniony sędzia popełnił

przestępstwo, stanowić będzie bezpośrednią przesłankę dla rozstrzygnięcia sprawy

dyscyplinarnej. Sąd Dyscyplinarny nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania

faktu popełnienia przestępstwa i zgodnie z zasadą domniemania niewinności do czasu

wydania w toczącym się postępowaniu karnym prawomocnego wyroku

stwierdzającego

popełnienie

przestępstwa,

obwiniony

w

postępowaniu

dyscyplinarnym nie może być uznany za osobę, która popełniła przestępstwo (uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2006 r., I KZP 8/06,

OSNKW 2006, nr 10, poz. 87).

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego w zażaleniu na to

postanowienie, na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. wniósł o jego uchylenie i przekazanie

sprawy Sądowi pierwszej instancji do kontynuowania postępowania dyscyplinarnego.

Zarzucił naruszenie art. 22 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. Wskazał, że Sąd błędnie

przyjął, że istnieje podstawa do zawieszenia postępowania, w sytuacji gdy

unormowania zawarte w art. 119 i 120 u.s.p. świadczą o autonomii postępowania

dyscyplinarnego w stosunku do toczącego się postępowania karnego.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5 § 1 k.p.k., sędziego chroni zasada domniemania niewinności, co

oznacza, że tylko prawomocny wyrok karny stwierdzający jego winę tę ochronę

uchyla. Z tego względu sąd dyscyplinarny ma nakaz traktowania obwinionego – w

zakresie stawianego mu zarzutu popełnienia przestępstwa – jako niewinnego do czasu

obalenia wyrokiem karnym skazującym zasady domniemania niewinności. Fakt ten

nie usuwa jednak obowiązku rozstrzygnięcia, czy niezależnie od ocen stawianych na

gruncie prawa karnego – zarzucany obwinionemu czyn stanowi przewinienie

dyscyplinarne. Wyrazem niezależności postępowania dyscyplinarnego od

postępowania karnego jest unormowanie zawarte w art. 120 § 1 u.s.p., według którego

wyrok uniewinniający w postępowaniu karnym nie stanowi przeszkody wydania przez

sąd dyscyplinarny wyroku skazującego.

W judykaturze zostało wyjaśnione, że postępowanie dyscyplinarne unormowane

w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych toczy się niezależnie od

postępowania karnego, także w wypadku jednoczesności i podmiotowo –

przedmiotowej tożsamości tych postanowień. W takim wypadku postępowanie

dyscyplinarne należy jednak zawiesić do czasu ukończenia postępowania karnego, gdy

przemawia za tym wzgląd na ekonomię procesową lub konieczność zastosowania

instytucji określonej w art. 108 § 4 u.s.p., chyba że wystarczające jest zarządzenie

przerwy lub odroczenie rozprawy (por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego I

KZP 8/06).

Skarżący trafnie zarzucił, że w sprawie nie zachodzi pełna tożsamość

przedmiotowa toczących się postępowań dyscyplinarnego i karnego. Postępowaniem

karnym nie jest objęty czyn objęty pkt. II wniosku dyscyplinarnego, dotyczący kolizji

drogowej. Z tego względu zawieszenie postępowania dotyczącego tego przewinienia

dyscyplinarnego nie było trafne.

Skoro w świetle niespornych okoliczności sprawy aktualnie przedawnienie

przewinienia dyscyplinarnego kierowania samochodem osobowym w stanie

nietrzeźwości nie wchodzi w rachubę, to do rozważenia pozostała kwestia zawieszenia

postępowania w tej części ze względu na zasadę ekonomii procesu. W takim wypadku

powinno się rozważyć, czy w świetle okoliczności sprawy nie zachodzi

niebezpieczeństwo zapadnięcia odmiennych orzeczeń w postępowaniu karnym i

dyscyplinarnym. Gdyby taka ewentualność zachodziła, czego Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny nie rozważył, należy w pierwszej kolejności zarządzić przerwę lub

odroczenie rozprawy. Gdyby te środki okazały się niewystarczające i zachodziła

potrzeba wykorzystania dowodów z toczącego się postępowania karnego, dopiero

zostałaby spełniona przesłanka zawieszenia postępowania na podstawie

odpowiedniego zastosowania art. 22 ust. 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. Z tych

względów należało dojść do wniosku, że Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

zawiesił postępowanie w części odnoszącej się do zarzucanego sędziemu w pkt. I

wniosku przewinienia dyscyplinarnego przedwcześnie.

Z tych przyczyn orzeczono, jak na wstępie (art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128

u.s.p.).