SNO 22/09 · Sąd Najwyższy

UCHWAŁA Z DNIA 21 KWIETNIA 2009 R.

SNO 22/09

Do postępowania w przedmiocie zawieszenia sędziego w czynnościach

służbowych na podstawie art. 130 § 3 u.s.p. stosuje się odpowiednio art. 249 § 3

k.p.k. i art. 464 § 1 zd. drugie k.p.k. (art. 128 u.s.p.).

Przewodniczący: sędzia SN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Jan Górowski, Dariusz Zawistowski.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2009 r. w

związku z uchwałą Sądu Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego z dnia 14 stycznia

2009 r., sygn. akt (...), w przedmiocie zawieszenia sędziego w czynnościach

służbowych, zażalenia sędziego na wymienioną uchwałę.

u c h w a l i ł : utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.

Uzasadnienie

Prezes Sądu Rejonowego w A. w dniu 23 grudnia 2008 r. zarządził

natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego tego Sądu, o czym

zawiadomił Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny.

Sąd ów uchwałą z dnia 14 stycznia 2009 r. na podstawie art. 130 § 3 i 131 § 1

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98,

poz. 1070 ze zm. – dalej u.s.p.) zawiesił sędziego Sądu Rejonowego w czynnościach

służbowych do dnia prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o

zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

Zażalenie na tę uchwałę złożył sędzia Sądu Rejonowego, zarzucając „obrazę

przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, w takim zakresie, w

jakim naruszone zostało prawo do obrony mojej osoby poprzez niedopuszczenie do

udziału obrońcy w sprawie oraz w takim zakresie, w jakim Sąd Dyscyplinarny jedynie

uprawdopodobnił okoliczność wskazaną w art. 130 § 1 u.s.p. (schwytanie na gorącym

uczynku), a nie wykazał ją”. Skarżący nie sformułował żadnych wniosków.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zarzuty podniesione w środku odwoławczym nie są zasadne.

Zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych na podstawie art. 130 § 3

u.s.p. jest sui generis środkiem zapobiegawczym, do którego w sprawach

nieuregulowanych w rozdziale 3 tej ustawy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu

postępowania karnego (art. 128 u.s.p.). Świadczą o tym przesłanki uchwały o

zawieszeniu, tożsame z zarządzeniem o natychmiastowej przerwie w czynnościach

służbowych sędziego (zwłaszcza po zatrzymaniu go z powodu schwytania na gorącym

uczynku popełnienia przestępstwa umyślnego) oraz obowiązek niezwłocznego

procedowania i wydania decyzji w tym przedmiocie. Wobec tego, że zawieszenie

sędziego w czynnościach służbowych w trybie art. 130 § 3 u.s.p. pełni funkcję środka

zapobiegawczego, do posiedzenia Sądu Dyscyplinarnego mają odpowiednie

zastosowanie przepisy art. 249 § 3 k.p.k. i art. 464 § 1 zd. drugie k.p.k. Chociaż

postępowanie w kwestii zawieszenia w czynnościach służbowych nie jest

postępowaniem dyscyplinarnym, normowanym w rozdziale 3 u.s.p., a sędzia nie jest tu

obwinionym, to ma on prawo korzystać z obrońcy, jeśli się stawi. Obrońca może być

obecny przy przesłuchaniu sędziego i składać wnioski. Sąd pierwszej instancji nie ma

jednak obowiązku zawiadamiać o posiedzeniu ustanowionego obrońcy, nawet jeśli

sędzia o to wnosi, chyba, że sąd uzna obecność obrońcy za celową, a zwłoka w

postępowaniu nie utrudni przeprowadzenia czynności, czyli niezwłocznego

rozważenia kwestii zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych albo uchylenia

zarządzenia o przerwie w nich. Należy mieć na uwadze, że przerwa ta nie może trwać

dłużej niż miesiąc i w tym czasie musi być podjęta jedna z wymienionych decyzji.

W niniejszej sprawie o posiedzeniu odbytym w dniu 14 stycznia 2009 r. sędzia

Sądu Rejonowego został powiadomiony w dniu 6 stycznia 2009 r., a więc 8 dni

wcześniej. Był więc dostateczny czas na ustanowienie obrońcy do wzięcia udziału w

posiedzeniu i powiadomienie go przez sędziego o terminie, nawet jeżeli uznał on, że,

mimo 20letniego stażu sędziowskiego, na tym etapie postępowania nie jest w stanie

efektywnie bronić się sam. Ponadto, o tym, że posiedzenie w trybie art. 131 § 1 u.s.p.

musi się odbyć, sędziemu było wiadomo już dnia 23 grudnia 2008 r., to jest po

zarządzeniu przez prezesa przerwy w czynnościach służbowych. W tej sytuacji prawo

sędziego do obrony nie zostało naruszone w sposób wskazany w zażaleniu, to jest

przez „niedopuszczenie do udziału obrońcy w sprawie”, skoro obrońca nie został

ustanowiony. Przypomnieć też trzeba, że Sąd pierwszej instancji jedynie nie

uwzględnił wniosku o odroczenie posiedzenia.

Wbrew twierdzeniom zażalenia, Sąd ten nie naruszył dyspozycji art. 130 § 1

u.s.p. używając określenia o „uprawdopodobnieniu” faktu, że doszło do schwytania

sędziego na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa umyślnego. Zdaniem

skarżącego, Sąd powinien wykazać tę okoliczność. Taka konstatacja pomija jednak

treść motywów uchwały, w których stwierdza się (ustala) fakt zatrzymania sędziego na

gorącym uczynku w rozumieniu art. 130 § 1 u.s.p., oraz brak uprawnienia Sądu meriti

do kategorycznego wypowiedzenia się co do popełnienia przez sędziego przestępstwa

umyślnego. Odwołując się zaś do treści art. 249 (§ 1) k.p.k., na tym etapie chodzi

tylko o duże prawdopodobieństwo jego popełnienia, co zostało wykazane. A przede

wszystkim, postępowanie mające na celu natychmiastowe odsunięcie sędziego od

wykonywania obowiązków służbowych, czy to na skutek natychmiastowej przerwy w

czynnościach czy później zawieszenia w nich, nie może, jako postępowanie

incydentalne, być miejscem dla kategorycznego rozstrzygania o sprawstwie i winie

sędziego. Wykładnia art. 130 § 1 u.s.p. musi zatem uwzględniać cel tego

postępowania, a więc nie może ograniczać się do interpretacji językowej.

Z przytoczonych względów uchwalono jak na wstępie.