SNO 2/10 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 26 LUTEGO 2010 R.

SNO 2/10

W ocenie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, nowe okoliczności lub

dowody, o których stanowi art. 126 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

u.s.p. to tzw. noviter producta, „nowości” dotyczące okoliczności faktycznych lub

prawnych, nieznane w poprzednim postępowaniu i dlatego nie zgłaszane

poprzednio, których uwzględnienie prowadziłoby do uniewinnienia skazanego

lub wymierzenia mu łagodniejszej kary dyscyplinarnej. Takie nowe okoliczności

nie mogą być ustalane na podstawie dowodów poprzednio znanych i ocenianych,

w tym bowiem „wznowieniowym” postępowaniu nie jest dopuszczalne badanie

prawidłowości dokonanej poprzednio przez sąd orzekający oceny

przeprowadzonych dowodów ani badanie procesowej prawidłowości

poczynionych ustaleń faktycznych, zaś rozpoznawanie wniosku o wznowienie

postępowania na podstawie określonej w powołanym wyżej przepisie ogranicza

się wyłącznie do badania, czy po uprawomocnieniu się orzeczenia ujawniły się

nowe okoliczności lub dowody.

Przewodniczący: sędzia SN Ewa Strużyna.

Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Małgorzata WrębiakowskaMarzec.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie sędziego Sądu Okręgowego w stanie spoczynku, po rozpoznaniu w dniu 26

lutego 2010 r. wniosku sędziego w stanie spoczynku o wznowienie postępowania w

sprawie ASD (...) Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 24 lutego 2005

r. oraz Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn.

SNO 31/05

postanowił:

1. o d d a l i ć w n i o s e k ,

2. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2005 r., ASD (...), Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny, w wyniku rozpoznania sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu

Okręgowego, obwinionego o to, że w nocy z dnia 30 na 31 maja 2004 r. w A., po

zatrzymaniu przez funkcjonariuszy Policji do kontroli drogowej odmówił poddania się

badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, czym dopuścił się

uchybienia godności urzędu sędziego, to jest popełnienia czynu z art. 107 § 1 ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070

ze zm., dalej ustawa lub p.u.s.p.) uznał obwinionego sędziego Sądu Okręgowego

winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i na mocy art. 109 § 1 pkt 1 ustawy

wymierzył mu karę dyscyplinarną upomnienia.

Odwołanie od powyższego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze

wniósł Minister Sprawiedliwości na niekorzyść obwinionego i na podstawie art. 438

pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 p.u.s.p. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi „rażącą

niewspółmierność orzeczonej kary dyscyplinarnej upomnienia – w stosunku do

przypisanego przewinienia dyscyplinarnego”, wnosząc „o zmianę wyroku w

zaskarżonej części poprzez zaostrzenie orzeczonej kary i wymierzenie obwinionemu

sędziemu (...) kary dyscyplinarnej przeniesienia na inne miejsce służbowe.”

W odpowiedzi na wniesione przez Ministra Sprawiedliwości odwołanie na

niekorzyść obwinionego sędziego, obrońca obwinionego wniósł o nieuwzględnienie

tego odwołania i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.

Obwiniony nie wniósł odwołania od wyroku.

Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2005 r., SNO 31/05, Sąd Najwyższy – Sąd

Dyscyplinarny, uznając zasadność sformułowanego w odwołaniu Ministra

Sprawiedliwości wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej

orzeczenia o karze, orzekł jego zmianę w tym zakresie na niekorzyść obwinionego

sędziego i w miejsce wymierzonej mu kary dyscyplinarnej upomnienia wymierzył mu

karę dyscyplinarną przeniesienia na inne miejsce służbowe (art. 109 § 1 pkt 4 ustawy).

W celu ograniczenia stopnia dolegliwości wymierzonej kary, Sąd Najwyższy – Sąd

Dyscyplinarny, na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 ustawy, wymierzył obwinionemu

sędziemu karę przeniesienia na inne miejsce służbowe w obszarze apelacji Sądu

Apelacyjnego w B.

Pismem z dnia 5 stycznia 2010 r. skierowanym do Pierwszego Prezesa Sądu

Najwyższego, sędzia Sądu Okręgowego w stanie spoczynku, na podstawie art. 125

oraz art. 126 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, wniósł o

wznowienie postępowania dyscyplinarnego w tej sprawie na swoją korzyść, a w

uwzględnieniu wniosku, o uchylenie wyroków Sądów Dyscyplinarnych obu instancji i

umorzenie postępowania (art. 108 § 1 i 2 ustawy). W uzasadnieniu wniosku wskazał,

że „wyroki Sądów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa

procesowego, mianowicie art. 4 i art. 7 k.p.k. wskutek nierzetelnej analizy całokształtu

ujawnionych faktów stanowiącej podstawę zaskarżonego wyroku, co miało istotny

wpływ na treść wyroków wydanych w tej sprawie. Obiektywna analiza zebranego

materiału dowodowego w sprawie prowadzi do odmiennych wniosków. Wynika z niej,

że „nie odmówiłem poddania się badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym

powietrzu funkcjonariuszom Policji podczas kontroli drogowej. Podnoszę, iż

postępowanie dyscyplinarne prowadzone przez Zastępcę Rzecznika Sądu

Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego w C. było prowadzone nieobiektywnie”. Ponadto

zdaniem skarżącego, „ustalenia Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego jak i Sądu

Dyscyplinarnego – Sądu Apelacyjnego pozostają w rażącej sprzeczności z zebranym

materiałem dowodowym”.

Wnioskodawca wskazał także, że obecnie jest sędzią w stanie spoczynku, w złym

stanie zdrowia, w dniu 23 czerwca 2010 r. nastąpi zatarcie skazania karą

dyscyplinarną, dochodzi jednak „ustalenia prawdy obiektywnej”.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie Apelacyjnym w B., w piśmie z

dnia 17 lutego 2010 r., uznał iż brak jest podstaw do jego uwzględnienia, gdyż

wnioskodawca „nie przytacza żadnych nowych, uprzednio nieznanych dowodów, a

jedynie odwołując się do tych już wcześniej uzyskanych, prezentuje własną ich ocenę i

w konsekwencji stwierdza, że zdarzenie które jest przedmiotem niniejszej sprawy

przebiegało inaczej niż to ustalił Sąd pierwszej instancji”. Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego zwrócił ponadto uwagę na twierdzenia wnioskodawcy, że

funkcjonariusze Policji złożyli niezgodne z prawdą zeznania, sugerując tym samym, że

w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem dopuszczono się

przestępstw, co z kolei mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jednak dla

uznania tej podstawy wznowieniowej koniecznym jest, aby czyn był ustalony

prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie zapaść nie może z

przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3 - 11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. (art. 541 § 1

k.p.k.). Tymczasem z treści wniosku nie wynika by fakty, o których mowa powyżej,

zostały stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym, bądź by w innym

postępowaniu karnym zostało wydane orzeczenie stwierdzające niemożność wydania

takiego wyroku. W tej sytuacji uwagi wnioskodawcy na temat przestępstw

ewentualnie popełnionych w związku z toczącym się przeciwko niemu

postępowaniem, w żadnym razie nie mogą skutkować jego wznowieniem.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Wniosek o wznowienie postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Jego

autor wskazał na art. 125 oraz art. 126 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych, jako przepisy, które miałyby być podstawą wznowienia

postępowania w sprawie. Przepis art. 125 ustawy stanowi o uprawnieniu Krajowej

Rada Sądownictwa, Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego i Ministra

Sprawiedliwości do złożenia wniosku w przedmiocie wznowienie postępowania

dyscyplinarnego, przy czym przepis ten nie może być interpretowany jako zawierający

wyczerpujący katalog uprawnionych do występowania z takim wnioskiem. Nie budzi

wątpliwości, że uprawnienie to przysługuje przede wszystkim stronom postępowania,

w tym również skazanemu a również podmiotom wymienionym w art. 125 p.u.s.p.

Stosownie do art. 126 § 2 p.u.s.p. wznowienie postępowania dyscyplinarnego na

korzyść skazanego może nastąpić, jeśli wyjdą na jaw nowe okoliczności lub dowody,

które mogłyby uzasadniać uniewinnienie lub wymierzenie kary łagodniejszej. W

uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego skarżący nawet

nie usiłuje wykazać, że w sprawie po wydaniu prawomocnego orzeczenia ujawniły się

takie nowe okoliczności lub dowody nie znane przedtem Sądowi, które nadto mogłyby

uzasadniać uniewinnienie skazanego lub też wymierzenie mu kary łagodniejszej.

Należy przy tym wskazać, iż przepis art. 126 § 2 p.u.s.p. – odmiennie niż art. 540 § 1

pkt 2 k.p.k. nie uzależnia wznowienia postępowania od tego, czy ujawnione

okoliczności nie były znane Sądowi, wskazując, iż chodzi o nowe okoliczności lub

dowody, które wyszły na jaw po prawomocnym skazaniu. W postępowaniu

dyscyplinarnym więc, nie ma podstaw do stosowania art. 540 k.p.k. określającego

podstawy wznowienia postępowania karnego, bowiem kwestia ta uregulowana jest

autonomicznie w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2003 r., SNO 37/03, OSNSD 2003, nr 2,

poz. 55).

W ocenie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, nowe okoliczności lub

dowody, o których stanowi wskazany wyżej przepis to tzw. noviter producta,

„nowości” dotyczące okoliczności faktycznych lub prawnych, nieznane w poprzednim

postępowaniu i dlatego nie zgłaszane poprzednio, których uwzględnienie

prowadziłoby do uniewinnienia skazanego lub wymierzenia mu łagodniejszej kary

dyscyplinarnej. Takie nowe okoliczności nie mogą być ustalane w oparciu o dowody

poprzednio znane i oceniane, w tym bowiem „wznowieniowym” postępowaniu nie jest

dopuszczalne badanie prawidłowości dokonanej poprzednio przez sąd orzekający

oceny przeprowadzonych dowodów ani badanie procesowej prawidłowości

poczynionych ustaleń faktycznych, zaś rozpoznawanie wniosku o wznowienie

postępowania na podstawie określonej w powołanym wyżej przepisie ogranicza się

wyłącznie do badania, czy po uprawomocnieniu się orzeczenia ujawniły się nowe

okoliczności lub dowody. Niewątpliwie twierdzenia skazanego podnoszone we

wniosku, nie są nowymi okolicznościami, które teraz dopiero wyszły na jaw w

rozumieniu art. 126 § 2 p.u.s.p. Skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności

lub dowodów, które ujawniły się po wydaniu orzeczenia, natomiast w uzasadnieniu

wniosku polemizuje z ustaleniami faktycznymi jak i ich oceną, poczynioną przez Sąd

Dyscyplinarny pierwszej instancji. Należy także przypomnieć, iż Sąd Najwyższy –

Sąd Dyscyplinarny, uznając zasadność wniosku Ministra Sprawiedliwości o zmianę

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w części

dotyczącej orzeczenia o karze, orzekł jego zmianę w tym zakresie na niekorzyść

obwinionego sędziego i wymierzył mu karę dyscyplinarną przeniesienia na inne

miejsce służbowe. Warto przypomnieć, że Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny

rozpoznaje sprawę w granicach środka odwoławczego, a w zakresie szerszym jedynie

wówczas, gdy ustawa tak przewiduje. Skoro w rozpoznawanej sprawie Minister

Sprawiedliwości wniósł odwołanie od zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego –

Sądu Dyscyplinarnego wyłącznie „w części dotyczącej orzeczenia o karze, Sąd

Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny był związany dokonanymi przez Sąd Dyscyplinarny

pierwszej instancji i niekwestionowanymi w odwołaniu ustaleniami dotyczącymi

okoliczności faktycznych przypisanego obwinionemu sędziemu przewinienia

dyscyplinarnego oraz jego winy. W świetle tych ustaleń obwiniony sędzia Sądu

Okręgowego odmówił poddania się badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym

powietrzu podczas kontroli drogowej, prowadzonej przez funkcjonariuszy Policji i już

tym samym – co trafnie stwierdził Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – „uchybił godności urzędu sędziego”, albowiem

„odmowa poddania się badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, w

czasie kontroli drogowej, w każdej sytuacji, a zwłaszcza w przypadku posądzenia

sędziego o kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie po spożyciu alkoholu

(niezależnie od okoliczności, w których powstało to podejrzenie i od tego, czy było

ono uzasadnione czy nie) wywołuje dezaprobatę społeczną oraz podważa prestiż

sędziego i autorytet piastowanego przez niego urzędu.”

Twierdzenia skarżącego – autora wniosku – prezentują jedynie jego subiektywną

ocenę dowodów, którymi w toku postępowania dysponowały Sądy obu instancji, a

tym samym nie wskazują żadnych nowych okoliczności lub dowodów, które ujawniły

się po wydaniu orzeczenia.

Na marginesie należy wskazać, co słusznie zauważa w swoim stanowisku

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie Apelacyjnym w B., iż formułowanie

zarzutów sugerujących dopuszczenie się przestępstw przez funkcjonariuszy Policji w

związku z prowadzonym przeciwko obwinionemu, a następnie skazanemu sędziemu,

nie może być gołosłowne. Tymczasem z treści wniosku nie wynika by fakty, o których

mowa we wniosku, zostały stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym, bądź

by w innym postępowaniu karnym zostało wydane orzeczenie stwierdzające

niemożność wydania takiego wyroku. W tej sytuacji uwagi wnioskodawcy na temat

przestępstw rzekomo popełnionych w związku z toczącym się przeciwko niemu

postępowaniem, nie mogą podlegać ocenie, ani tym bardziej nie mogą uzasadniać

wznowienia postępowania.

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w

postanowieniu.