SNO 10/05 · Sąd Najwyższy

WYROK DNIA 12 KWIETNIA 2005 R.

SNO 10/05

Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Tadeusz Domińczyk, Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na rozprawie z udziałem Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po

rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w

związku z odwołaniem obwinionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt (...)

1. u t r z y m a ł w m o c y zaskarżony w y r o k;

2. kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 22 grudnia

2004 r., sygn. akt (...), wydanym po ponownym rozpoznaniu sprawy, sędzia

Sądu Rejonowego uznany został za winnego tego, że w okresie od dnia 3

sierpnia 2001 r. do dnia 25 lipca 2003 r. dopuścił się oczywistego i rażącego

naruszenia przepisów procedury cywilnej poprzez spowodowanie rażącej

bezczynności w szeregu sprawach, to jest przewinienia dyscyplinarnego

określonego w art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, przy

czym przyjmując, że czyn obwinionego stanowi przewinienie dyscyplinarne

mniejszej wagi, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, na podstawie art. 109 § 5

u.s.p. odstąpił od wymierzenia mu kary.

Powyższy wyrok zaskarżony został odwołaniem obwinionego. W

odwołaniu podniósł on zarzut obrazy prawa materialnego, polegającej na

niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 107 § 1 u.s.p. przez uznanie go

winnym oczywistego i rażącego naruszenia przepisów procedury cywilnej przez

spowodowanie rażącej bezczynności w wymienionych w opisie czynu

sprawach, a ponadto zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za

podstawę orzeczenia, skutkujących wadliwym ustaleniem przyczyn rozmiarów

jego referatu oraz wadliwymi ustaleniami co do stanu jego wiedzy na temat

istniejącej zwłoki w rozpoznawanych sprawach.

Rozpoznając odwołanie Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co

następuje:

W odwołaniu sformułowano co prawda zarzut obrazy prawa materialnego,

to jest art. 107 § 1 u.s.p., niemniej z uzasadnienia towarzyszącego wniesionemu

środkowi odwoławczemu nie wynika, żeby kwestionowano dokonaną przez Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wykładnię tego przepisu, czy też sposób jego

zastosowania. Towarzyszący temu zarzutowi wywód sprowadza się bowiem do

konkluzji, iż obwiniony nie dopuścił się zarzucanego mu przewinienia, co w

istocie rzeczy plasuje omawiany tu zarzut wśród zarzutów błędu w ustaleniach

faktycznych, nie zaś obrazy prawa materialnego.

Sposób, w jaki skonstruowano uzasadnienie wniesionego odwołania

implikuje konieczność odniesienia się do podniesionych zarzutów na dwóch

płaszczyznach. Pierwszą z nich jest płaszczyzna ustaleń faktycznych i

domniemywanych przez autora odwołania błędów, którymi ustalenia te są

dotknięte. Płaszczyzna druga, ściśle z pierwszą powiązana, wiąże się z

poszanowaniem w postępowaniu ponownym reguły wynikającej z art. 442 § 3

k.p.k., zgodnie z którym wskazania sądu odwoławczego co do dalszego

postępowania wiążą sąd w postępowaniu ponownym. Ścisły związek pomiędzy

tymi zagadnieniami wynika z tego, że w ocenie obwinionego błędy w

ustaleniach faktycznych są następstwem niezrealizowania przez sąd pierwszej

instancji wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w

uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego w dnia 7 lipca 2004 r.

Odczytując wniesiony w sprawie środek odwoławczy w powyższy sposób

zauważyć należy, że zasadniczym powodem, dla którego pierwszy wyrok Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego został uchylony, była rozbieżność

pomiędzy jego dyspozytywną częścią a uzasadnieniem wynikająca z faktu, że o

ile obwinionemu przypisano w kumulatywnej kwalifikacji zachowanie

polegające na rażącej obrazie prawa oraz naruszeniu godności urzędu sędziego,

to w uzasadnieniu odniesiono, jedynie do pierwszego elementu tej kwalifikacji.

Ponieważ Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, orzekając w sprawie ponownie,

nie przyjął takiej kumulatywnej kwalifikacji, ograniczając opis przewinienia

dyscyplinarnego do stwierdzenia, że obwiniony dopuścił się rażącego

naruszenia przepisów procedury cywilnej, zagadnienie to uległo dezaktualizacji.

Zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych dotyczą dwóch kwestii: przyjęcia,

że wielkość referatu obwinionego wynikała nie tylko z nadmiernego obciążenia

go wpływem, ale także ze sposobu gospodarowania przez niego sprawami oraz

przyjęcia, że przez okres orzekania w latach 2001 – 2003 obwiniony

otrzymywał comiesięczne wykazy tzw. spraw starych, znajdujących się w jego

referacie, w związku z czym miał pełną wiedzę co do istniejącej zwłoki w

rozpoznawaniu spraw. Zarzuty te korespondują z zawartymi w uzasadnieniu

odwołania stwierdzeniami odnoszącymi się do niesprostania przez Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wskazaniom co do kierunków dalszego

postępowania sformułowanym w wyroku Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 7 lipca 2004 r.

Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie potwierdza

zasadności tych zarzutów. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny dokonując

wskazanych w odwołaniu ustaleń faktycznych wskazał na jakich dowodach się

oparł, którym zaś odmówił wiary i z jakiego powodu. Przyjęto zatem, że

wykazy „spraw starych” były obwinionemu dostarczane, a ustalenie to oparte

zostało między innymi o wyjaśnienia samego obwinionego. Jak słusznie

wywiódł też Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, to do obowiązków sędziego,

a nie sekretariatu, należy dbałość o sprawność postępowania, a dbałość ta

powinna przejawiać się także w zainteresowaniu sprawami zamieszczonymi w

wykazach, choćby wykazy te ograniczały się jedynie do sygnatur feralnych

spraw.

Nie jest też trafne kwestionowanie ustalenia, iż sposób gospodarowania

sprawami przez obwinionego przyczynił się do przewlekłości postępowania w

sprawach należących do jego referatu. Nie można przecież nie dostrzec, że Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny upatruje w zachowaniach obwinionego tylko

jedną z przyczyn nieprawidłowości, do jakich doszło w jego referacie.

Dostrzega bowiem także elementy, na które powołuje się obwiniony, to jest

obiektywne obłożenie sprawami jego referatu, także w kontekście

nierównomierności obciążenia pracą innych sędziów Wydziału. Sąd pierwszej

instancji dał swoim ustaleniom w tym przedmiocie wyraz przyjmując, że

przewinienie dyscyplinarne przypisane obwinionemu stanowi przypadek

mniejszej wagi. W tym kontekście, wobec poczynionych ustaleń, nie sposób

kwestionować zasadności ustaleń Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego,

gdy chodzi o stronę podmiotową przewinienia dyscyplinarnego przypisanego

sędziemu Sądu Rejonowego. Jest bowiem oczywiste, że przyjęcie kwalifikacji z

art. 107 § 1 w związku z art. 109 § 5 u.s.p. jest między innymi konsekwencją

ustalenia, że mniejszy był stopień winy obwinionego, właśnie z uwagi na

skumulowanie

różnorakich

czynników

skutkujących

przewlekłością

postępowania.

Nie nasuwa zastrzeżeń Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego także

orzeczenie w części dotyczącej prawnych konsekwencji przypisanego sędziemu

Sądu Rejonowego przewinienia dyscyplinarnego. Odstąpienie od wymierzenia

kary, w kontekście wszystkich ustalonych w postępowaniu okoliczności,

stanowi reakcję adekwatną zarówno do stopnia winy, jak i stopnia społecznej

szkodliwości przypisanego obwinionemu przewinienia dyscyplinarnego.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono po myśli art. 133 u.s.p.