SNO 10/03 · Sąd Najwyższy

UCHWAŁA Z DNIA 22 MAJA 2003 R.

SNO 10/03

Przepis art. 202 § 1 k.p.k. ma zastosowanie, poprzez art. 128 u.s.p., w

postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko sędziom, a z uwagi

na treść art. 80 § 3 zd. drugie u.s.p. także w postępowaniu w sprawach o

zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej

lub administracyjnej.

Przewodniczący: sędzia SN Andrzej Deptuła.

Sędziowie SN: Wiesław Kozielewicz (sprawozdawca), Katarzyna

Gonera.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w sprawie sędziego Sądu

Rejonowego w stanie spoczynku w związku z zażaleniem Prokuratora

Okręgowego na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 28

października 2002 r., sygn. akt (...) w przedmiocie odmowy zezwolenia na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej podjął uchwałę:

zaskarżoną uchwałę u t r z y m a ć w mocy.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 28 października 2002

r., sygn. akt (...) odmówił zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sądowej sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku odnośnie

czynów objętych postępowaniem przygotowawczym prowadzonym przez

Prokuraturę Rejonową, sygn. akt (...), a mianowicie:

1) posiadania, w okresie od nieustalonej bliżej daty do dnia 16 sierpnia

2001 r. w A., bez wymaganego zezwolenia, broni i amunicji, tj.

przestępstwa z art. 263 § 2 k.k.,

2) znęcania się fizycznego i psychicznego, w okresie od nieustalonego

bliżej dnia 1994 r. do dnia 15 sierpnia 2001 r. w A., nad Jolantą K., od

nieustalonego bliżej dnia 1996 r. do dnia 15 sierpnia 2001 r. nad

nieletnim Bartłomiejem K., polegającego na używaniu wobec

pokrzywdzonych słów powszechnie uznawanych za obelżywe, biciu

rękami, kopaniu i duszeniu, grożeniu pozbawieniem życia oraz

niszczeniu sprzętów gospodarstwa domowego, tj. przestępstwa z art.

207 § 1 k.k.

Prokurator Okręgowy złożył zażalenie na powyższą uchwałę. Zaskarżył ją

w całości na niekorzyść sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku i

zarzucając:

1) obrazę przepisu postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a to

art. 180 § 2 k.p.k. polegającą na przesłuchaniu w toku postępowania

dyscyplinarnego lekarza psychiatry Dominiki D., prowadzącej leczenie

sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku, na okoliczności objęte

tajemnicą lekarską, bez zachowania warunków dopuszczających ten

dowód, zgodnych z powołanym przepisem kodeksu postępowania

karnego, znajdującym zastosowanie w prowadzonym przez Sąd

Dyscyplinarny postępowaniu, stosownie do treści art. 128 ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U.

Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.), na których to zeznaniach oparte zostały

ustalenia będące podstawą podjętej uchwały,

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

mający wpływ na jego treść, polegający na nieuprawnionym przyjęciu,

że sędzia Sądu Rejonowego w stanie spoczynku, wypełniając swym

zachowaniem ustawowe znamiona przestępstwa z art. 263 § 2 k.k. oraz

z art. 207 § 1 k.k., działał w warunkach zniesionej poczytalności, a

także uznaniu, iż stopień społecznej szkodliwości czynów sędziego nie

jest wyższy niż znikomy, podczas gdy prawidłowa ocena poczynionych

ustaleń, bez uzyskania opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów, nie

upoważniała do przyjęcia niepoczytalności, a także wskazywała na

znaczny

stopień

społecznej

szkodliwości

czynów

objętych

postępowaniem, co w konsekwencji powinno skutkować podjęciem

uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego w

stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej sądowej,

wniósł o jej zmianę i zezwolenie na pociągnięcie sędziego w stanie spoczynku

do odpowiedzialności karnej sądowej za przestępstwa z art. 263 § 2 k.k. oraz z

art. 207 § 1 k.k.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Rację ma skarżący, gdy wywodzi, iż Sąd Apelacyjny z rażącym

naruszeniem przepisów procedury, jeśli chodzi o tryb przeprowadzenia dowodu

w celu ustalenia stanu poczytalności osoby którą podejrzewa się o popełnienie

przestępstwa, poczynił ustalenie będące jednym z powodów nie uwzględnienia

wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego w stanie spoczynku do

odpowiedzialności karnej sądowej. Dotyczy to stwierdzenia, że cyt. „w zakresie

zarzutu posiadania broni z amunicją (art. 263 § 2 k.k.), jak również co najmniej

w części ustalenia objętego zarzutem z art. 207 § 1 k.k. sędzia z dużym

prawdopodobieństwem działał w stanie, w którym miał zniesioną poczytalność”.

Ustalenie to oparto na zeznaniach lekarza psychiatry leczącego sędziego w

stanie spoczynku (por. zeznania świadka Dominiki D.).

Zgodnie z art. 202 § 1 k.p.k. w celu wydania opinii o stanie zdrowia

psychicznego oskarżonego sąd powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy

psychiatrów. Ten przepis ma zastosowanie, poprzez art. 128 u.s.p., w

postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko sędziom, a z uwagi na

treść art. 80 § 3 zd. drugie u.s.p. także w postępowaniu w sprawach o

zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej lub

administracyjnej.

Z uwagi na to, że dane znajdujące się w aktach sprawy wskazują, iż w

sprawie zachodzi uzasadniona wątpliwość co do poczytalności sędziego w

stanie spoczynku, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na posiedzeniu w dniu

20 marca 2003 r. postanowił, na podstawie art. 167 k.p.k. i art. 202 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 128 u.s.p. dopuścić dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów z

listy Sądu Okręgowego celem ustalenia czy sędzia miał zachowaną zdolność do

rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem w okresie

objętym zarzutami opisanymi we wniosku Prokuratora Okręgowego z dnia 25

lipca 2002 r. w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie tego sędziego do

odpowiedzialności karnej sądowej. Biegli lekarze psychiatrzy dr med. Andrzej

W. i lek. med. Anna B. w złożonej opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 7

kwietnia 2003 r. stwierdzili, że w odniesieniu do zarzuconych czynów sędzia

miał zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim

postępowaniem. Ma miejsce stan z art. 31 § 1 k.k. Podali, że sędzia Sądu

Rejonowego w stanie spoczynku jest zdolny do brania udziału w postępowaniu

karnym. Nie zachodzi wysokie prawdopodobieństwo dokonywania przez niego

czynów zabronionych przez prawo w związku z chorobą psychiczną. Opinia ta

nie była kwestionowana przez strony i została zaliczona w poczet materiału

dowodowego przez Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na posiedzeniu w dniu

22 maja 2003 r.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie dopatrzył się „niejasności” lub

„niepełności” tej opinii i podzielił zawarte w niej wnioski.

Skoro zatem obwiniony sędzia w okresie objętym zarzutami, i w

odniesieniu do zarzuconych mu czynów, miał zniesioną zdolność rozpoznania

znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem, to w myśl art. 31 § 1

k.k. nie można przypisać mu winy. Zgodnie więc z powołanym przepisem „nie

popełnił przestępstwa”. Nie jest zatem możliwe zezwolenie na pociągnięcie go

do odpowiedzialności karnej sądowej za zarzucane mu we wniosku czyny.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w

uchwale.