SNO 1/05 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 3 LUTEGO 2005 R.

SNO 1/05

Przewodniczący: sędzia SN Ewa Gaberle (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Marek Sokołowski.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny z udziałem protokolanta w sprawie

sędziego Sądu Rejonowego obwinionego o popełnienie przewinień służbowych

określonych w art. 86 § 4 u.s.p. oraz w art. 82 § 2 w zw. z art. 86 § 2 i § 4 u.s.p.

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 3 lutego 2005 r. zażalenia obwinionego

sędziego na postanowienie Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia

17 listopada 2004 r., sygn. akt (...) o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego

p o s t a n o w i ł : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, a kosztami

postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Wskazanym wyżej postanowieniem podjęto zawieszone postępowanie

dyscyplinarne i na podstawie art. 81 § 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1994 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) w

związku z art. 204 § 1 u.s.p. i art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. umorzono postępowanie z

uwagi na przedawnienie ścigania zarzuconych obwinionemu przewinień

dyscyplinarnych.

Postanowienie z dnia 17 listopada 2004 r. zaskarżył obwiniony w części

dotyczącej umorzenia postępowania wnosząc o:

a) zmianę podstawy prawnej umorzenia z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. na art.

17 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. przyjęcie, że zarzucone mu czyny nie zawierają

znamion czynu zabronionego;

b) ustosunkowanie się do decyzji podejmowanych w toku postępowania

przygotowawczego, dotyczących zwłaszcza odrzucenia jego

wniosków dowodowych, nie zapoznania go z materiałem

dowodowym zebranym w sprawie oraz nie ustanowienia obrońcy z

urzędu.

W uzasadnieniu zażalenia obwiniony podniósł, że znajduje się w bardzo

złym stanie zdrowia, co stanowiło dla niego poważne utrudnienie w

uczestniczeniu w czynnościach prowadzonych przez rzecznika dyscyplinarnego,

lecz mimo to starał się o wyjaśnienie sprawy, m. in. poprzez złożenie wyjaśnień.

Natomiast rzecznik dyscyplinarny, wbrew składanym obwinionemu obietnicom,

nie podjął starań o uzyskanie dodatkowych wyjaśnień, ani nie zapoznał go z

zebranym materiałem dowodowym, co wobec nie przyznania obrońcy z urzędu

utrudniło mu prowadzenie obrony.

Obwiniony podniósł też, że nie zgadza się z postawionymi mu zarzutami,

ponieważ informował ustnie Prezesa Sądu Okręgowego o podjęciu działalności

w Stowarzyszeniu „E.(...)”, a co więcej, przy rejestracji tego Stowarzyszenia

prezes musiał dowiedzieć się, że obwiniony wchodzi w skład zarządu

Stowarzyszenia. Nadto powiedziano mu, że tak jak nikt nie składa oświadczeń o

przynależności do Stowarzyszenia „I.(...)”, tak też zbędne jest składanie

pisemnych oświadczeń o członkostwie w Stowarzyszeniu „E.(...)”. W tym stanie

rzeczy zarzut popełnienia przewinienia służbowego z art. 86 § 4 u.s.p. jest

nieuzasadniony.

Zdaniem skarżącego, nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 82 § 2 w zw. z

art. 86 § 2 i § 4 u.s.p., ponieważ twierdzenie, że jako członek zarządu

Stowarzyszenia „E.(...)” podjął decyzję o rozpisaniu konkursu dla sponsorów

tego Stowarzyszenia jest „wprowadzeniem odpowiedzialności zbiorowej”.

Obwiniony twierdzi także, że jego działalność „nie poniżyła zawodu

sędziowskiego w społeczeństwie lokalnym (...)”, skoro zgłoszono go do

wyborów samorządowych jako kandydata na prezydenta miasta A. oraz radnego

tego miasta; podniósł nadto, że według jego wiedzy, przepisy prawa unijnego

nie przewidują karalności tego rodzaju działalności sędziów.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zażalenie obwinionego nie mogło być uwzględnione.

Decydujące znaczenie dla oceny trafności rozstrzygnięcia zawartego w

punkcie drugim zaskarżonego postanowienia ma niewątpliwe ustalenie, że

zarzucone obwinionemu przewinienia służbowe uległy przedawnieniu. Przepis

art.204 § 1 u.s.p., wyłączając stosowanie art. 108 u.s.p. do spraw o przewinienia

dyscyplinarne popełnione przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001

r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, nakazuje tym samym stosować w

takich sprawach przepis art. 81 § 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. (Dz. U.

1994 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), który przewiduje trzyletni termin przedawnienia,

a od chwili podjęcia przez obwinionego zarzuconych mu zachowań do daty

wydania zaskarżonego postanowienia okres ten już upłynął.

Odnosząc się do wniosku obwinionego o zmianę podstawy prawnej

umorzenia postępowania z punktu 6 na punkt 2 art. 17 § 1 k.p.k. wyjaśnić

trzeba, że taka zmiana jest w niniejszej sprawie niedopuszczalna. Ewentualne

ustalenie innej niż przedawnienie przeszkody procesowej wymagałoby bowiem

przeprowadzenia dowodów na rozprawie i wyjaśnienia wszystkich okoliczności

faktycznych zarzuconych obwinionemu przewinień służbowych.

Wypadek, gdy ustawodawca nakazuje, przy zbiegu przeszkód procesowych

określonych w art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k. z inną przeszkodą procesową,

pominięcie tejże przeszkody poprzez wydanie wyroku uniewinniającego, został

przewidziany w art. 414 § 1 k.p.k. Rozstrzygnięcie takie może jednak zostać

wydane tylko po rozpoczęciu przewodu sądowego i tylko w przypadku

stwierdzenia, że zachodzi negatywna przesłanka procesowa wymieniona w art.

17 § 1 pkt 1 albo 2 k.p.k., a ustalenie innej okoliczności wyłączającej ściganie

nastąpiło na rozprawie.

Pogląd ten jest ugruntowany w literaturze i orzecznictwie (zob.:

M. Cieślak: Polska procedura karna, Warszawa 1971, s. 416 – 422; Komentarz

do k.p.k. pod red. P. Hofmańskiego, Warszawa 2004, t. I, s. 137;

T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, s.

101 – 102 oraz cytowane tam orzecznictwo, a także postanowienia SN: z dnia 3

marca 2002 r., sygn. V KKN 484/00, Lex nr 53336 i z dnia 2 lipca 2002 r., sygn.

IV KKN 264/99, Lex nr 54407), znajduje zaś uzasadnienie w tym, że o zbiegu

negatywnych przesłanek procesowych, z czym łączy się problem pierwszeństwa

jednej z nich, można mówić dopiero wtedy, gdy nastąpiło ustalenie wystąpienia

co najmniej dwóch takich przesłanek. Jeżeli natomiast ustalono, tak jak w tej

sprawie, istnienie jednej przeszkody procesowej, której wystąpienie obliguje –

zgodnie z nakazem art. 17 § 1 in princ. k.p.k. – do umorzenia postępowania,

niedopuszczalne jest badanie, czy zachodzą inne przeszkody, a tym bardziej

zakładanie ich wystąpienia. Co oczywiste, w takiej sytuacji niedopuszczalne jest

też wnioskowanie o popełnieniu przez osobę, wobec której prowadzono

umorzone postępowanie, zarzucanych jej czynów.

W związku z zarzutami podniesionymi w zażaleniu podkreślić jedynie

trzeba, że przepisy prawa unijnego nie zawierają unormowań prawnych o

odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, natomiast pozostałe przytoczone na

wstępie zarzuty nie podlegają rozpoznaniu, gdyż zajęcie się nimi oznaczałoby

wchodzenie w merytoryczne rozpoznawanie sprawy, co w świetle

jednoznacznego brzmienia art. 17 § 1 in princ. k.p.k. jest już niedopuszczalne.

Z tych powodów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny postanowił jak na

wstępie, a o kosztach postępowania zażaleniowego orzekł zgodnie z art. 133

u.s.p.