SDI 61/04 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 GRUDNIA 2004 R.

SDI 61/04

Przewodniczący: sędzia SN Stanisław Zabłocki.

Sędziowie SN: Przemysław Kalinowski (sprawozdawca),

Marek Pietruszyński.

Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Rzecznika Dyscyplinarnego

Prokuratora Generalnego prokuratora Prokuratury Krajowej oraz protokolanta w

sprawie prokuratora Prokuratury Rejonowej, obwinionej z art. 66 ust. 1 ustawy o

prokuraturze po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. kasacji,

wniesionej

przez

obwinioną

od

orzeczenia

Odwoławczego

Sądu

Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 13

grudnia 2001 r., sygn. akt (...) utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu

Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 22

października 2001 r., sygn. akt (...)

1. o d d a l i ł k a s a c j ę,

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążył Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym

orzeczeniem z dnia 22 października 2001 r. sygn. akt (...) uznał prokuratora

Prokuratury Rejonowej za winną popełnienia rażących uchybień w pracy w

rozumieniu § 59 ust.2 pkt 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania

powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, polegających na

znacznej i zawinionej przewlekłości oraz bezczynności w 114 prowadzonych i

nadzorowanych

postępowaniach

przygotowawczych,

wymienionych

we

wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Apelacyjnego, jak również

niedopełnienia obowiązku złożenia przełożonemu sprawozdania z sesji

sądowych , które odbyły się z jej udziałem w dniach 23 lutego oraz 11, 15 i 25

maja 2001 r., tj. deliktu dyscyplinarnego z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20

czerwca 1985 r. o prokuraturze

w związku z § 59 ust. 2 pkt 1 i § 257

Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury i

za te przewinienia wymierzył karę przeniesienia na inne miejsce służbowe poza

Prokuraturą Okręgową w obrębie właściwości Prokuratury Apelacyjnej w A.

Odwołanie od tego orzeczenia wniósł zarówno rzecznik Prokuratury

Apelacyjnej, jak i obwiniona. Oba środki zaskarżenia nie kwestionowały ustaleń

faktycznych ani nie powoływały się na naruszenia prawa materialnego lub

procesowego, koncentrując swoją uwagę na kwestiach związanych z wymiarem

kary. Rzecznik dyscyplinarny domagał się wymierzenia kary surowszej w

postaci wydalenia ze służby prokuratorskiej, zaś obwiniona postulowała

złagodzenie orzeczonej kary przez orzeczenie

kary przeniesienia na inne

miejsce służbowe w obszarze działania Prokuratury Okręgowej w A.

Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze

Generalnym orzeczeniem z dnia 13 grudnia 2001 r. sygn. akt (...) nie uwzględnił

obu odwołań i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji.

Od orzeczenia sądu odwoławczego obwiniona wniosła kasację zarzucając

w niej rażącą niewspółmierność wymierzonej kary, wynikającą z orzeczenia

prze-niesienia na inne miejsce służbowe poza obszar działania Prokuratury

Okręgowej w A.

W przekonaniu skarżącej orzeczona kara nie uwzględnia wpływu bardzo

znacznego obciążenia nawałem pracy w jednostce, w której pełniła służbę, na

powstanie przypisanych jej bezczynności i przewlekłości, a także jej trudnych

warunków rodzinnych i życiowych.

W konkluzji skargi kasacyjnej obwiniona wniosła o „złagodzenie

wymierzonej kary przez orzeczenie kary polegającej na przeniesieniu do innej

jednostki Prokuratury na terenie podległym Prokuraturze Okręgowej w A.”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpocząć trzeba od odnotowania faktu znacznego oddalenia w czasie

momentu

rozpoznawania

kasacji

w

niniejszej

sprawie

od

chwili

uprawomocnienia się orzeczenia sądu odwoławczego, będącego przedmiotem

zaskarżenia (wyrok z dnia 13 grudnia 2001 r., złożenie kasacji w sądzie drugiej

instancji – dnia 8 marca 2002 r., zarządzenie o jej przyjęciu – dnia 2 sierpnia

2004 r., udzielenie na nią odpowiedzi w trybie art. 530 § 4 k.p.k. – dnia 15

października 2004 r. i przekazanie sprawy Sądowi Najwyższemu dnia 17

listopada 2004 r.). Tak znaczny upływ czasu w istotny sposób osłabia walor

dyscyplinujący orzeczenia w sytuacji, gdy przed jego wykonaniem dochodzi do

osiągnięcia terminu umożliwiającego ubieganie się o zatarcie skazania. Taki

przebieg postępowania okołokasacyjnego nie zmienia jednak sytuacji Sądu

Najwyższego, który jest zobligowany badać zasadność zarzutu sformułowanego

w kasacji, przyjmując za punkt wyjścia kontroli kwestionowanego orzeczenia,

jego treść i czas w jakim zapadło. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 85 ust. 3

ustawy o prokuraturze orzeczenie dyscyplinarne, od którego wniesiono kasację,

nie podlega wykonaniu do czasu jej rozpoznania.

Przechodząc obecnie do istoty przedmiotowej sprawy należało wyrazić

przekonanie, że kasacja obwinionej prokurator Prokuratury Rejonowej okazała

się niezasadna, zaś zawarty w niej wniosek o złagodzenie orzeczonej kary nie

zasługiwał na uwzględnienie.

Zauważyć

trzeba

na

wstępie,

że

podnosząc

zarzut

rażącej

niewspółmierności kary autorka kasacji podejmuje jednocześnie próbę

zakwestionowania ustaleń faktycznych, poczynionych w toku dotychczasowego

postępowania w odniesieniu do zakresu zawinienia przypisanych jej zaniedbań.

W świetle wywodów zaprezentowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej,

przynajmniej w części, przyczyną powstania zaległości w pracy obwinionej

miało być przeciążenie obowiązkami wszystkich pracowników Prokuratury

Rejonowej, który to fakt nie został jednak ustalony przez sądy orzekające w tej

sprawie i stanowisko to nie było kwestionowane w toku postępowania

zwyczajnego.

Niezależnie jednak nawet od tego, że

powyższej okoliczności nie

potwierdziły przeprowadzone dowody (z zeznań świadka. L. L., k. – 24 wynika

wręcz, że prokuratorzy wymienionej jednostki – obok swoich normalnych

obowiązków musieli załatwić dodatkowo sprawy zalegające w referacie

obwinionej) podkreślić należy, iż podstawy kasacji

w postępowaniu

dyscyplinarnym prokuratorów – choć szersze niż w postępowaniu karnym (art.

83 ust. 3 ustawy o prokuraturze) – nie przewidują jednak wnoszenia tego

nadzwyczajnego

środka

zaskarżenia

na

podstawie

zwykłej

przesłanki

odwoławczej w postaci błędu w ustaleniach faktycznych. Tymczasem, w istocie

do tego sprowadza się cała pierwsza część argumentacji skarżącej, próbującej

wykazać przyczynienie się nadmiaru obowiązków do powstania przypisanych

jej jako zawinione – zaległości. Jednak, na gruncie postępowania kasacyjnego –

przy braku odpowiednich zarzutów natury procesowej – nie ma możliwości

otwarcia drogi do kwestionowania ustaleń wynikających z prawomocnego

orzeczenia.

Nie można też było podzielić wywodów odwołujących się do trudnej

sytuacji rodzinnej obwinionej, a zwłaszcza konieczności opieki nad chorą

matką, która to okoliczność miała przesądzić o rażącej surowości kary

przeniesienia na inne miejsce służbowe w takiej postaci, jak to określono w

prawomocnym rozstrzygnięciu. Należy przypomnieć, że przywoływana w

kasacji sytuacja w tym zakresie była już uwzględniona dwukrotnie w

orzeczeniach sądów, tj. po raz pierwszy w wyroku sądu pierwszej instancji,

kiedy to właśnie trudną sytuacją życiową obwinionej uzasadniono brak

zastosowania kary najsurowszego rodzaju, a drugi raz w postępowaniu

odwoławczym, kiedy to nie został uwzględniony zwykły środek zaskarżenia

wniesiony przez rzecznika dyscyplinarnego na niekorzyść obwinionej. Nie

można zatem w sposób uprawniony twierdzić, że powołana w skardze

okoliczność nie została w sposób należyty rozważona przy wyrokowaniu lub, że

nie wywarła już istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wręcz przeciwnie,

motywy orzeczeń sądów obu instancji wyraźnie wskazują na znaczenie, jakie

przy wyborze rodzaju kary odegrała okoliczność powoływana

obecnie w

kasacji.

Ponadto, sąd drugiej instancji odnosił się również do kwestii dolegliwości

dla obwinionej tej postaci kary przeniesienia na inne miejsce służbowe, jaką

określono w kwestionowanym wyroku, wobec postawienia tego zarzutu w

zwykłym środku odwoławczym wniesionym przez obwinioną. Nie negując, że

przeniesienie na inne miejsce służbowe poza obszar właściwości Prokuratury

Okręgowej w A. będzie zawierało wyraźny element dolegliwości, sąd ten

wskazał na taki właśnie charakter zastosowanej represji dyscyplinarnej,

należącej do najsurowszych w katalogu kar dyscyplinarnych. Skoro zatem

okoliczność mająca niewątpliwe znaczenie dla oceny stopnia surowości

wymierzonej kary została należycie rozważona przez sądy obu instancji i

odegrała znaczącą rolę przy ferowaniu ich rozstrzygnięć, to nie można tym

orzeczeniom skutecznie zarzucić ani jej pominięcia ani braku uwzględnienia

przy wyrokowaniu. Nie ma także podstaw do ponownego wykorzystywania tej

samej przesłanki do dalszego łagodzenia kary w postępowaniu dyscyplinarnym.

Jeśli się nadto uwzględni dużą liczbę spraw, których dotyczyło zachowanie

przypisane obwinionej, nie sposób uznać, aby orzeczona w stosunku do niej

kara nosiła cechy rażącej niewspółmierności.

Przystępując

natomiast

do

wykonania

prawomocnego

orzeczenia

dyscyplinarnego w trybie art. 85 ust. 1 ustawy o prokuraturze, trzeba będzie

mieć w polu widzenia sytuację, jaka powstała w wyniku zwłoki w przyjęciu i

nadaniu biegu kasacji obwinionej, a w konsekwencji – znaczącego odstępu

czasowego od chwili wydania wyroku sądu odwoławczego do momentu

realizacji wynikającego z niego rozstrzygnięcia.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie,

obciążając kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego Skarb Państwa na

podstawie art. 84 ustawy o prokuraturze.