SDI 58/04 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 GRUDNIA 2004 R.

SDI 58/04

Przewodniczący: sędzia SN Stanisław Zabłocki.

Sędziowie SN: Marek Pietruszyński (sprawozdawca),

Przemysław Kalinowski.

Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Rzecznika Dyscyplinarnego oraz

protokolanta w sprawie prokuratora w stanie spoczynku obwinionego z art. 66

ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze po rozpoznaniu na

rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. kasacji, wniesionej przez obwinionego od

orzeczenia Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy

Prokuratorze Generalnym z dnia 28 lutego 2002 r., sygn. akt (...) utrzymującego

w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze

Generalnym z dnia 26 listopada 2001 r., sygn. akt (...)

1) o d d a l i ł k a s a c j ę jako oczywiście bezzasadną,

2) kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążył Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Orzeczeniem z dnia 26 listopada 2001 r., sygn. akt (...) Sąd Dyscyplinarny

dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym uznał prokuratora w stanie

spoczynku Prokuratury Rejonowej winnym tego, że: w okresie od czerwca 1999

r. do lutego 2001 r. dopuścił się przewinienia służbowego poprzez oczywistą i

rażącą obrazę prawa, w szczególności art. 49c i art. 62a ustawy z dnia 20

czerwca 1985 r. o prokuraturze (jedn. tekst: Dz. U. z 1994 r. Nr 18, poz. 70 ze

zm.) w ten sposób, że korzystając ze stanu spoczynku i pobierając związane z

tym uposażenie, bez zezwolenia i wbrew powołanym przepisom, zarejestrował i

prowadził działalność gospodarczą, osiągając z tego tytułu dochody podlegające

opodatkowaniu, tj. czynu określonego w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca

1985 r. o prokuraturze i orzekł mu za to, na podstawie art. 62a ustawy o

prokuraturze w zw. z art. 104 § 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), karę

dyscyplinarną pozbawienia prawa do spoczynku wraz z prawem do uposażenia.

Orzeczenie to zaskarżył prokurator w stanie spoczynku, zarzucając mu

obrazę przepisów procesowych, mającą wpływ na jego treść, a to:

1) art. 6 k.p.k., art. 77 ust. 1 ustawy o prokuraturze w zw. z art. 313 § 1

k.p.k. – polegającą na jego nieprzesłuchaniu w toku postępowania

przygotowawczego, pomimo istnienia takiego obowiązku,

2) art. 132 k.p.k. – polegającą na uznaniu wezwania do osobistego

stawiennictwa za skutecznie doręczone podczas, gdy było ono

zaadresowane do miejsca, w którym od 1994 r. nie zamieszkuje, zaś

adres prawidłowy był organowi prowadzącemu postępowanie znany,

3) art. 321 k.p.k. poprzez niepowiadomienie go o terminie i miejscu

zaznajomienia się z materiałami postępowania,

4) art. 424 § 2 k.p.k. – polegającą na braku przytoczenia „za” i „przeciw”

przy

wymiarze

najwyższego

wymiaru

kary,

co

praktycznie

uniemożliwiło ocenę prawidłowości orzeczenia w tym zakresie oraz

polemikę ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji oraz rażącą

niewspółmierność kary, w stosunku do okoliczności faktycznych

sprawy, polegającą na uznaniu, że zarzucony czyn zasługuje na

najwyższy wymiar kary podczas, gdy zespół okoliczności podmiotowoprzedmiotowych zezwalał na wymierzenie kary zdecydowanie mniej

dolegliwej.

W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i

przekazanie sprawy Rzecznikowi Dyscyplinarnemu do uzupełnienia lub o

zmianę zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie przez sąd drugiej instancji

znacznie łagodniejszej kary.

Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny orzeczeniem z dnia 28 lutego 2002 r.,

sygn. akt (...) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Od tego orzeczenia kasację wniósł prokurator w stanie spoczynku.

W kasacji zarzucił orzeczeniu rażące naruszenie prawa procesowego,

mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a to:

1) art. 6 k.p.k., art. 77 ust. 1 ustawy o prokuraturze w zw. z art. 313 § 1

k.p.k. – polegające na jego nieprzesłuchaniu w toku postępowania

przygotowawczego pomimo istnienia takiego obowiązku,

2) art. 132 k.p.k. – polegające na uznaniu wezwania do osobistego

stawiennictwa za skutecznie doręczone podczas, gdy pod adresem

wskazanym na wezwaniu nie przebywał on od 1994 r., zaś prawidłowy

adres znany był organowi prowadzącemu postępowanie,

3) art. 321 k.p.k. – poprzez niezawiadomienie o terminie i miejscu

zaznajomienia

z

materiałami

postępowania,

a

tym

samym

uniemożliwienie złożenia wniosków dowodowych,

4) art. 424§2 k.p.k. – polegające na braku przytoczenia okoliczności

stanowiących podstawę wymierzenia kary i całkowitym pominięciu

faktu, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w dniu 4

kwietnia 2001 r., a więc przed wydaniem postanowienia przez Sąd

Najwyższy w poprzedniej sprawie dyscyplinarnej o sygn. III SZ 2/01,

które nastąpiło w dniu 6 kwietnia 2002 r., a z którego dopiero można

było wnioskować, jakie działania powinien podjąć w przyszłości.

Nadto zarzucił w kasacji rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w

stosunku do okoliczności faktycznych, polegającą na uznaniu, że czyn ten

zasługuje na najwyższy wymiar kary podczas, gdy zespół okoliczności

podmiotowo-przedmiotowych zezwalał na wymierzenie kary w niższym

rozmiarze i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz

przekazanie sprawy Rzecznikowi Dyscyplinarnemu do uzupełnienia lub Sądowi

Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest oczywiście bezzasadna.

Na wstępie należało wskazać, że zarzuty podnoszone w kasacji, poza

zarzutem dotyczącym naruszenia art. 424 § 2 k.p.k., są w pełni tożsame z treścią

zarzutów zawartych w skardze wniesionej od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego,

do których Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny, w sposób wnikliwy i rzetelny

ustosunkował się w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Sąd Najwyższy w pełni

podziela argumentację odwoławczego sądu dyscyplinarnego, wskazującą na

całkowitą niesłuszność zarzutów, podniesionych w skardze skierowanej wobec

rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji, a ponowionych w

kasacji.

W tym kontekście należało podnieść, że zgodnie z treścią art. 77 ust. 1

ustawy o prokuraturze, złożenie przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku o

wszczęcie postępowania dyscyplinarnego następuje po wstępnym wyjaśnieniu

okoliczności koniecznych do ustalenia znamion przewinienia oraz, co do

zasady, po złożeniu wyjaśnień przez obwinionego. Przepis ten dopuszcza

wyjątek od tej zasady w sytuacji, gdy złożenie wyjaśnień przez obwinionego nie

jest możliwe.

W przekonaniu Sądu Najwyższego, niepodjęcie przez obwinionego

wezwania, wysłanego na aktualny adres jego pobytu (W., ul. Moniuszki 32/5)

do stawienia się w prokuraturze, w celu złożenia wyjaśnień w postępowaniu,

zmierzającym

do

ustalenia

znamion

przewinienia

i

niestawienie

się

obwinionego, w wyznaczonym dniu w siedzibie organu wzywającego, należało

potraktować jako sytuację, w której złożenie przez niego wyjaśnień nie było

możliwe.

W tej sprawie ponowienie wezwania dla obwinionego w celu złożenia

przez niego wyjaśnień, nie było konieczne, gdyż po wstępnym wyjaśnieniu

okoliczności sprawy, możliwe było ustalenie znamion przewinienia prokuratora

w stanie spoczynku. O tym, że był to aktualny adres pobytu obwinionego

przekonują, doręczone obwinionemu, w toku postępowania przed sądami

dyscyplinarnymi, wezwania wysłane również na kwestionowany przez niego

adres.

Korespondencja wysyłana właśnie na ten adres, jak i na drugi adres (W.,

Pl. Magistracki 8/1), była odbierana tego samego dnia, przez tę samą osobę

Irenę W.

W tym miejscu należało wskazać również, że orzeczenie sądu pierwszej

instancji wraz z uzasadnieniem zostało przesłane tylko na jeden adres, tj. W., ul.

Moniuszki 32/5 i przesyłka została odebrana przez Irenę W. Dokumenty te

niewątpliwie zostały doręczone obwinionemu, o czym świadczy złożone przez

niego – w terminie – odwołanie od tego orzeczenia.

Zatem podzielenie, w tym zakresie, wywodów odwoławczego sądu

dyscyplinarnego było w pełni uzasadnione.

Nie zasługuje, w żadnym zakresie, na uwzględnienie twierdzenie

obwinionego o niemożliwości zapoznania się z materiałami sprawy, a to wobec

doręczenia mu wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i

postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego (k. 10).

Nie mogła również zmienić stanowiska Sądu Najwyższego nowa

argumentacja, zawarta w kasacji, na uzasadnienie zarzutu obrazy art. 424 § 2

k.p.k. Ustalono bowiem, że prawomocnym orzeczeniem Odwoławczego Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 7 listopada 2000 r. utrzymano w mocy orzeczenie

Komisji Dyscyplinarnej dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia

12 maja 2000 r., mocą którego prokurator w stanie spoczynku został uznany za

winnego popełnienia w okresie od stycznia 1998 r. do maja 1999 r. przewinienia

służbowego poprzez oczywistą i rażącą obrazę prawa polegającego na tym, że

korzystając ze stanu spoczynku i pobierając związane z tym uposażenie, bez

zezwolenia i wbrew przepisom ustawy o prokuraturze, zarejestrował i prowadził

działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochody podlegające

opodatkowaniu, tj. czynu z art. 66 ust. 1 ustawy o prokuraturze w zw. z art. 78³

§ 3 ust. 3 u.s.p. i wymierzono mu karę dyscyplinarną zawieszenia waloryzacji

uposażenia na okres jednego roku.

Uznając, że prawomocność orzeczenia oznacza, iż niedopuszczalne jest

jego zaskarżenie zwykłym środkiem odwoławczym (por. T. Grzegorczyk, J.

Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 1998, s. 771-772) należało

stwierdzić, iż zasadnie odwoławczy sąd dyscyplinarny mógł powoływać się, w

kontekście wymiaru kary dla obwinionego za czyn objęty tym postępowaniem,

na jego uprzednią karalność dyscyplinarną stwierdzoną prawomocnym

orzeczeniem dyscyplinarnym.

Kara wymierzona obwinionemu jest oczywiście współmierna do stopnia

jego zawinienia. Za wysokością orzeczonej kary przekonuje, poza argumentami

sądu odwoławczego, również fakt, że obwiniony wykazał uporczywość w

prezentowaniu własnej interpretacji przepisów ustawy o prokuraturze,

dopuszczającej możliwość wykonywania zawodu doradcy podatkowego i radcy

prawnego przez prokuratora w stanie spoczynku, mimo jednoznacznie

odmiennego, w tym zakresie, stanowiska Prokuratury Wojewódzkiej (pismo k. 8

– akta II K 111/6/00).

Nadto należało wskazać, że w takiej sytuacji prawnej obwiniony nie podjął

żadnej

czynności

zmierzającej,

choćby

do

zawieszenia

wykonywania

działalności gospodarczej do czasu wyjaśnienia sprawy w postępowaniu

dyscyplinarnym.

Przedstawiona argumentacja potwierdza, że merytoryczna ocena trafności

kasacji, zaprezentowana przez Sąd Najwyższy na wstępie rozważań, była w

pełni uzasadniona. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych postępowania

kasacyjnego znajduje podstawę w treści art. 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1985

r. o prokuraturze.

Z tych względów orzeczono jak na wstępie.