SDI 12/04 · Sąd Najwyższy

WYROK Z DNIA 5 MAJA 2004 R.

SDI 12/04

Przewodniczący:sędzia SN Józef Dołhy.

Sędziowie SN: Lidia Misiurkiewicz, Józef Szewczyk (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej oraz protokolanta w sprawie

adwokata obwinionego z § 27 i § 28 Kodeksu etyki adwokackiej po rozpoznaniu

na rozprawie w dniu 5 maja 2004 r. kasacji, wniesionej przez obwinionego od

orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej z

dnia 29 marca 2003 r., sygn. akt (...) utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu

Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 11 października 2002 r., sygn. akt

(...)

uchylił

zaskarżone

orzeczenie

oraz utrzymane nim w mocy

orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej i sprawę adwokata

przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu pierwszej

instancji.

Uzasadnienie

Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 11

października 2002 r., sygn. akt (...) obwiniony adwokat uznany został za

winnego tego, że w dniu 16 listopada 2001 r. w A. nie zachował należytego

umiaru wobec Sądu Rejonowego oraz naruszył godność pokrzywdzonego

Andrzeja W. poprzez swoje wystąpienie polegające na wejściu na salę sądową w

trakcie trwającej rozprawy karnej, w której nie reprezentował żadnej ze stron i

dokonaniu czynności zmierzającej do ustalenia tożsamości Andrzeja W. oraz

nietaktownym żądaniu zwrotu od Andrzeja W. kosztów procesowych, tj.

popełnienia przewinień dyscyplinarnych opisanych w § 27 i § 28 Kodeksu etyki

adwokackiej. Za czyny te obwinionemu wymierzono karę upomnienia i

obciążono go kosztami postępowania w kwocie 300 zł.

Powyższe orzeczenie zaskarżyli obwiniony i pokrzywdzony. Adwokat

wniósł o uniewinnienie, natomiast pokrzywdzony Andrzej W. domagał się

wymierzenia obwinionemu bardziej surowej kary.

Wyższy Sąd Dyscyplinarny Naczelnej Rady Adwokackiej orzeczeniem z

dnia 29 marca 2003 r., sygn. akt (...) nie uwzględnił odwołań i utrzymał

zaskarżone orzeczenie w mocy. Jednocześnie obciążył obwinionego kosztami

postępowania w drugiej instancji.

Od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego kasację wywiódł

obwiniony adwokat. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie

prawa:

1. art. ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (jedn. tekst:

Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) poprzez:

a) błędne przyjęcie, iż zachowanie z dnia 16 listopada 2001 r.

wyczerpało znamiona przewinień opisanych w § 27 i § 28 Zbioru

Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu,

b) niezastosowanie w niniejszej sprawie przepisu § 43 Zbioru Zasad

Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu,

2. naruszenie art. 170 k.p.k. przez bezzasadne oddalenie wniosków

dowodowych

składanych

przez

obwinionego,

co

skutkowało

naruszeniem zasady działania organów w celu wykrycia prawdy

materialnej,

3. rażącą

niewspółmierność

kary,

ze

względu

na

nierozważenie

możliwości umorzenia postępowania zgodnie z art. 95 d ustawy –

Prawo o adwokaturze, z uwagi na wypadek mniejszej wagi, związany z

obroną słusznego interesu klienta.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o

uchylenie orzeczeń Sądów Dyscyplinarnych pierwszej i drugiej instancji oraz

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja w części dotyczącej zarzutu rażącej obrazy prawa procesowego, a

mianowicie art. 170 § 1 k.p.k. zasługuje na uwzględnienie. Natomiast

przedwczesna byłaby merytoryczna ocena pozostałych zarzutów kasacji, gdyż z

punktu widzenia kontroli odwoławczej, w tym kasacyjnej, istotne jest

rozróżnienie pierwotnych źródeł uchybień i ich następstw. Obraza prawa

materialnego (przepisów Kodeksu etyki adwokackiej) może być stwierdzona,

gdy stan faktyczny został w orzeczeniu prawidłowo ustalony, a nie zastosowano

do niego właściwych przepisów. Nie ma zatem obrazy prawa materialnego,

jeżeli wada orzeczenia jest wynikiem błędnego ustalenia okoliczności zdarzenia,

będącego wynikiem naruszenia norm procesowych, które mogło mieć istotny

wpływ

na

treść

orzeczenia.

Oczywiście,

również

zarzut

rażącej

niewspółmierności kary może być właściwie oceniony dopiero po prawidłowym

ustaleniu okoliczności sprawy.

Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej ustalił w sposób zaaprobowany

przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny, iż obwiniony w dniu 16 listopada 2001 r. nie

zachował należytego umiaru wobec Sądu Rejonowego. Jednakże w aktach

sprawy brak jakiejkolwiek skargi ze strony sędziego, czy prokuratora

uczestniczącego w przerwanej przez obwinionego rozprawie. Wnioski

dowodowe adwokata o przesłuchanie sędziego, prokuratora i policjanta zostały

oddalone na podstawie art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k., albowiem zdaniem Sądu,

okoliczności które miały być udowodnione zostały udowodnione zgodnie z

twierdzeniem wnioskodawcy (k. 39). Zaprezentowany pogląd nie jest

zrozumiały, gdyż wnioskodawca usiłował udowodnić, że swym zachowaniem

nie naruszył zasad Kodeksu etyki adwokackiej (k. 28 – 31). Jeżeli Sądy

Dyscyplinarne pierwszej i drugiej instancji, oddalając wnioski przyjęły za

udowodnione, że adwokat wobec Sądu i pokrzywdzonego zachował się

taktownie, grzecznie i prawidłowo, nie powinny przypisywać obwinionemu

przewinień dyscyplinarnych. Rację ma autor kasacji, kiedy w tym zakresie

wywodzi, że jego wnioski dowodowe powinny być uwzględnione, gdyż „nie ma

żadnej oczywistości i niczego nie udowodniono zgodnie z moimi żądaniami” (k.

3 akt SN).

Rażące uchybienie przepisowi art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. mogło mieć istotny

wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Dyscyplinarny przeprowadzi

wyżej wymienione dowody, po czym ponownie oceni, czy rzeczywiście doszło

do przypisanych obwinionemu przewinień dyscyplinarnych; jeżeli tak, rozważy

postępowanie adwokata w świetle art. 95 d ustawy z dnia 26 maja 1982 r. –

Prawo o adwokaturze.

Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w

wyroku.