IV KZ 9/24 · Sąd Najwyższy

IV KZ 9/24 POSTANOWIENIE Dnia 26 marca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie A. T. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 marca 2024 r. zażalenia skazanego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt VII Ka 646/23, o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt VII Ka 646/23, na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., p o s t a n o w i ł zaskarżone zarządzenie uchylić.

UZASADNIENIEZarządzeniem Przewodniczącego VII Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt VII Ka 646/23 odmówiono przyjęcia wniosku skazanego A. T. - złożonego w administracji Aresztu Śledczego W. w dniu 20 listopada 2023 r. - o sporządzenie na piśmie i doręczenie mu wyroku tego sądu z dnia 10 października 2023 r. wraz z uzasadnieniem. Z treści zaskarżonego zarządzenia wynika, że wniosek skazanego został złożony po terminie. Powyższe, zgodnie z art. 422 § 3 k.p.k., obligowało do odmowy przyjęcia wniosku.

Na zarządzenie to zażalenie wniósł skazany, zarzucając mu obrazę „prawa materialnego art. 422 § 3 k.p.k. oraz art. 457 § 2 k.p.k.” i domagając się jego uchylenia i nakazania sądowi I instancji sporządzenia uzasadnienia oraz doręczenie wraz z odpisem wyroku skazanemu. W uzasadnieniu zażalenia skazany zwrócił uwagę, że nie został doprowadzony na ogłoszenie wyroku w postępowaniu odwoławczym a niezwłocznie po poinformowaniu go przez sąd o zapadnięciu wyroku w sprawie odwoławczej skazany wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku.

W ocenie skazanego „w świetle art. 422 § 2 a k.p.k. zarządzenie wydaje się kuriozalne” nadto jego obiekcje budzi „wydanie zarządzenia przez Przewodniczącego Wydziału nie Prezesa Sądu”. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Zaskarżone zarządzenie należało uchylić. Trzeba zauważyć, że zgodnie z treścią art. 422 § 1 k.p.k., zasadą jest, że w postępowaniu zwyczajnym termin zawity do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku dla każdego uprawnionego wynosi 7 dni, przy czym termin ten biegnie od daty ogłoszenia wyroku.

Obowiązek doręczenia orzeczenia uaktualnia się jedynie w razie spełnienia warunków określonych w art. 422 § 2 a k.p.k., tzn. jedynie wobec oskarżonego pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i - pomimo złożenia wniosku o doprowadzenie go na termin rozprawy, na którym ogłoszono wyrok - nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku. W rozpoznawanej sprawie oba te warunki z art. 422 § 2a k.p.k. zostały spełnione. Jak wynika z akt sprawy (k. 450) skazany w dniu 26 czerwca 2023 r. w administracji Zakładu Karnego w H. złożył wniosek m.in. o doprowadzenie go na rozprawę apelacyjną.

Postanowieniem z dnia 2 października 2023 r. wniosku tego nie uwzględniono, odmawiając sprowadzenia oskarżonego na rozprawę odwoławczą, uznając, że obecność obrońcy zapewnia mu właściwą reprezentację (k. 475). Rzecz w tym, że skazany był reprezentowany w postępowaniu apelacyjnym przez obrońcę z urzędu, którego obowiązki wygasły po prawomocnym zakończeniu postępowania, tj. z chwilą ogłoszenia wyroku sądu drugiej instancji (art. 84 § 2 k.p.k.). Oznacza to, że od tej chwili skazany powinien być traktowany jak osoba nieposiadająca obrońcy, gdyż obowiązek działania na jego rzecz dotychczasowego obrońcy z urzędu ustał.

Obrońca z urzędu nie miał obowiązku złożenia wniosku o sporządzenia na piśmie i doręczenie skazanemu uzasadnienia sądu odwoławczego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2016 r., V KZ 19/16).Co prawda z akt sprawy wynika, że Sąd Okręgowy w Częstochowie doręczył skazanemu odpis wyroku (k. 552) w dniu 18 października 2023 r. tyle tylko, że jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 10 października 2023 r. doręczenie to miało mieć charakter wyłącznie informacyjny (k. 481), a więc nie zawierało odpowiedniego pouczenia skazanego o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego wówczas wyroku.

Przy okazji nadmienić też trzeba, że w treści protokołu rozprawy odwoławczej również wskazano błędne pouczenie. Skoro zatem na Sądzie Okręgowym w Częstochowie z urzędu ciążył obowiązek doręczenia skazanemu wyroku z dnia 10 października 2023 r. wraz z odpowiednim pouczeniem (art. 16 § 1 k.p.k.), to brak takiego pouczenia nie może skutkować przyjęciem tezy, że złożony przez skazanego wniosek uznać trzeba za wniesiony po terminie (art. 16 § 2 in fine k.pk.). Dopiero od daty skutecznego pouczenia oskarżonego o początku biegu terminu (art. 422 § 2a k.p.k.) należało liczyć termin zawity z art. 422 § 1 k.p.k.

Wobec braku takiego pouczenia, wniosek oskarżonego należy traktować jako złożony w terminie. Z tych powodów należało orzec jak w sentencji. [J.J.][ał] ‎