IV KZ 9/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KZ 9/18 POSTANOWIENIE Dnia 14 marca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie J.M.,‎oskarżonego z art. 155 k.k.,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 14 marca 2018 r.,‎zażalenia obrońcy oskarżonego na zarządzenie Przewodniczącego VII Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w C. z dnia 22 listopada 2017 r., odmawiającego przyjęcia skargi od wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt VII Ka […]/17, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II K […]/16 i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.

UZASADNIENIEJ.M. został oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 155 k.k.Sąd Rejonowy w M. wyrokiem z dnia 23 maja 2017 r. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego J.M. na okres jednego roku próby.Apelację od powyższego wyroku, na niekorzyść oskarżonego, wnieśli prokurator oraz pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych.Sąd Okręgowy w C. wyrokiem z dnia 10 października 2017 r. uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w M. do ponownego rozpoznania.Skargę od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w C. wniósł obrońca oskarżonego J.M.Zaskarżonym zarządzeniem omówiono przyjęcia tejże skargi – jako niedopuszczalnej z mocy ustawy - wskazując, że skoro akt oskarżenia w przedmiotowej sprawie został wniesiony do Sądu Rejonowego w M. w dniu 30 czerwca 2015 r., to przepisy rozdziału 55a Kodeksu postępowania karnego o skardze na wyrok sądu odwoławczego, nie mają zastosowania.W złożonym zażaleniu obrońca oskarżonego J.M. podniósł zarzut obrazy art. 25 ust. 2 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, a także art. 21 cytowanej ustawy w zw. z art. 539a k.p.k. i postulował uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie skargi Sądowi Najwyższemu do merytorycznego rozpoznania.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Zażalenie obrońcy oskarżonego J.M. nie jest zasadne.W pierwszej kolejności należy bowiem wskazać, że akt oskarżenia w przedmiotowej sprawie wpłynął do Sądu Rejonowego w M. w dniu 30 czerwca 2015 r. i tego faktu skarżący nie kwestionuje.

Faktu powyższego w niczym nie zmienia również to, że Sąd Okręgowy w C., wyrokiem z dnia 21 października 2016 r., uchylił wcześniejszy wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 22 czerwca 2016 r. i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Uchylenie po dniu 1 lipca 2015 r. przez sąd odwoławczy wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie powoduje, że mimo, iż akt oskarżenia został wniesiony przed dniem 1 lipca 2015 r., to już od kolejnego kasatoryjnego orzeczenia sądu odwoławczego przysługuje skarga w trybie przepisów rozdziału 55a Kodeksu postępowania karnego.

Całkowicie niezasadne są przy tym argumenty podniesione w zażaleniu, że w takiej sytuacji „akt oskarżenia był odczytywany dwukrotnie, a zatem przewód sadowy rozpoczynał się dwukrotnie”. Relewantne znaczenie ma bowiem w tym względzie to, kiedy został wniesiony do sądu akt oskarżenia, a nie to, ile razy był akt oskarżenia odczytywany lub też, ile raz rozpoczynano przewód sądowy.Przypomnieć jedynie wypada, że w myśl art. 36 pkt 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. 2013. 1247 ze zm.), w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie tejże ustawy - co nastąpiło z dniem 1 lipca 2015 r. - wniesiono do sądu akt oskarżenia, przepis art. 437 § 2 k.p.k. należało stosować w brzmieniu dotychczasowym do czasu „prawomocnego zakończenia postępowania”. Stanowił on wówczas, że „jeżeli pozwalają na to zebrane dowody, sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty lub uchyla je i umarza postępowanie; w innych wypadkach uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (…)”.Natomiast, jeżeli akt oskarżenia został wniesiony do sądu po tej dacie (tj. od 1 lipca 2015 r.), to wówczas zastosowanie miał już przepis art. 437 § 2 k.p.k., którego zdanie drugie brzmi:

„Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości”.Z kolei w myśl art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016. 437), która weszła w życie w dniu 15 kwietnia 2016 r., w postępowaniach, o których mowa w ust. 1 art. 25 ww. ustawy, stosuje się przepisy rozdziału 55a ustawy zmienianej.

Przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. stanowi natomiast, że jeżeli na podstawie dotychczasowych przepisów po dniu 30 czerwca 2015 r. skierowano akt oskarżenia, wniosek o wydanie wyroku skazującego, wniosek o warunkowe umorzenie postępowania lub wniosek o umorzenie postępowania przygotowawczego i orzeczenie środka zabezpieczającego, postępowanie toczy się według przepisów dotychczasowych do prawomocnego zakończenia postępowania.Z powyższego wynika, że z uwagi na treść art. 25 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. przepisy rozdziału 55a Kodeksu postępowania karnego stosuje się do spraw, w których postępowanie sądowe zostało wszczęte po dniu 30 czerwca 2015 r. (zob.

Sąd Najwyższy w postanowieniach: z dnia 28 lipca 2016 r., IV KZ 39/16, LEX nr 2076412; z dnia 24 sierpnia 2016 r., IV KS 1/16; z dnia 14 września 2016 r., V KS 1/16; z dnia 20 października 2016 r., V KS 2/16; z dnia 22 listopada 2016 r. IV KS 2/16, LEX nr 2152403; z dnia 6 marca 2017 r., V KS 2/17, LEX nr 2237292). Aprobując to stanowisko podkreślić dodatkowo należy, że silnym argumentem na poparcie powyższego stanowiska jest sama treść art. 539 a § 3 k.p.k., zgodnie, z którym skarga może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k.

Nie może być przy tym wątpliwości, że mowa tu o art. 437 § 2 k.p.k., w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, gdyż w pierwotnym brzmieniu art. 437 k.p.k. (do dnia 30 czerwca 2015 r.) nie zawierał żadnych ograniczeń co do uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Ponieważ znowelizowany art. 437 § 2 k.p.k. znajdzie zastosowanie wyłącznie do spraw, w których akty oskarżenia wniesiono po dniu 30 czerwca 2015 r., tak i tożsame kryterium implikować będzie dopuszczalność wniesienia skargi na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego.

Innymi słowy, możliwość skorzystania z instytucji opisanej obecnie w rozdz. 55a Kodeksu postępowania karnego będzie wykluczona w tych sprawach, które zostały wszczęte aktem oskarżenia wniesionym do dnia 30 czerwca 2015 r.W przedmiotowej sprawie – jak już to wskazano wyżej - akt oskarżenia wpłynął do Sądu Rejonowego w M. w dniu 30 czerwca 2015 r., co zresztą przyznaje i sam wnoszący skargę. Skoro zatem w takiej sytuacji skarga na wyrok sądu odwoławczego nie przysługiwała stronom, to i wniesione zażalenie na odmowe jej przyjęcia nie mogło zostać uwzględnione.Z tych względów orzeczono jak w sentencji. a.ł