IV KZ 4/26 · Sąd Najwyższy

IV KZ 4/26 POSTANOWIENIE Dnia 17 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Andrzej Stępka‎SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie K.K., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu 17 marca 2026 r., zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2026 r., IV KO 211/25, o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności, na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę wniosku skazanego o wznowienie postępowania przekazuje Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania. Andrzej Stępka Andrzej Tomczyk Małgorzata Wąsek-Wiaderek

UZASADNIENIE

Pismem z 28 listopada 2025 r. skazany K.K. po raz kolejny wniósł o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 16 marca 2023 r., sygn. II AKa 180/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku z 30 listopada 2021 r, sygn. III K 49/20, skazujący go za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.Postanowieniem z 20 stycznia 2026 r., IV KO 211/25, wydanym w trybie art. 545 § 3 k.p.k., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności.Zażalenie na to postanowienie wniósł skazany.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił „naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć wpływ na jego treść a to:-art. 545 § 3 k.p.k. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że wniosek o wznowienie jest <<oczywiście bezzasadny>>, podczas gdy wniosek wskazuje na nowe okoliczności i dowody, które nie były przedmiotem wcześniejszej oceny sądów,-art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez dokonanie błędnej i nielogicznej oceny materiału dowodowego wyrażającej się w dokonaniu merytorycznej oceny materiału dowodowego w sytuacji, gdy na etapie rozpoznania środka zaskarżenia był uprawniony wyłącznie do zbadania przesłanek formalnych jego dopuszczalności.”Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniesione przez skazanego zażalenie spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, ale nie z przyczyn opisanych w jego uzasadnieniu.Zauważyć bowiem należy, że wniosek skazanego o wznowienie postępowania rozpoznał Sąd Najwyższy w składzie jednego sędziego – sędziego SN A.R.

Sędzia SN A.R. został powołany na stanowisko sędziego Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego na podstawie postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 września 2018 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), co spowodowało zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Jak bowiem wynika to choćby z tezy 1. uchwały składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego ‎z 23 stycznia 2020 r. - będącej zasadą prawną, czy z tezy 2. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r. (sygn. akt I KZP 2/22), nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Wystąpienie tej okoliczności musiało więc skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy wniosku skazanego o wznowienie postępowania Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania.Przy ponownym rozpoznaniu tego wniosku niezbędne będzie niedopuszczenie do uchybienia, którym dotknięte było postępowanie zakończone uchylonym postanowieniem.Na marginesie nie można pominąć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego pojawiło się stanowisko, iż podjęcie przez A.R. czynności orzeczniczych ‎w Sądzie Najwyższym - Izbie Karnej nastąpiło bez dochowania wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP, a więc bez zachowania procedury przewidzianej dla ubiegania się o stanowisko w sądzie przewidzianym w Konstytucji RP.

Przejście osób orzekających w Izbie Dyscyplinarnej do Izb Sądu Najwyższego nastąpiło dzięki regulacjom przyjętym przez większość parlamentarną w ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1259). Zgodnie z art. 10 tej ustawy to Pierwszy Prezes SN dokonał przeniesienia osób orzekających dotychczas w Izbie Dyscyplinarnej, za ich zgodą, do jednej z Izb Sądu Najwyższego. Tymczasem Konstytucja RP nie przewiduje możliwości powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego czy też z mocy samej ustawy.

Należy podkreślić, że akt nominacji Prezydenta RP na stanowisko sędziego dokonywany jest w ramach określonego konkursu dotyczącego konkretnego rodzaju sądu. Osoba, która ubiegała się o stanowisko sędziego w danym sądzie, nie jest więc uprawniona do orzekania w innym rodzaju sądu. Akty nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej podejmowane były przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach konkursu na stanowiska w tej Izbie. Skoro jednak Izba Dyscyplinarna nigdy nie była sądem, nominacje te nie obejmowały możliwości orzekania w Sądzie Najwyższym.

Powołanie danej osoby do orzekania w tym Sądzie wymagało więc spełnienia procedury określonej w art. 179 Konstytucji RP przewidującej określone kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa oraz Prezydenta RP. Naruszenie tej procedury, również uzasadnia stwierdzenie braku dochowania instytucjonalnych i ustrojowych gwarancji zapewnienia bezstronności i niezawisłości sądu ukonstytuowanego z udziałem sędziego A.R., który tak właśnie został powołany do orzekania w Izbie Karnej Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2023 r., IV KZ 19/23).Jednocześnie należy zaznaczyć, że – z uwagi na podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia - wniosek o wstrzymanie wykonania kary sporządzony 26 lutego 2026 r. przez K.K. jest przedwczesny i powinien być rozpoznany na dalszym etapie postępowania.

Andrzej Stępka Andrzej Tomczyk Małgorzata Wąsek-Wiaderek[WB][a.ł]