IV KZ 11/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KZ 11/17 POSTANOWIENIE Dnia 17 maja 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala w sprawie A.E. (poprzednio: D.) uniewinnionej od popełnienia czynu z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 maja 2017 r. zażalenia oskarżycielki posiłkowej B. B. na postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt VI Ka …/16 o odmowie przywrócenia terminu zawitego do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt VI Ka …/16, na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIEW dniu 13 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w G. ogłosił wyrok w sprawie o sygn. akt VI Ka ../16 dotyczącej A.E. (poprzednio: D.). Podczas ogłaszania wyroku nie była obecna prawidłowo zawiadomiona oskarżycielka posiłkowa, był natomiast obecny jej pełnomocnik z wyboru (k. 1171).Wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku został złożony przez pełnomocnika oskarżycielki w dniu 21 grudnia 2016 r. (k. 1173).Zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2016 r. Przewodniczący VI Wydziału Karnego – Odwoławczego Sądu Okręgowego w G., działający z upoważnienia Prezesa tego Sądu, odmówił przyjęcia powyższego wniosku jako złożonego po terminie (k. 1174).Wnioskiem złożonym w dniu 5 stycznia 2017 r. oskarżycielka posiłkowa wystąpiła o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

Potwierdziła, że ustanowiony przez nią pełnomocnik uchybił terminowi zawitemu do złożenia tego wniosku, jednak w jej ocenie było to przekroczenie „nieznaczne”. Wskazała, że przeszkodą do stawiennictwa na rozprawie odwoławczej, jak również do osobistego złożenia w przepisanym terminie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, był jej stan zdrowia. Nie złożyła więc tego wniosku bez swojej winy (k. 1175 -1176). Do wniosku o przywrócenie terminu dołączyła kserokopie: zaświadczenia od lekarza sądowego z 15 grudnia 2016 r. wydanego na potrzeby innego postępowania Sądu Okręgowego w G. (sygn. akt I C …/15), w świetle którego jej stawiennictwo na rozprawie jest możliwe po 10 stycznia 2017 r. (zapewne omyłkowo wskazano w treści dokumentu „po 10 stycznia 2016 r.”, choć z daty jego wystawienia wynika, że musiało tutaj jednoznacznie chodzić o datę „10 stycznia 2017 r.”); zaświadczenia z dnia 13 grudnia 2016 r. wydanego przez lekarza psychiatrę prowadzącego indywidualną praktykę, z którego wynika, że B.

B. „pozostaje pod stałą opieką tut. gabinetu od 22 grudnia 2011 r.”; zaświadczeń ZUS-ZLA stwierdzających jej niezdolność do pracy w dniach 18 listopada 2016 r. – 13 grudnia 2016 r. oraz 14 grudnia 2016 r. – 10 stycznia 2017 r. (k. 1177-1180). Składając przedmiotowy wniosek oskarżycielka dopełniła czynności, która miała zostać dokonana, a więc złożyła także wniosek o uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego.Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r. Sąd Okręgowy w G. odmówił uwzględnienia wniosku i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt VI Ka …/16 (k. 1185).We własnym zażaleniu na to postanowienie oskarżycielka posiłkowa zarzuciła:

1) obrazę art. 126 k.p.k. poprzez zaniechanie ustalenia, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy, oraz 2) błąd w ustaleniach faktycznych wyrażający się w błędnym przyjęciu, że przywrócenie terminu uchybionego z winy pełnomocnika nie uzasadnia przywrócenia stronie terminu, ponieważ każda czynność pełnomocnika wywołuje skutki dla reprezentowanego, w tym także niekorzystne, natomiast zaniechano ustalenia, czy stan zdrowia psychicznego oskarżycielki, szczegółowo opisany w zażaleniu, stanowi przesłankę do przywrócenia jej ww. terminu zawitego.

Podnosząc powyższe, wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (k. 1189-1191). W odpowiedzi na zażalenie obrońca wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od oskarżycielki posiłkowej kosztów postępowania za instancję odwoławczą (k. 1197-1198).Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zażalenie oskarżycielki posiłkowej musiało prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.W pełni trafny jest wyrażony przez Sąd Okręgowy pogląd, iż zaniechanie wykonania czynności przez pełnomocnika, w tym uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, nie uzasadnia restytucji tego terminu, chociażby ten, którego pełnomocnik reprezentuje, nie ponosił żadnej w tym winy.

Pogląd ten wynika z rozróżnienia istoty obowiązków i uprawnień, jakie w świetle ustawy ciążą na obrońcy oskarżonego oraz na pełnomocniku strony. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w rzetelnie przywołanym przez Sąd meriti orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m.in. postanowienia: z dnia 10 września 2008 r., III KZ 86/08, LEX nr 449101; z dnia 26 października 2005 r., III KZ 47/05, OSNwSK 2005/1/1953; z dnia 28 maja 1997 r., V Kz 45/97, Prok i Pr. – orz. 1997, nr 3, poz. 3), a także zyskała aprobatę w doktrynie (zob. m.in. Z.

Doda, J. Grajewski, Karnoprocesowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, PS 1997, nr 11-12, s. 72-73 i cyt. tam literatura). Ponieważ czynność wybranego przez stronę pełnomocnika jest traktowana jak czynność samej strony, nie ma znaczenia powód, dla którego pełnomocnik nie wykonał zleconej mu czynności procesowej.Powyższe nie przesądza jednak o niezasadności pozostałych argumentów zaprezentowanych w zażaleniu. Sąd Okręgowy skoncentrował swoją uwagę jedynie na wyżej zaznaczonej kwestii, natomiast całkowicie pominął rozważenie przyczyn niezachowania terminu zawitego przez samą oskarżycielkę posiłkową.

B. B. we wniosku o przywrócenie terminu przedstawiła argumentację mającą przemawiać za tym, że niedotrzymanie przez nią terminu zawitego nastąpiło ze względu na stan jej zdrowia (k. 1175 - 1176), na potwierdzenie czego dołączyła stosowaną dokumentację medyczną. Z uzasadnienia wniosku wynika jednoznacznie, że gdyby stan zdrowia oskarżycielce na to pozwalał, niezależnie od pełnomocnika stawiłaby się na rozprawę a „później zgodnie z pouczeniem, w terminie złożyłaby wniosek o uzasadnienie i doręczenie wyroku”. Sfera ta nie została przez Sąd Okręgowy oceniona przez pryzmat art. 126 § 1 k.p.k., przy uwzględnieniu wywodu oskarżycielki zamieszczonego we wniosku o przywrócenie terminu oraz w kontekście dołączonej przez nią do tego wniosku dokumentacji medycznej.

Powinno to więc nastąpić w dalszym toku postępowania, w trakcie ponownego badania zarysowanej wyżej kwestii incydentalnej. Mając to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie. kc