IV KS 9/24 · Sąd Najwyższy

IV KS 9/24 POSTANOWIENIE Dnia 29 marca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie W. P.oskarżonego o czyn z art. 207 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 marca 2024 r.‎skargi obrońcy oskarżonego‎od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach‎z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt VI Ka 645/23,‎uchylającego w części wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach ‎z dnia 10 marca 2023 r., sygn. akt IX K 983/19, i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania postanowił:1. na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. oddalić skargę;

2. kosztami postępowania skargowego obciążyć oskarżonego.

UZASADNIENIE

W. P. został oskarżony o to, że:I.w okresie od […] 2013 r. do […] 2019 r. w P. znęcał się nad J. P. poprzez stosowanie wobec niej przemocy fizycznej poprzez popychanie, przyduszanie, wielokrotne w ciągu dnia klepanie i dotykanie miejsc intymnych wbrew jej woli oraz poprzez stosowanie wobec niej przemocy psychicznej poprzez wszczynanie awantur, poniżanie, grożenie, izolowanie i kontrolowanie spotkań ze znajomymi i rodziną oraz połączeń i wiadomości z telefonu komórkowego o numerze […]: […], wyzywanie słowami powszechnie uznanymi za obraźliwe, a także wywieranie nacisku i doprowadzanie pokrzywdzonej we wskazanym okresie czasu do obcowania płciowego wbrew jej woli, tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k.II. w okresie od […] 2018 r. do […] 2019 r. w S. uporczywie nękał J.

P. wiadomościami SMS w łącznej ilości co najmniej 5000 wiadomości i wielokrotnymi połączeniami telefonicznymi, czym wzbudził u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia i istotnie naruszył jej prywatność, tj. o czyn z art. 190a § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 marca 2023 r., sygn. akt IX K 983/19, uznał oskarżonego W. P. za winnego popełnienia czynu opisanego w pkt II i za to na podstawie art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 37a k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 zł każda (pkt 1 wyroku), natomiast uniewinnił oskarżonego od czynu opisanego w pkt I (pkt 2).

Na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do zapłaty na rzecz oskarżycielki posiłkowej J. P. kwoty 1000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę (pkt 3), rozstrzygnął też w przedmiocie kosztów procesu (pkt 4, 5 i 6).Wyrok ten został zaskarżony na niekorzyść oskarżonego przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej (w zakresie wymiaru kary, uniewinnienia i wysokości nawiązki na rzecz pokrzywdzonej) oraz przez prokuratora (w całości w zakresie uniewinnienia, w zakresie wymiaru kary za czyn przypisany w pkt 1 wyroku), zaś na korzyść przez obrońcę oskarżonego (na wstępie zadeklarował, że skarży wyrok w całości, co zaskakuje w przypadku wyroku częściowo uniewinniającego, jednak w dalszej części pisma wspominał o zaskarżonej części wyroku).

Skarżący podnieśli szereg zarzutów, domagając się wydania przez Sąd odwoławczy orzeczenia o wskazanej przez siebie treści. Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt VI Ka 645/23, uchylił pkt 2 i 6 zaskarżonego wyroku i sprawę oskarżonego W. P. o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. przekazał Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Nadto zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a)w punkcie 1 na podstawie art. 190a § 1 k.k. skazał oskarżonego na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,b)na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 2 lat,c)na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do pisemnego informowania sądu o przebiegu okresu próby co 4 miesiące,d)w punkcie 3 kwotę zadośćuczynienia podwyższył do 5000 zł.W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy i kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążył oskarżonego.

Skargę od tego wyroku, powołując się na art. 539a § 1 i 2 k.p.k., wniósł obrońca oskarżonego W. P.. Zaskarżył wyrok w jego części kasatoryjnej, zarzucając „naruszenie art. 437 § 2 k.p.k., poprzez jego zastosowanie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, podczas gdy nie zostały wypełnione przesłanki przewidziane w art. 437 § 2 k.p.k. do uchylenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji”. Wniósł o „uchylenie zaskarżanego wyroku w całości” powinno być: w zaskarżonej części) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach.

W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy Gliwice - Zachód w Gliwicach oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wnieśli o jej oddalenie. Również oskarżycielka posiłkowa w sporządzonym przez siebie piśmie wskazała, że wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach uważa „za całkowicie zasadny i zasługujący na uwzględnienie”.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem wbrew twierdzeniu jej autora, Sąd odwoławczy, wydając wyrok w części kasatoryjny, nie naruszył art. 437 § 2 k.p.k.

Zgodnie z tym przepisem uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W konsekwencji ramy postępowania skargowego są nader wąsko zakreślone, czego autor przedmiotowej skargi zdaje się nie dostrzegać. Jedynym zadaniem Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego jest zbadanie - stosownie do podanej przyczyny wydania takiego wyroku - czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k., czy sąd odwoławczy uchylił wyrok, mimo braku określonej w art. 454 § 1 k.p.k. przeszkody do wydania wyroku zmieniającego, względnie czy jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.).

Jeżeli jako przyczynę wydania wyroku kasatoryjnego wskazano niedopuszczalność skazania oskarżonego przez sąd odwoławczy (przeszkoda określona w art. 454 § 1 k.p.k.), Sąd Najwyższy bada, czy zarazem w sposób stanowczy i umotywowany stwierdzono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia skazanie, jako że w przeciwnym wypadku, przy wyrażeniu poglądu, iż np. po dokonaniu pogłębionej oceny dowodów, względnie uzupełnieniu materiału dowodowego, jedynie rysuje się możliwość skazania, wydanie wyroku kasatoryjnego nie jest dopuszczalne (zob. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18, OSNK 2018, nr 11, poz. 73).

Natomiast w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na wyrok sądu odwoławczego, odwołujący się do uregulowania zawartego w art. 454 § 1 k.p.k., nie jest zadaniem Sądu Najwyższego dokonanie oceny, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, jak też czy sąd ad quem prawidłowo go ocenił i zasadnie uznał, że zachowanie oskarżonego wyczerpuje znamiona czynu zabronionego, skutkiem czego było uwzględnienie wniesionej na niekorzyść oskarżonego apelacji. Byłoby to bowiem równoznaczne z nadaniem skardze charakteru nieznanej ustawie „superapelacji” i przejęciem przez Sąd Najwyższy, który w istocie miałby ponownie oceniać zarzuty apelacyjne, roli sądu odwoławczego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 stycznia 2019 r., II KS 11/18; z dnia 8 sierpnia 2019 r., II KS 12/19; z dnia 26 listopada 2021 r., V KS 29/21; z dnia 14 lipca 2022 r., III KS 44/22; z dnia 23 sierpnia 2022 r., IV KS 19/22; z dnia 27 kwietnia 2023 r., IV KS 13/23 i in.).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Sąd Okręgowy w Gliwicach wprost stwierdził, iż wydał wyrok częściowo kasatoryjny. właśnie z powodu konieczności respektowania ujętego w art. 454 § 1 k.p.k. zakazu skazania przez sąd odwoławczy oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji, w tym wypadku od popełnienia czynu z art. 207 § 1 k.k. W pisemnych motywach wyroku zaznaczył, że zarzuty prokuratora i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej odnośnie uniewinnienia oskarżonego od przestępstwa znęcania okazały się trafne, bowiem „dowody oskarżenia wskazują na to, że oskarżony dopuścił się tego przestępstwa, zaś dowody obrony nie są w stanie podważyć tych przemawiających za winą oskarżonego”.Pogląd ten dość obszernie uzasadnił, wskazując m.in., iż „nie można zgodzić się z Sądem Rejonowym, że w sprawie brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających popełnienie przez oskarżonego przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. na szkodę J.

P.. Nie jest przekonująca ocena dowodów zaprezentowana przez Sąd I instancji”. Wyraził opinię, że powołane przez Sąd meriti zeznania świadków na potwierdzenie, iż do znęcania nie dochodziło, są „wątpliwe w swej wartości dowodowej” oraz że „relacje pokrzywdzonej podważają wyjaśnienia oskarżonego, zaś uznanie ich za wiarygodne nie przekonuje”.W skardze jej autor przekonywał, że stanowisko Sądu Okręgowego jest błędne, bowiem „Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny dowodów i w żadnym stopniu nie przekroczył przepisów, w tym w szczególności reguły wynikającej z art. 7 k.p.k.”, natomiast Sąd ad quem „dokonał w sposób nieuprawniony oceny zeznań świadków” oraz „zamiast dokonać kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji zdaje się dokonywać własnych ustaleń faktycznych opierając się na błędnych tezach”.

Taki sposób argumentacji świadczy o niezrozumieniu przez obrońcę opisanej wyżej istoty postępowania skargowego, w ramach którego - co wcześniej zaznaczono - Sąd Najwyższy nie rozstrzyga, czy w razie uchylenia wyroku z uwagi na treść art. 454 § 1 k.p.k. słusznie sąd odwoławczy uznał, że prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiał dowodowy uzasadnia skazanie osoby, którą sąd pierwszej instancji uniewinnił. Wywodzić, że skazanie nie powinno mieć miejsca, obrońca będzie mógł w ponowionym postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, którego nie pozbawia samodzielności jurysdykcyjnej wyrok Sądu odwoławczego i jego uzasadnienie.Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy skargę oddalił, co skutkowało obciążeniem oskarżonego kosztami postępowania skargowego.[J.J.] ‎