Legislator Case Law & Legislation
IV KS 10/21 AI generated

IV KS 10/21 · Sąd Najwyższy

Case Number IV KS 10/21
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome postanowienie

Legislator summary

AI generated

Wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. II K (…) I. G. i D. G. zostali uznani winnymi zarzucanych im czynów z art. 207 § 1 k.k. Na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne w stosunku do każdego z nich Sąd Rejonowy w M. warunkowo umorzył, ustalając okres próby na okres odpowiednio trzech i dwóch lat. Ponadto sąd orzekł zarówno od I. G. jak i od D. G. świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę na rzecz pokrzywdzonych W.

Legislator headnote

AI generated

art. 207 § 1 k.k, art. 67 § 1 k.k, art. 437 § 1 k.p.k, art. 433 § 1 k.p.k, art. 437 k.p.k, art. 439 § 1 k.p.k; IV KS 10/21 · Sąd Najwyższy: Wśród tych uchybień brak jest naruszenia przepisu art. 433 § 1 k.p.k. (zarzut naruszenia tego przepisu mógłby stanowić podstawę prawnie dopuszczalnego zarzutu kasacyjnego). Jeśli zaś chodzi o wskazane przez autora skargi na wyrok sądu odwoławczego naruszenie przepisu art. 437 § 1 k.p.k., to także i ten zarzut jest niedopuszczalny w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na wyrok sądu odwoławczego, jeśli nie towarzyszy mu podniesienie w tym szczególnym, nadzwyczajnym środku zaskarżenia okoliczności, że uchybienie, którego dopuścił się sąd odwoławczy polegało na braku istnienia warunków do wydania orzeczenia kasatoryjnego wskazanych w treści przepisu art. 437 § 1 zd. drugie k.p.k.

Keywords

AI generated
incorrect factual findings unproven minor status miscarriage of justice misleading the judicial authorities criminal responsibility of minors procedural defects

Cited Legislation

AI generated
art. 207 § 1 k.k
G., oskarżonych o czyny z art. 207 § 1 k.k., na posiedzeniu bez udziału stron (art.
art. 67 § 1 k.k
art. 437 § 1 k.p.k
i wskazaniu, że sąd ten powinien jedynie po raz wtóry dokonać oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz stopnia winy oskarżonych, co wyklucza konieczność przeprowadzenia przewodu w całości;2.art. 437 § 1 k.p.k.
art. 433 § 1 k.p.k
Stanowisko to nie wymaga szerszego uzasadnienia w odniesieniu do treści przepisu art. 433 § 1 k.p.k., którego uchybienie — z uwagi na treść art.
art. 437 k.p.k
Wszak ustawodawca nie dokonał w tym przepisie stosownej dyferencjacji i nie wskazał na konkretną jednostkę redakcyjną art. 437 k.p.k.
art. 439 § 1 k.p.k
lub z powodu uchybień określonych w przepisie art. 439 § 1 k.p.k.
art. 454 k.p.k
drugie in fine k.p.k.), lecz kategoryczne przekonanie sądu ad quem co do tego, że sąd pierwszej instancji wadliwie warunkowo umorzył postępowanie wobec oskarżonych, a jedynie treść przepisu art. 454 § 1 k.p.k.
art. 454 § 1 k.p.k
drugie in fine k.p.k.), lecz kategoryczne przekonanie sądu ad quem co do tego, że sąd pierwszej instancji wadliwie warunkowo umorzył postępowanie wobec oskarżonych, a jedynie treść przepisu art. 454 § 1 k.p.k.
AI generated
II Ka 529/25
Sygn. akt II Ka 529/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2025 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Paweł Mądry Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Walerczak przy udziale Prokuratora Andrzeja Boruty po rozpoznaniu w dniu 3 października 2025 r. sprawy P. W. oskarżonego z art. 209 § 1 kk na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 czerwca 2025 r. sygn. akt II K 268/25 I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; II. określa, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 529/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 268/25 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---- ------------------------ -------------------------------------------------------------------- ---------------- ---------------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---------- ------------------------ -------------------------------------------------------------------- ---------------- ---------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------- ---------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ------------------- ---------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------- . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 kk poprzez jego zastosowanie w kwalifikacji prawnej czynu określonego w pkt I wyroku, a tym samym uznanie działania oskarżonego w ramach czynu ciągłego, podczas gdy zachowania oskarżonego stanowią jedno przestępstwo z art. 209 § 1 kk ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny - apelacja oskarżyciela publicznego jako bezzasadna nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Okręgowy poddając skarżony wyrok kontroli instancyjnej nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 kk poprzez jego zastosowanie. Oskarżyciel publiczny w treści apelacji wskazał, że jego zdaniem, Sąd Rejonowy niewłaściwie uznał, że przedmiotem sprawy jest kilka okresów niealimentacji oddzielonych przerwą. W ocenie skarżącego, zachodzą wszelkie przesłanki, aby zachowanie oskarżonego potraktowane zostało jako jeden czyn, tj. tożsamość pokrzywdzonego, tożsamość sposobu działania i jedność zamiaru towarzyszącego sprawcy. Autor apelacji wskazał, że pomimo przerwy wynoszącej niecały miesiąc w związku z osadzeniem oskarżonego w zakładzie karnym, w przedmiotowej sprawie nadal zasadna jest ocena, że P. W. dopuścił się jednego czynu, a co za tym idzie – zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego w wyroku Sądu I instancji jest błędne. Skarżący podkreślił, że fakt zaistnienia przerwy między okresami niealimentacji nie powoduje i nie pozwala przyjąć, iż niealimentacja stanowi jeden czyn ciągły w rozumieniu art. 12 § 1 kk. Argumentując swoje stanowisko, oskarżyciel publiczny odwołał się do poglądu doktryny i orzecznictwa, w którym przyjmuje się, że przestępstwo niealimentacji jest przestępstwem trwałym, co wyłącza możliwość przyjęcia konstrukcji z art. 12 § 1 kk. - Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska skarżącego. Przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego jest wprawdzie przestępstwem trwałym, a więc polegającym na utrzymywaniu niezgodnego z prawem stanu rzeczy przez jakiś czas, niemniej, aby móc uznać składające się na nie zachowania za jeden czyn, przerwy między nimi nie mogą być długie. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania karnego są dwa okresy przedzielone odstępem niemal miesięcznym – spowodowanym osadzeniem w zakładzie karnym - nie sposób zasadnie przyjąć, by mogły one stanowić jedno zdarzenie historyczne. W zaistniałym w niniejszej sprawie układzie faktycznym nie było więc podstaw do przyjęcia jedności czynu (tak jak sugeruje to oskarżyciel publiczny) wyrażającej się w zakwalifikowaniu dwóch zachowań (zaniechań) oskarżonego jako jednego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 209 § 1 kk, bez jednoczesnego zastosowania konstrukcji jedności czynu z art. 12 § 1 kk. Sąd Okręgowy w tym składzie przychyla się do poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie III KK 414/14, iż „ przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest wprawdzie przestępstwem trwałym, gdyż polega na wywołaniu i utrzymywaniu określonego skutku przestępczego, wszelako jeżeli między okresami uporczywej niealimentacji wystąpi przerwa lub przerwy wywołane na przykład tym, że zobowiązany nie był w stanie wykonać tego obowiązku albo osoba uprawniona do alimentacji w tym czasie nie znajdowała się w sytuacji zagrożenia, to w takim wypadku należy rozważyć konstrukcję czynu ciągłego lub ciągu przestępstw”. Sąd Rejonowy w omawianej sprawie zastosował konstrukcję czynu ciągłego, gdyż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo uznał, że oskarżony działał z góry powziętym zamiarem trwania w swym zaniechaniu wywiązywaniu obowiązku alimentacyjnego, zaś okres wyłączony przez Sąd Rejonowy z czasookresu popełnienia przypisanego przestępstwa nie wynikał z dobrowolnej decyzji oskarżonego (np. decyzji o czasowym podjęciu się realizowania obowiązku alimentacyjnego), lecz wynikał z okoliczności niezależnych od sprawy (przymusowe umieszczenie w zakładzie karnym). Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie I KZP 1/17, „ w sytuacji, gdy stan taki przedzielały okresy, w których spełnienie obowiązku alimentacyjnego było możliwe, należy dokonać stosownej modyfikacji opisu czynu, pomijając te fragmenty zachowania sprawcy, w których nie można było mu przypisać odpowiedzialności za brak spełnienia ciążących na nim obowiązków. Pominięcie owego okresu w żadnym razie nie przesądza, czy w pozostałym zakresie poszczególne zachowania sprawcy polegające na zawinionym zaniechaniu obowiązku alimentacji należy potraktować jako jedno przestępstwo, czy też wiele przestępstw. Ocena ta dokonuje się bowiem w oparciu o ogólne kryteria jedności i wielości czynów (i przestępstw), przy uwzględnieniu konstrukcji ustawowych przesądzających o tzw. normatywnej jedności czynu, takich jak np. czyn ciągły z art. 12 kk. Powszechnie do kryteriów tych zalicza się także element czasowy, czyli okres, jaki upłynął pomiędzy dwoma badanymi zachowaniami (także mającymi postać zaniechania). Jeżeli okres ten jest dłuższy, to z reguły będzie to prowadziło do odrzucenia jedności czynu, a w konsekwencji do uznania, że zachodzi przypadek wielości przestępstw”. W przedmiotowej sprawie, pobyt w zakładzie karnym był krótki, bowiem zaledwie miesięczny, dlatego możliwym i dowodowo zasadnym było zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego z art. 12 § 1 kk. - wyżej przytoczone tezy prowadzą do wniosku, iż trwały charakter przestępstwa niealimentacji w żaden sposób nie uniemożliwia zastosowania konstrukcji z art. 12 § 1 kk w odniesieniu czynów z art. 209 § 1 kk i w istocie prawnie dopuszczalne jest „ spięcie” kilku zachowań sprawcy nierealizującego obowiązku alimentacyjnego klamrą czynu ciągłego, skoro zaniechanie sprawcy zostało przedzielone okresem, w którym wina oskarżonego była wyłączona z uwagi na obiektywną niemożność łożenia na utrzymanie syna, która to niemożność powstała wskutek pozbawienia wolności. - mając na względzie powyższe rozważania, w ocenie Sądu Okręgowego, przyjęta przez Sąd meriti konstrukcja nie narusza przepisu prawa materialnego, a ponadto została wyczerpująco i przekonywująco uzasadniona Wniosek wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu czynu i kwalifikacji prawnej art. 12 § 1 kk oraz wyeliminowanie z podstawy prawnej wymiaru kary art. 57b kk ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. bezzasadność zarzutu warunkowała bezzasadność wniosku 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy cały wyrok Zwięźle o powodach utrzymania w mocy bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ------------------------------------------------------------------------------ ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4.1. ----------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ----------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 6. Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. z uwagi na nieuwzględnienie środka odwoławczego wniesionego wyłącznie przez oskarżyciela publicznego, Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 kpk określił, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja cały wyrok 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
II AKa 173/22
Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn.
III CZ 87/24
Powód S. N. wniósł przeciwko małoletniej M. N. reprezentowanej przez matkę A. B. powództwo o pozbawienie wykonalności bliżej określonych w pozwie tytułów wykonawczych. Wyrokiem zaocznym z 19 stycznia 2021 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku pozbawił wykonalności w części jeden z powołanych tytułów wykonawczych (pkt I), oddalił powództwo w pozostałym (pkt II) i orzekł o kosztach procesu (pkt III). Apelację od tego wyroku złożył powód. Wyrokiem z 29 września 2023 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił zaskarżony wyrok w punktach II i III, zniósł postępowanie w sprawie w zakresie czynności podjętych przez Sąd Okręgowy i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
IV KS 18/21
Sąd Rejonowy w R., wyrokiem z dnia 27 listopada 2019 r., sygn.
VI Ka 514/25
Apelacja obrońcy obwinionego była niezasadna.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt IV KS 10/21 POSTANOWIENIE Dnia 9 kwietnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w sprawie I. G. i D. G., oskarżonych o czyny z art. 207 § 1 k.k., na posiedzeniu bez udziału stron (art. 539e § 1 k.p.k.), po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 9 kwietnia 2021 r., skargi obrońcy oskarżonych na wyrok Sądu Okręgowego w C. z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. VII Ka (…), uchylający wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. II K (…), i w tym zakresie przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, p o s t a n o w i ł:

1. skargę oddalić;

2. obciążyć I. G. i D.G. kosztami sądowymi postępowania skargowego w częściach ich dotyczących.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. II K (…) I. G. i D. G. zostali uznani winnymi zarzucanych im czynów z art. 207 § 1 k.k. Na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne w stosunku do każdego z nich Sąd Rejonowy w M. warunkowo umorzył, ustalając okres próby na okres odpowiednio trzech i dwóch lat. Ponadto sąd orzekł zarówno od I. G. jak i od D. G. świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę na rzecz pokrzywdzonych W.

G., J. G. i B. G. oraz rozstrzygnął w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oraz kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie to zostało poddane kontroli odwoławczej na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego, który wyrok sądu pierwszej instancji zaskarżył w całości na niekorzyść oskarżonych. W wywiedzionym przez prokuratora środku zaskarżenia, powołując się na przepis art. 438 pkt. 3 k.p.k., sformułowano zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia Sądu Rejonowego w M. i mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym uznaniu, że wina i społeczna szkodliwość czynu zarzucanego oskarżonym nie są znaczne, pomimo że okoliczności popełnienia zarzucanych im czynów decydują o stopniu winy oskarżonych oraz społecznej szkodliwości zarzucanych im czynów, co prowadzi do przeciwnego wniosku biorąc pod uwagę sposób działania i rodzaj naruszonego dobra małoletnich dzieci, w następstwie czego niesłusznie warunkowo umorzono wobec nich postępowanie karne, a nadto sąd nie zweryfikował przy stosowaniu tej instytucji czy oskarżeni nie byli karani, co warunkuje zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia postępowania.

Sprawa stała się przedmiotem rozpoznania przed Sądem Okręgowym w C., który wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. VII Ka (…), uchylił zaskarżony wyrok sądu a quo i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w M. do ponownego rozpoznania.W skardze na wyrok sądu odwoławczego obrońca I. G. i D. G. zarzucił orzeczeniu sądu ad quem na podstawie art. 539a § 1 k.p.k.”) naruszenie następujących przepisów postępowania karnego:1.art. 437 § 2 zd. drugie in fine k.p.k. poprzez wskazanie jako przyczyny odesłania wyroku do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości przy jednoczesnym podzieleniu ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego w M. i wskazaniu, że sąd ten powinien jedynie po raz wtóry dokonać oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz stopnia winy oskarżonych, co wyklucza konieczność przeprowadzenia przewodu w całości;2.art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji w oparciu o wniosek apelacji prokuratora przy jednoczesnym zakwestionowaniu podstawy tego wniosku, tj. orzeczenie ponad zaskarżenie, albowiem prokurator oparł swoją apelację na zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych, zaś sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, a mimo to przychylił się do wniosku o uchylenie wyroku, choć zakwestionował jego podstawę.W konkluzji autor skargi na wyrok sądu odwoławczego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w C. do ponownego rozpoznania.Odpowiadając na skargę na wyrok sądu odwoławczego Zastępca Prokuratora Rejonowego Prokuratury Rejonowej w M. wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga na wyrok sądu odwoławczego wniesiona przez obrońcę oskarżonych I. G. i D.G. okazała się niezasadna i w konsekwencji podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać na to, że skargę na wyrok sądu odwoławczego można wnieść — verba legis — wyłącznie z powodu naruszenia przez sąd odwoławczy (przez wyrok sądu odwoławczego, którym uchylono wyrok sądu pierwszej instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania) art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w przepisie art. 439 § 1 k.p.k. (art. 539a § 3 k.p.k.).

Uchybień należących do tej ostatniej kategorii obrońca oskarżonych w skardze skierowanej przeciwko wyrokowi Sądu Okręgowego w C. z dnia 26 listopada 2020 r. w ogóle nie podnosi.Odnosząc się zaś do naruszeń prawa wskazanych w petitum skargi na wyrok sądu odwoławczego wniesionej przez adw. D. K. należy wskazać, że zostały w niej sformułowane zarzuty o dwojakim charakterze.W zarzucie oznaczonym jako pkt. 2 petitum wyartykułowany został zarzut uchybienia przez sąd odwoławczy przepisom art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k.

Uchybienie to miałoby polegać na tym, że sąd ad quem „uchylił wyrok [sądu pierwszej instancji] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji w oparciu o wniosek apelacji Prokuratora przy jednoczesnym zakwestionowaniu podstawy tego wniosku, tj. orzeczenie ponad zaskarżenie, albowiem Prokurator oparł swoją apelację na zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych, zaś sąd II instancji podzielił ustalenia faktyczne sądu I instancji, a mimo to przychylił się do wniosku o uchylenie wyroku, choć zakwestionował jego podstawę”.

Zarzut ten — z uwagi na jednoznaczne brzmienie przepisu art. 539a § 3 k.p.k. — w ogóle nie może stanowić podstawy procesowo skutecznej skargi na wyrok sądu odwoławczego. Stanowisko to nie wymaga szerszego uzasadnienia w odniesieniu do treści przepisu art. 433 § 1 k.p.k., którego uchybienie — z uwagi na treść art. 539a § 3 k.p.k. — nie może stanowić prawnie dopuszczalnej podstawy skargi na wyrok sądu odwoławczego. Nie wolno tracić z pola widzenia tego, że po wprowadzeniu do kodeksu postępowania karnego skargi na wyrok sądu odwoławczego wyraźnie rysuje się delimitacja pomiędzy podstawami dwóch nadzwyczajnych środków zaskarżenia, tj. kasacji z jednej strony (w przypadku którego to środka, podstawą jego wniesienia może być szerokie spektrum najpoważniejszych uchybień prawnych  art. 523 § 1 zd. pierwsze k.p.k.), oraz skargi na wyrok sądu odwoławczego, co do której ustawodawca ograniczył podstawy wniesienia tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia wyłącznie do bardzo wąskiej kategorii taksatywnie wskazanych uchybień przepisów prawa procesowego.

Wśród tych uchybień brak jest naruszenia przepisu art. 433 § 1 k.p.k. (zarzut naruszenia tego przepisu mógłby stanowić podstawę prawnie dopuszczalnego zarzutu kasacyjnego). Jeśli zaś chodzi o wskazane przez autora skargi na wyrok sądu odwoławczego naruszenie przepisu art. 437 § 1 k.p.k., to także i ten zarzut jest niedopuszczalny w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na wyrok sądu odwoławczego, jeśli nie towarzyszy mu podniesienie w tym szczególnym, nadzwyczajnym środku zaskarżenia okoliczności, że uchybienie, którego dopuścił się sąd odwoławczy polegało na braku istnienia warunków do wydania orzeczenia kasatoryjnego wskazanych w treści przepisu art. 437 § 1 zd. drugie k.p.k.

To prawda, że literalne odczytanie treści art. 539a § 3 k.p.k. zdaje się wskazywać na pierwszy rzut oka na to, że również „samoistne” naruszenie przepisu art. 437 § 1 k.p.k. może stanowić podstawę prawnie dopuszczalnego zarzutu wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego. Wszak ustawodawca nie dokonał w tym przepisie stosownej dyferencjacji i nie wskazał na konkretną jednostkę redakcyjną art. 437 k.p.k. Stanowisko takie pomija jednak wyraźny kontekst systemowy, w którym osadzony został w kodeksu postępowania karnego przepis art. 539a § 3 k.p.k, to jest przede wszystkim § 1 tego przepisu oraz istotę i racje wprowadzenia do systemu prawa karnego procesowego instytucji skargi na wyrok sądu odwoławczego.

Otóż uwzględnienie zarówno tego kontekstu, jak i funkcji spełnianych przez skargę na wyrok sądu odwoławczego (które można zidentyfikować jako dążenie do ograniczenia wydawania wydłużających postępowanie orzeczeń kasatoryjnych wyłącznie do tych układów procesowych, w których rzeczywiście zachodzą przesłanki otwierające drogę do uchylenia wyroku sądu odwoławczego i obligujących do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym) upoważnia do jednoznacznego wniosku, że podstawą skargi na wyrok sądu odwoławczego nie może być wyłącznie naruszenie przepisu art. 437 § 1 k.p.k. (który, nawiasem mówiąc, precyzuje wyłącznie rodzaje rozstrzygnięć sądu zapadające w postępowaniu odwoławczym pod rozpoznaniu środka odwoławczego, tj. rozstrzygnięcie utrzymujące zaskarżone orzeczenie w mocy, zmieniające w całości lub w części zaskarżone orzeczenie, uchylające zaskarżone orzeczenie w całości lub w części) czy też naruszenie tego przepisu i jakiegokolwiek innego przepisu ustawy postępowania karnego.

Podstawą skargi na wyrok sądu odwoławczego i przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi osnutej na procesowo dopuszczalnych podstawach (poza ewentualnym zmaterializowaniem się bezwzględnych podstaw odwoławczych określonych w przepisie art. 439 § 1 k.p.k. w postępowaniu przed sądem drugiej instancji) może być wyłącznie weryfikacja tego, czy in concreto wydanie orzeczenia kasatoryjnego, połączonego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przed sądem pierwszej instancji nastąpiło w związku ze stwierdzeniem przez sąd odwoławczy uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k., w związku z koniecznością przeprowadzenia przez sąd pierwszej instancji przewodu sądowego na nowo w całości lub w związku z uznaniem przez sąd ad quem, że zachodzą podstawy do wydania orzeczenia skazującego, a jest to niemożliwe z uwagi na zaistnienie w sprawie układu procesowego, o którym mowa w przepisie art. 454 k.p.k.

Podniesienie zarzutu opartego na naruszeniu przepisu art. 437 § 1 k.p.k. w związku z art. 433 § 1 k.p.k. nie może zatem stanowić prawnie dopuszczalnej podstawy wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego i powoduje, że w zakresie zarzutu wymienionego w pkt. 2 petitum wniesiona przez obrońcę skarga na wyrok sądu odwoławczego oscyluje na granicy procesowej dopuszczalności. Wyłącznie pierwszy z zarzutów wskazanych przez autora skargi (pkt. 1 petitum), który wskazuje na naruszenie przez Sąd Okręgowy w C. przepisu art. 437 § 2 zd. drugie in fine k.p.k. (co koreluje z podstawą skargi na wyrok sądu odwoławczego wskazaną w treści przepisu art. 539a § 3 k.p.k.) mieści się w przewidzianych przez kodeks postępowania karnego podstawach skargi na wyrok sądu odwoławczego.

Uchybienie sądu odwoławczego, Sądu Okręgowego w C., miało — w opinii obrońcy — polegać na tym, że sąd ten cyt. „wskazał jako przyczyny odesłania wyroku do ponownego rozpoznania sądowi I instancji konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości przy jednoczesnym podzieleniu ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego w M. i wskazaniu, że sąd ten powinien jedynie po raz wtóry dokonać oceny społecznej szkodliwości czynu oraz stopnia winy oskarżonych, co wyklucza konieczność przeprowadzenia przewodu w całości”. Ocena zasadności tego zarzutu nie przedstawia się jednoznacznie.

Rzecz w tym bowiem, że lektura uzasadnienia rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w C. zaskarżonego skargą nie daje jasnej odpowiedzi na pytanie, co dało asumpt do wydania przez ten sąd orzeczenia kasatoryjnego i co stanowiło powód uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym Sądowi Rejonowemu w M. Z jednej bowiem strony sąd odwoławczy deklaruje, że powodem uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji była konieczność wydania co do oskarżonych orzeczenia skazującego w drugiej instancji, co było niemożliwe — w opinii sądu — z uwagi na obowiązywanie reguły ne peius określonej w przepisie art. 454 § 1 k.p.k.

Sąd Okręgowy w C. w pisemnych motywach wskazuje bowiem na to, że „respektując treść przepisu art. 454 § 1 k.p.k., z którego wynika, że Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie, a także zgodnie z treścią uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 września 2018 r., sygn. I KZP 10/18 sąd uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu”. Z drugiej jednak strony w sekcji uzasadnienia sporządzonego na urzędowym formularzu, dotyczącej przyczyny, zakresu i podstawy prawnej uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji (5.3) Sąd Okręgowy w C. zdaje się wskazywać na zgoła odmienną podstawę wydania orzeczenia kasatoryjnego.

Podaje bowiem Sąd Okręgowy w C., że podstawą uchylenia zaskarżonego orzeczenia była „konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości”. Który z tych wzajemnie znoszących się powodów przesądził zatem o potrzebie wydania orzeczenia kasatoryjnego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M.? Bez rozwiązania tego dylematu, mającego swe źródło w zasadniczym dysonansie w partii motywacyjnej orzeczenia, w której zwerbalizowane zostały wzajemnie wykluczające się powody wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego, i udzielenie odpowiedzi na pytanie o to, co rzeczywiście przesądziło o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M. nie jest możliwe ustosunkowanie się do zarzutu wyartykułowanego w pkt. 1-szym petitum skargi na wyrok sądu odwoławczego.

Kompleksowa analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje na to, że wydanie przez sąd ad quem orzeczenia kasatoryjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu postępowaniem pierwszoinstancyjnym nie było podyktowane koniecznością przeprowadzenia na nowo w całości przewodu sądowego przez Sąd Rejonowy w M. (art. 437 § 2 zd. drugie in fine k.p.k.), lecz nabraniem — po przeprowadzeniu kontroli odwoławczej przez Sąd Okręgowy w C. — kategorycznego przekonania, że na podstawie dokonanych w sprawie i prawidłowo ocenionych ustaleń faktycznych dotyczących stopnia społecznej szkodliwości czynów przypisanych oskarżonym niedopuszczalne było wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie.

Świadczą o tym nie tylko obszerniejsze wywody zawarte w rubryce 3.1 uzasadnienia formularzowego. Sąd Okręgowy w C. wręcz frontalnie zakwestionował w nich dokonaną przez sąd a quo ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynów przypisanych oskarżonym w pryzmacie dopuszczalności warunkowego umorzenia postępowania karnego, ostatecznie dochodząc do konkluzji, że uwzględnienie okoliczności związanych ze stopniem społecznej szkodliwości czynów oskarżonych oraz „natężenie realizacji znamion przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. w sposób kategoryczny, wykluczają możliwość przyjęcia, iż wobec oskarżonych istnieje możliwość warunkowego umorzenia postępowania”.

Należy zwrócić uwagę na to, że także w sekcji 5.3 uzasadnienia formularzowego jako podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku wskazał Sąd Okręgowy w C. na to, że nie ma jego zdaniem podstaw do warunkowego umorzenia postępowania wobec I. G. i D. G. Ponadto sąd ad quem nie tylko nie rozwinął szerzej lapidarnej wskazówki dotyczącej ponownego postępowania przed sądem pierwszej instancji i czynności, które miałyby zostać powtórzone w postępowaniu prowadzonym ponownie i przyczyn sformułowania takiej dyrektywy, tj. nie wskazał na to, aby zaistniała konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości w związku ze zmaterializowaniem się jakichkolwiek uchybień dyskredytujących wszystkie dowody przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji, co mogłoby ewentualnie skutkować koniecznością przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości.

Sąd Okręgowy w C. ograniczył się w tym zakresie (we właściwej rubryce uzasadnienia formularzowego) do polecenia sądowi a quo, aby ten dokonał prawidłowej oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez oskarżonych, a także stopnia winy. Nie można pominąć także i tej okoliczności, że w zakresie, w którym było to niezbędne dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia co do warunkowego umorzenia postępowania sąd odwoławczy z własnej inicjatywy uzupełniająco przeprowadził postępowanie dowodowe (zweryfikowanie karalności oskarżonych na podstawie aktualnej karty karnej oskarżonych, k. 621-622 akt, t.

IV), co wskazuje na to, że ewentualne częściowe uzupełnienie postępowania dowodowego może być bez żadnych przeszkód dokonane na forum rozprawy przed sądem odwoławczym. Sumując należy zatem stwierdzić, że powodem wydania orzeczenia kasatoryjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie była konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości (art. 437 § 2 zd. drugie in fine k.p.k.), lecz kategoryczne przekonanie sądu ad quem co do tego, że sąd pierwszej instancji wadliwie warunkowo umorzył postępowanie wobec oskarżonych, a jedynie treść przepisu art. 454 § 1 k.p.k. stanęła na przeszkodzie wydania w drugiej instancji trafnego — zdaniem Sądu odwoławczego — na gruncie prawidłowo dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych orzeczenia skazującego.

Tym samym sformułowany w skardze na wyrok sądu odwoławczego zarzut naruszenia przez sąd odwoławczy przepisu normującego jedną z przesłanek, która otwiera drogę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości) należało ocenić jako bezzasadny — i to w stopniu oczywistym, skoro do uchylenia orzeczenia doszło na podstawie dostrzeżenia przez sąd odwoławczy blokady normatywnej wynikającej z przepisu art. 454 § 1 k.p.k. Na marginesie tylko wypadało zwrócić uwagę jeszcze na dwie istotne kwestie wyłaniające się na tle niniejszej sprawy.

Po pierwsze, przekonanie Sądu odwoławczego o tym, że przepis art. 454 § 1 k.p.k. stoi na przeszkodzie wydania orzeczenia skazującego w drugiej instancji I. G. i D. G. nie miało uzasadnionych podstaw w układzie procesowym sprawy oraz na gruncie obowiązującego w dacie orzekania stanu prawnego: po nowelizacji Kodeksu postępowania karnego z roku 2019 przepis ten nie stanowi już bowiem bariery dla wydania orzeczenia skazującego przez sąd ad quem, jeśli tylko w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie wobec oskarżonego (-ych).

Taką blokadę uruchamia wyłącznie zaistnienie układu procesowego, w którym w pierwszej instancji doszło do (1) uniewinnienia bądź (2) niekwalifikowanego umorzenia postępowania. Warunkowe umorzenie postępowania w pierwszej instancji straciło więc de lege lata walor przeszkody dla skazania oskarżonego przez sąd drugiej instancji i nie jest już czynnikiem wyzwalającym działanie w postępowaniu bariery procesowej ne peius. Zatem kategoryczna ocena wadliwości sposobu ustalenia stopnia społecznej szkodliwości czynów zarzuconych oskarżonym i wadliwego uznania przez sąd pierwszej instancji, że stopień ten nie jest znaczny oraz — w konsekwencji — stanowcze przeświadczenie sądu ad quem, że niedopuszczalne było warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonych powinna była skutkować — gdyby sąd ten właściwie zdekodował aktualnie obowiązujące brzmienie art. 454 § 1 k.p.k. i zastosował się do dyspozycji tego przepisu — wydaniem orzeczenia skazującego oboje oskarżonych w drugiej instancji.

Dostrzeżenie tego uchybienia i korektura wadliwego rozstrzygnięcia sądu odwoławczego w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na wyrok sądu odwoławczego nie jest jednak obecnie możliwa. I to nie tylko z uwagi na treść podniesionych zarzutów w skardze na wyrok sądu odwoławczego, ale — przede wszystkim — z uwagi na całkowicie fundamentalne względy wiążące się z określeniem zadań obrońcy w postępowaniu karnym oraz charakterem przedsiębranych przez niego czynności procesowych. Otóż nawet gdyby obrońca trafnie zdiagnozował powód uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi pierwszej instancji w postępowaniu ponownym (i dał temu wyraz w treści skargi na wyrok sądu odwoławczego), to przecież z uwagi na zupełnie oczywiste uwarunkowania procesowe (art. 86 § 1 k.p.k.), ewentualne zakotwiczenie w niniejszej konfiguracji prawnej skargi na wyrok sądu odwoławczego o zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy w C. przepisu art. 454 § 1 k.p.k. należałoby uznać za rażąco wykraczające poza granice umocowania obrońcy do działania w procesie karnym, a tym samym — za niedopuszczalne.Mając powyższe względy na uwadze, Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w sentencji postanowienia.