IV KO 77/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KO 77/20 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 29 września 2020 r.,‎kwestii przyjęcia wniosku skazanego B. C.o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem‎Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 29 stycznia 2004r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w G.‎z dnia 25 listopada 2002 r., sygn. akt V K (…), p o s t a n o w i ł odmówić przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 25 listopada 2002 r., V K (…), uznał B. C. za winnego przestępstw z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. , z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. oraz z art. 159 k.k. w zw. z art. 191 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. za co wymierzył mu karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności.Wyrok ten został zaskarżony przez obrońcę oskarżonego. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2004 r., sygn. akt II Aka (…) Sąd Apelacyjny w (…) zmienił zaskarżony wyrok odnośnie B. C. w zakresie kwalifikacji prawnej I czynu, podstawy skazania i wymiaru kary , a także środka karnego , a w pozostałym zakresie wyrok ten utrzymał w mocy.Pismem z dnia 15 czerwca 2020 r.

B. C. wniósł o wznowienie postępowania „w związku z ostatecznym wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 12 kwietnia 2018 r. w sprawie Pani Chim i Pan Przewieczerski przeciwko Polsce (skarga nr 36661/07 i 38433/07)”. Uzasadniając tak sformułowaną podstawę swojego wniosku B. C. podał, że w wyroku tym stwierdzono, iż doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 EKPCz ze względu na sposób wyznaczenia sędziego orzekającego w sprawie, czego sądy krajowe nie zdołały naprawić. Następnie powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 2014 r., z której ma wynikać, że „po takim wyroku trzeba wznowić wszystkie sprawy, w których doszło do takiego samego naruszenia”.

Jak stwierdził, w jego sprawie sędzia delegowany został wyznaczony przez prezesa sądu lub kolegium, co było i jest niezgodne z prawem, gdyż obecnie obowiązuje losowanie sędziego do danej sprawy karnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Z treści wniosku o wznowienie postępowania wynika jego oczywista bezzasadność. Dlatego też należało odmówić jego przyjęcia bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych.W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że instytucja wznowienia postępowania należy do kręgu nadzwyczajnych środków zaskarżenia, których procesowe uruchomienie może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych w ustawie.

Katalog okoliczności otwierających drogę do wystąpienia z inicjatywą wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k. Zaznaczyć przy tym należy, że w art. 545 § 3 k.p.k. ustawodawca sformułował obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania z punktu widzenia jego ewentualnej oczywistej bezzasadności. Z brzmienia tego przepisu wynika, że sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od prokuratora, obrońcy lub pełnomocnika, bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność.

Decydująca jednak jest sama treść wniosku o wznowienie, który może być oczywiście bezzasadny z różnych powodów, na co wskazuje użyte wyrażenie "w szczególności". Oczywista bezzasadność wniosku złożonego w niniejszej sprawie polega przede wszystkim na przyjęciu w nim, że wobec obowiązującego obecnie innego sposobu wyznaczenia sędziów do sprawy, istnieją podstawy do wzruszenia na tej podstawie spraw prawomocnie zakończonych, w których sędziowie wyznaczeni zostali w inny sposób. Skarżący powołał się na wyrok ETPCz z dnia 12 kwietnia 2018 r., wydany w sprawie Chim i Przewieczerski przeciwko Polsce (skarga nr 36661/07 i inne), ale w badanej przez ETPCz spraw doszło do naruszenia obowiązujących wówczas przepisów.

Dla ETPCz nie miał znaczenia sposób wyznaczenia sędziego na podstawie obowiązujących obecnie regulacji, a stan prawny obowiązujący w chwili podejmowania tych decyzji. Poza tym, wbrew twierdzeniom skarżącego z nadmienionego wyroku ETPCz wcale nie wynika konieczność wznowienia każdego postępowania, w których doszło do naruszenia art. 6 EKPCz. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 lutego 2019 r., II KO 47/18 (OSNKW 2019, nr 1, poz. 34), decyzję o potrzebie wznowienia postępowania ETPCz całkowicie scedował w nadmienionym wyroku na sąd krajowy.

Taka potrzeba zachodzi wówczas, gdy przedmiot rozstrzygnięcia dotyczy głównego nurtu procesu, a tym samym zakres i charakter stwierdzonych uchybień podważa słuszność merytorycznego rozstrzygnięcia. Naruszenie prawa do sądu „ustanowionego ustawą” poprzez jego nieprawidłowe wyznaczenie nie daje podstaw do wznowienia postępowania, jeżeli nie jest powiązane z brakiem niezawisłości lub bezstronności sędziego. Tym samym, wbrew twierdzeniom skarżącego nawet stwierdzenie uchybień podczas wyznaczenia sędziego nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, a konieczne jest zbadanie jego wpływu na treść orzeczenia.

Przyczyną, dla której złożony wniosek ocenić należy jako oczywiście bezzasadny jest jednak oparcie twierdzenia o naruszeniu przepisów dotyczących wyznaczenia sędziego na tym, że inna procedura wynika z obowiązujących obecnie przepisów. Podkreślenia przy tym wymaga, że regulacja wstępnej kontroli wniosku o wznowienie postępowania zawarta w art. 545 § 3 k.p.k. wprowadzona została po to, aby wyeliminować konieczność przeprowadzania różnego rodzaju czynności procesowych związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie może doprowadzić do wznowienia.

Niezasadne jest więc wyznaczanie obrońcy z urzędu, skoro skazany nie podał w swoim wniosku okoliczności, które mogłyby być rozpatrywane w płaszczyźnie podstaw wznowienia postępowania. Z tych też względów orzeczono, jak na wstępie.