IV KO 45/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KO 45/12 POSTANOWIENIE Dnia 11 września 2012 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący)‎SSN Rafał Malarski (sprawozdawca)‎SSN Roman Sądej w sprawie A. O. dot. odszkodowania i zadośćuczynienia po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 11 września 2012 r., wniosku pełnomocnika osoby represjonowanej o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 23 lutego 2011 r., zmieniającym postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 16 grudnia 2010 r., 1) wznawia postępowanie i uchyla zaskarżone postanowienie oraz zmienione nim postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania;

2) zarządza zwrot opłaty od wniosku uiszczonej przez wnioskodawcę.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy, postanowieniem z 16 grudnia 2010 r., umorzył postępowanie w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia za szkody i krzywdy wynikłe z internowania A. O.w okresie od 12 maja do 8 lipca 1982 r. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. zażalenia osoby represjonowanej, co do zasady utrzymał pierwszoinstancyjne orzeczenie, zmieniając jedynie podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sądy obu instancji motywowały swoje rozstrzygnięcia z jednej strony tym, że wnioskodawca, na mocy wcześniejszego wyroku Sądu Okręgowego z 25 października 2010 r., uzyskał kwotę 25000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie od 7 stycznia do 12 maja 1982 r., a z drugiej treścią art. 8 ust. 1a oraz ust. 1 d ustawy rehabilitacyjnej, ograniczającą odpowiedzialność Skarbu Państwa tylko do jednego z tytułów określonych w tym przepisie oraz do maksymalnej kwoty 25000 zł.Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z 1 marca 2011 r. (sygn. akt P 21/09), orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 8 ust. 1a oraz ust. 1 d ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.

U. Nr. 34, poz. 149 ze zm.).Pełnomocnik wnioskodawcy złożył do Sądu Najwyższego wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 540 § 2 k.p.k. i w konsekwencji o uchylenie postanowień sądów obu instancji i przekazanie sprawy sądowi a quo do ponownego rozpoznania.Prokurator Prokuratury Generalnej poparł stanowisko autora wniosku o wznowienie postępowania, poszerzając i pogłębiając w sposób wyjątkowo wszechstronny argumentację przemawiającą za uwzględnieniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek o wznowienie postępowania okazał się zasadny w stopniu oczywistym.Zgodnie z art. 540 § 2 k.p.k., „postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją (…) przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie”.Niesporne jest, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 1 marca 2011 r., sygn. akt P 21/09, orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 8 ust. 1 a i art. 8 ust. 1d ustawy lutowej, że orzeczenie to opublikowano w dniu 10 marca 2011 r. (Dz.

U. Nr 53, poz. 277) i że z tą datą obydwa wymienione przepisy utraciły moc obowiązującą.Skoro zatem nie ulega wątpliwości, że zaskarżone postanowienie i zmienione nim postanowienie sądu a quo oparte zostały na regulacjach zawartych w art. 8 ust. 1 a i ust. 1d ustawy rehabilitacyjnej, o czym świadczą dobitnie motywacyjne części tych orzeczeń stwierdzające, że brak było możliwości przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia z więcej niż jednego tytułu prawnego i ponad kwotę 25000 zł, to Sądowi Najwyższemu nie pozostawało nic innego – akceptując w całej rozciągłości wywody przedstawione w piśmie prokuratora Prokuratury Generalnej – jak wznowić postępowanie i wydać rozstrzygnięcie o charakterze kasatoryjnym (art. 547 § 2 k.p.k.).O zwrocie opłaty w kwocie 150 zł orzeczono po myśli art. 15 ust. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych (Dz.

U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 ze zm.).