IV KO 21/16 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KO 21/16 POSTANOWIENIE Dnia 21 kwietnia 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie rozpoznania zażalenia pokrzywdzonego R. A.‎na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. z dnia 30 grudnia 2015 r. o odmowie wszczęcia śledztwa o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej ‎w dniu 21 kwietnia 2016 r.,‎na posiedzeniu w przedmiocie wniosku Sądu Rejonowego w K.‎z dnia 2 marca 2016 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: wniosek uwzględnić i przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S. UZASADNIENIEPostanowieniem z dnia 2 marca 2016 r.

Sąd Rejonowy w K. wystąpił o przekazanie do rozpoznania w trybie art. 37 k.p.k. innemu równorzędnemu sądowi zażalenia R. A. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. z dnia 30 grudnia 2015 r. o odmowie wszczęcia śledztwa, w sprawie niedopełnienia obowiązków przez Prezesa Sądu Rejowego w K. w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym o sygn. Kmp …/13 i działanie na szkodę R. A., tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. Na postanowienie to wniósł zażalenie pokrzywdzony, zaś właściwym do rozpoznania tego zażalenia sądem jest Sąd Rejonowy w K.

We wniosku sąd właściwy wskazał, że skoro odmowa wszczęcia śledztwa dotyczy domniemanych czynów Prezesa Sądu Rejonowego w K. popełnionych w związku z pełnionymi obowiązkami służbowymi, to rozpoznanie wniesionego zażalenia w tym Sądzie mogłoby wywołać subiektywne wrażenie braku warunków do bezstronnego orzekania. Wobec powyższej konstatacji, Sąd Rejonowy uznał za uzasadnione zastosowanie art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Inicjatywa Sądu Rejonowego w K. jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Niejednokrotnie podnoszono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, w trybie art. 37 k.p.k., jako odstępstwo od fundamentalnego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo, jest możliwe tylko w zupełnie wyjątkowych przypadkach, kiedy silne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości za takim właśnie przekazaniem przemawiają.

Tego rodzaju sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Sąd Rejonowy w K. stanął w niej przed koniecznością rozpoznania zażalenia pokrzywdzonego na postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa dotyczącego przestępstwa rzekomo popełnionego przez Prezesa tego Sądu. Z tego też względu, w ocenie Sądu Najwyższego ,pozostawienie tej sprawy do rozpoznania w sądzie właściwym do jej rozpoznania, według karnej ustawy procesowej, mogłoby wywołać, tak u pokrzywdzonego, jak i w odbiorze społecznym, wprawdzie subiektywne, ale – w tych warunkach – racjonalne, przekonanie o braku warunków do bezstronnego jej rozpoznania przez ten sąd (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2008 r., IV KO 116/08, OSNwSK 2008, poz. 2077).

Nie bez znaczenia – dla takiej oceny - jest przy tym i to, że z zasady tego rodzaju sprawy z uwagi na pełnioną przez rzekomego sprawcę funkcję publiczną Prezesa Sądu miejscowo właściwego, budzą szczególne zainteresowanie, co tym bardziej mogłoby upowszechniać, nie służące dobru wymiaru sprawiedliwości przekonanie o braku możliwości bezstronnego i obiektywnego rozpoznania tej sprawy w podległym temu Prezesowi administracyjnie sądzie. Zauważyć też należy, iż sama ta sytuacja może – jakkolwiek oczywiście – nie musi, wpływać na samą swobodę orzekania i rzetelnego rozpoznania sprawy.

Wprawdzie prawdą jest to, że każdy sędzia swoim niezawisłym i rzetelnym działaniem może zasadność takich opinii skutecznie zweryfikować, niemniej jednak – przy zaistnieniu określonych uwarunkowań faktycznych, takich jak te stwierdzone in concreto – nie można tylko dlatego – co do zasady – je ignorować przy rozpatrywaniu złożonego w trybie art. 37 k.p.k. wniosku i wyłącznie z tego powodu podważać ich istotność. Tego rodzaju spekulacje i domniemania z pewnością bowiem nie służą dobru wymiaru sprawiedliwości, w rozumieniu tegoż przepisu.

Tym samym samoistnie przemawiają za potrzebą skorzystania z przewidzianej w nim instytucji.W konsekwencji, okoliczności te, nawet przy zauważonym braku obiektywnych powodów do powątpiewania w bezstronność sędziów Sądu Rejonowego w K., prowadzą jednak do uznania, że w interesie wymiaru sprawiedliwości leży rozpoznanie przedmiotowej sprawy przez sąd inny niż właściwy, najlepiej zaś sąd położony poza okręgiem Sądu Apelacyjnego w […], tj. Sąd Rejonowy w S.Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. kc