IV KO 205/25 · Sąd Najwyższy

IV KO 205/25 POSTANOWIENIE Dnia 29 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch po rozpoznaniu w Izbie Karnej w sprawie zażalenia B.S. na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 29 grudnia 2025 r. wniosku Sądu Rejonowego w Białymstoku z 1 grudnia 2025 r., sygn. III Kp 2685/25 o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. postanowił: uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Łomży.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt III Kp 2685/25, Sąd Rejonowy ‎w Białymstoku na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy dotyczącej rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, która to z kolei decyzja dotyczy czynu z art. 231 § 1 k.k., którego dopuścić się mieli sędziowie Sądu Okręgowego w Białymstoku X. Y. i X.1 Y.1 Drugi z wymienionych pełni również funkcję Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w stosunku do sędziów z obszaru okręgu białostockiego.

Powyższe okoliczności, zdaniem sądu wnioskującego, mogą w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania, co wywołuje potrzebę przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy uznał co następuje.Wniosek Sądu Rejonowego w Białymstoku zasługuje na uwzględnienie.Określona w art. 37 § 1 k.p.k. instytucja stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zastosowanie art. 37 k.p.k. uzasadniają tylko takie konkretne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać w aspekcie zewnętrznym przekonanie – chociażby mylne – o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 13 lipca 1995 r., III KO 34/05, OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68; 17 maja 2006 r., II KO 27/06, Lex 186944; 26 czerwca 2007 r., II KO 36/07, Lex 282245). Wśród okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k. słusznie wskazuje się m. in. na sytuację, gdy uczestnikiem postępowania jest sędzia sądu właściwego lub nadrzędnego (por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 25 lutego 2022 r., I KO 10/22, LEX nr 3322318; 28 grudnia 2021 r., V KO 94/21, LEX nr 3324582; 25 stycznia 2007 r., IV KO 3/07, LEX nr 568473; 25 czerwca 2005 r., II KO 22/05, LEX nr 1615825).

W realiach niniejszej sprawy fakt, iż zaskarżona decyzja odnosi się do choćby tylko potencjalnej odpowiedzialności karnej sędziów Sądu Okręgowego w Białymstoku, a zatem sądu nadrzędnego nad właściwym, może w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania – i to niezależnie od tego czy w rzeczywistości sąd stworzony z sędziów Sądu Rejonowego w Białymstoku byłby w pełni zdolny do niezależnego orzekania. Nie jest bez znaczenia także wskazana we wniosku okoliczność związana z pełnieniem przez sędziego X.1 Y.1 funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w stosunku do sędziów okręgu białostockiego.

Tego rodzaju sytuacji, mogących rodzić, choćby nawet nieuzasadniony, negatywny społeczny wydźwięk, bądź też ingerować w swobodę orzekania, w interesie dobra wymiaru sprawiedliwości należy unikać poprzez dopuszczalną w drodze wyjątku zmianę właściwości miejscowej sądu. Dobro wymiaru sprawiedliwości we wskazanych przez sąd wnioskujący okolicznościach postrzegać bowiem należy jako potrzebę zarówno zagwarantowania warunków bezstronności orzekania, jak i utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że jedynymi względami mającymi wpływ na treść orzeczenia są kryteria merytoryczne.Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że zaistniała określona w art. 37 § 1 k.p.k. podstawa do przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu spoza okręgu białostockiego, tj.

Sądowi Rejonowemu w Łomży. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [WB][r.g.] ‎