IV KO 119/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KO 119/22 POSTANOWIENIE Dnia 22 lutego 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Michał Laskowski w sprawie skazanego K. J.‎skazanego z art. 13 § 1 w zw. z art. 148 § 1 zb. z art. 157 § 1 w zw. z art. 11 § 2 i art. 64 § 1 k.k. i in.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 22 lutego 2023 r.,‎wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym ‎wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku‎z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II AKa 238/21, zmieniającym w części wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie‎z dnia 5 lipca 2021 r., sygn. akt II K 54/19 na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł: odmówić przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 26 września 2022 r., przesłanym do Sądu Apelacyjnego w Białymstoku (a w istocie do jednego z orzekających w nim sędziów), skazany K. J. przedstawił własną ocenę nieprawidłowości w toku dotychczasowego postępowania, także przed Sądem Apelacyjnym, który wydał wyrok następnie zaskarżony przez skazanego kasacją. Zarządzeniem z dnia 25 października 2022 r. pismo to nakazano przedstawić Sądowi Najwyższemu w związku z toczącym się postępowaniem (sam skazany powołał w nagłówku pisma sygnaturę sprawy kasacyjnej).

Oprócz tego pisma w aktach sprawy znajdują się analogiczne pisma kierowane przez skazanego do innych sędziów Sądu Apelacyjnego (k. 7-54). Z uwagi na to, że pisma te wpłynęły do Sądu Najwyższego już po rozpoznaniu kasacji w sprawie skazanego (postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2022 r., IV KK 356/22 kasacja skazanego została oddalona jako oczywiście bezzasadna), pisma skazanego potraktowano jako wniosek o wznowienie postępowania. W dniu 13 stycznia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku przesłał kolejne pismo skazanego, tym razem zatytułowane wniosek o wznowienie postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Przewidziana w art. 545 § 3 k.p.k. możliwość odmowy przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania dotyczy sytuacji, w której wniosek ten pochodzi od strony postępowania (a więc jest sporządzony przy braku dochowania wymogów określonych w art. 545 § 2 k.p.k.) i jest oczywiście bezzasadny. Podjęcie takiej decyzji nie jest przy tym ograniczone wyłącznie do wskazanego w pierwszym z powołanych wyżej przepisów uprzedniego rozpoznania tych okoliczności w ramach postępowania wznowieniowego. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 545 § 3 k.p.k. zwrotem „w szczególności” nie pozostawia wątpliwości, że jest to wskazanie przykładowe, a katalog okoliczności, w oparciu o które możliwe jest wydanie takiego orzeczenia, ma charakter otwarty.

Uznanie wniosku o wznowienie za oczywiście bezzasadny będzie miało więc miejsce również w sytuacjach, gdy w sposób oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek ten oparty zostanie na innych podstawach niż te, które określone zostały w przepisach Rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego. Zastosowanie trybu przewidzianego w art. 545 § 3 k.p.k. będzie możliwe zwłaszcza wtedy, gdy sąd wznowieniowy w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzi, że żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie wchodzić w grę działanie tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).W tym kontekście wskazać trzeba, że postępowanie wszczęte wniesieniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o wznowienie postępowania, nie ma charakteru postępowania odwoławczego, a zatem nie jest rolą sądu wznowieniowego prowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia objętego wnioskiem.

Sąd Najwyższy – w ramach postępowania wznowieniowego – nie weryfikuje więc prawidłowości prowadzonego dotychczas postępowania, poprawności przeprowadzonych w jego toku czynności, w tym przeprowadzonych dowodów, adekwatności przeprowadzonej oceny dowodów czy wreszcie poprawności czynienia na ich podstawie ustaleń faktycznych. Postępowanie wznowieniowe jest także odmienne od postępowania inicjowanego kasacją, w ramach którego to, w prawem przewidzianych granicach dla podstaw kasacyjnych, Sąd Najwyższy może kontrolować orzeczenie sądu drugiej instancji.

Wyłącznym celem postępowania wznowieniowego w ramach podstawy określonej w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. jest zbadanie, czy przedstawione przez wnioskodawcę dowody i fakty są nowe i jednocześnie wskazują na to, że skazany nie popełnił czynu albo jego czyn nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze względnie – iż skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary,Sposób prowadzenia dotychczasowego postępowania karnego i ewentualne popełnione w nim błędy czy nawet przestępstwa, a na to powołuje się skazany, pozostają (poza wypadkami określonymi w art. 542 § 3 k.p.k.) bez znaczenia dla postępowania wznowieniowego; w tym ostatnim zakresie, na co już skazanemu wskazywał Sąd Najwyższy odmawiając przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania jako oczywiście bezzasadnego (postanowienie z dnia 7 września 2022 r., IV KO 78/22), aby móc skutecznie powołać się na okoliczność popełnienia przestępstwa w dotychczasowym postępowaniu skazany w postępowaniu wznowieniowym musiałby wskazać potwierdzający takie okoliczności prawomocny wyrok skazujący.

Propter falsa jako podstawa wznowieniowa może być skuteczna tylko wówczas, gdy czyn o jakim mowa we wniosku zostanie ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. Wniosek o wznowienie postępowania powinien zatem wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego (art. 541 § 1 i § 2 k.p.k.), czego K. J. nie uczynił. Samo powołanie się na fakt składania fałszywych zeznań, czy też przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych nie jest więc wystarczające dla wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.

Z tych powodów okoliczności wskazywane przez skazanego, o ile mogłyby mieć znaczenie przy rozpoznawaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym albo – w ograniczonym zakresie – w postępowaniu kasacyjnym, żadną miarą nie odnoszą się do podstaw wznowienia postępowania, o jakich mowa w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., zaś podstawa wskazana w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. nie została w ogóle wykazana. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji.