IV KO 106/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KO 106/18 POSTANOWIENIE Dnia 20 grudnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie R.W. i E.W.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 20 grudnia 2018 r.,‎wniosku Sądu Rejonowego w W., zawartego w postanowieniu ‎z dnia 5 listopada 2018 r., sygn. akt III K […]/18, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. postanowił: nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIESąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 5 listopada 2018 r., sygn. akt III K […]/18, wystąpił z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Wystąpienie uzasadniono tym, że oskarżony jest sędzią Sądu Apelacyjnego w […] Przed objęciem tego stanowiska piastował stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Ś. oraz sędziego Sądu Rejonowego w W. i w przeszłości pozostawał w relacjach zawodowych i towarzyskich z niemal wszystkimi (z wyjątkiem dwóch osób) sędziami i asesorami orzekającymi w Sądzie Rejonowym w W. W ocenie Sądu Rejonowego, w przypadku wywiedzenia apelacji od wyroku zapadłego w pierwszej instancji w sądzie położonym na obszarze apelacji […], taki środek odwoławczy rozpoznawałby sąd okręgowy w składzie, w którym zasiadaliby sędziowie utrzymujący w przeszłości kontakty zawodowe (a niekiedy także towarzyskie) z oskarżonym.

Wszystkie te okoliczności, zdaniem występującego Sądu, mogą rodzić w odbiorze społecznym uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności tych sędziów. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu występującego z wnioskiem okoliczności te przemawiają za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek Sądu Rejonowego jest niezasadny. Wyjątkowy charakter przepisu art. 37 k.p.k., pozwalającego na odstępstwo od zasadniczej właściwości sądu, nakazuje stosowanie tego przepisu w sposób niezwykle rygorystyczny.

Przekazanie sprawy, na podstawie art. 37 k.p.k., innemu sądowi równorzędnemu może nastąpić z powodów, które mogą wywrzeć ujemny wpływ na swobodę wyrokowania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do trafnego rozpoznania sprawy.Normą art. 37 k.p.k. objęte są jednak, stanowiące zagrożenie dla bezstronności orzekania, sytuacje, w których sprawa dotyczy bezpośrednio całego sądu właściwego (rozumianego jako instytucja) lub jego wszystkich sędziów i ławników. Szczególne uprawnienie Sądu Najwyższego ingerujące w chronioną konstytucyjnie zasadę rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo aktualizuje się dopiero wtedy, gdy dla dobra wymiaru sprawiedliwości w danej sprawie nie jest wystarczające posłużenie się innymi przewidzianymi w Kodeksie postępowania karnego i służącymi temu celowi instytucjami.

W tym zakresie art. 37 k.p.k. nie może w szczególności zastępować instytucji wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z uwagi na istnienie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 41 § 1 k.p.k.).Nie tracąc z pola widzenia, że oskarżony jest sędzią Sądu Apelacyjnego w […], a więc sądu wyższego rzędu wobec Sądu Rejonowego w W., jak również fakt, że uprzednio sprawował funkcję sędziego Sądu Okręgowego w Ś. oraz Sądu Rejonowego w W., okoliczności te – same w sobie – nie świadczą o tym, że żaden spośród sędziów tego ostatniego Sądu nie gwarantuje obiektywnego i rzetelnego rozpoznania sprawy.

Z kolei rozważania w przedmiocie obiektywizmu Sądu, który będzie rozpoznawał apelację – o ile taka rzeczywiście zostanie wywiedziona – są przedwczesne, skoro sprawa jest obecnie na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, a ewentualne wystąpienie w tym zakresie do Sądu Najwyższego w trybie art. 37 k.p.k. leżeć może wyłącznie w gestii Sądu rozpoznającego ten środek zaskarżenia.W niniejszej sprawie sam występujący Sąd dostrzega, że dwóch spośród sędziów Sądu Rejonowego w W. nie wystąpiło na podstawie art. 41 § 1 i art. 42 § 1 k.p.k. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy.

Okoliczność ta w sposób oczywisty nakazuje przyjąć, że w Sądzie Rejonowym w W. orzekają sędziowie, którzy nie byli towarzysko ani zawodowo powiązani z oskarżonym i – na obecnym etapie – nie istnieją przeszkody do wyznaczenia ich do orzekania w przedmiotowym postępowaniu. Również nieskomplikowany pod względem faktycznym ani prawnym charakter sprawy nie daje podstaw do uznania, że jej rzetelnemu i sprawiedliwemu rozpoznaniu nie podołają sędziowie, którzy na co dzień nie orzekają w pionie karnym.Akta sprawy nie pozwalają ponadto, na obecnym etapie, stwierdzić, że zachodzi sytuacja, o której stanowi art. 43 k.p.k.

Przewidziana w tym przepisie zmiana właściwości miejscowej następuje na podstawie decyzji sądu wyższego rzędu, w tym wypadku – Sądu Okręgowego w Ś., po uznaniu za zasadne takiej liczby wniosków o wyłączenie, iż nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w danym sądzie.W tym stanie rzeczy należało uznać, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 37 k.p.k.Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.