IV KKN 656/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KKN 656/97

POSTANOWIENIE

Dnia 8 stycznia 2002 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący)

SSN Wiesław Kozielewicz

SO del. do SN Wiesław Błuś (spraw.)

Protokolant Ewa Sokołowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Stefana Szustakiewicza

w sprawie K. K.

skazanego z art. 25f ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności

gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.)

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 8 stycznia 2002 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w T.

z dnia 18 lipca 1997 r., sygn. akt II Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B.

z dnia 11 kwietnia 1997 r., sygn. akt II K […]

1. oddala kasację,

2. zwalnia skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sadu Rejonowego w B. - K. K. został uznany za winnego tego, że

„w okresie od stycznia 1994 r. do miesiąca czerwca 1995 r. w Z., woj. […],

działając przestępstwem ciągłym, wbrew ciążącemu na min obowiązkowi

wydatkowania środków pieniężnych za pośrednictwem rachunku posiadanego

w Banku […] w Z. realizował z pominięciem tego rachunku należności

i zobowiązania wobec innego podmiotu gospodarczego, a to […] R. […] w G.,

przy czym jednorazowa wartość realizowanych zobowiązań i należności

przekraczała ustawowo wskazane wysokości , wydatkując w ten sposób

środki finansowe w łącznej kwocie 2.285.427.68 zł”, tj. przestępstwa

określonego w art. 25 f ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności

gospodarczej (Dz. U. Nr 41 ze zm.) w zw. z art.58 k.k. z 1969 r. i za to skazany

na karę grzywny w wysokości 10 000 zł .

Apelację od tego orzeczenia wniósł obrońca skazanego zarzucając wyrokowi

sądu pierwszej instancji:

- obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 3 w zw. z art.25 f ustawy o

działalności gospodarczej w zw. z art. 23 k.k. i 24 k.k. z 1969 r. przez

pominięcie treści tych przepisów, a to w związku z orzeczeniem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 17 listopada 1995 r. w zw. z art.1 k.k. i 7 k.k.;

- obrazę przepisów postępowania, a to art.142 i następne k.p.k. przez

uniemożliwienie obrońcy zapoznania się z aktami sprawy w postępowaniu

międzyinstancyjnym, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania lub o zmianę

zaskarżonego orzeczenia przez uniewinnienie K. K. od popełnienia

przypisanego mu czynu.

Apelację na niekorzyść od wyroku Sądu Rejonowego w B. złożył

prokurator i zarzucając orzeczeniu rażącą niewspółmierność kary grzywny

w stosunku do wysokiego stopnia społecznego niebezpieczeństwa zarzuconego

mu przestępstwa wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie

kary 25 000 zł grzywny.

Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 18 lipca 1997 r., II Ka […],

zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

Wyrok sądu odwoławczego zaskarżył kasacją obrońca K. K. i zarzucając

temu orzeczeniu:

- obrazę prawa materialnego, a to art.3 w zw. z art.25 f cyt. wyżej ustawy o

działalności gospodarczej w zw. z art. 23 k.k. i 24 k.k. z 1969 r., przez

pominiecie treści tych przepisów, a to w zw. z orzeczeniem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 17 listopada 1995 r. w zw. z art.1 k.k. i art.7 k.k. z

1969 r., a także art.57 § 4 k.k. z 1969 r. w zw. z art. 25 cyt. wyżej ustawy o

działalności gospodarczej;

- obrazę przepisów postępowania, a to art. 142 i następne k.p.k. przez

uniemożliwienie obrońcy zapoznania się z aktami sprawy w postępowaniu

międzyinstancyjnym, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na kasacje Prokurator Wojewódzki w T. wniósł o oddalenie

kasacji.

Prokurator Prokuratury Krajowej na rozprawie przed Sądem Najwyższym

wniósł o uniewinnienie skazanego powołując się przy tym na wcześniejsze

orzeczenia Sądu Najwyższego zapadłe w podobnych sprawach.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zarówno wniosek prokuratora o uniewinnienie jak również wniosek zawarty

w kasacji obrońcy skazanego są bezzasadne.

K. K. zajmując się działalność gospodarczą był zobowiązany do prowadzenia

określonej dokumentacji związanej między innymi z regulowaniem zobowiązań

płatniczych na rzecz swoich kontrahentów. Do dnia 31 grudnia 1994 r.

obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w

sprawie zasad prowadzenia rachunkowości (Dz. U. Nr 10, poz. 35), które to

określało

krąg

podmiotów

zobowiązanych

do

prowadzenia

rachunku

bankowego i przeprowadzania transakcji przekraczających określoną wartość

poprzez wpłatę na rachunek bankowy. Przepisy te określiły zarazem krąg

podmiotów podlegających odpowiedzialności karnej na podstawie art. 25e – 25k

ustawy o działalności gospodarczej. Rzecz jednak w tym, iż zgodnie z

orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 kwietnia 1995 r., K 11/94,

OKT 1995, z. 1, poz. 12, niedopuszczalne jest definiowanie znamion czynu

zabronionego aktami pozaustawowymi, ponieważ tylko ustawa może wyznaczać

w sposób kompletny kategorie osób , które mogą ponosić odpowiedzialność

karną za dany czyn. Nie może tego dokonywać akt wykonawczy, a więc

rozporządzenie Ministra Finansów, bowiem w prawie karnym wyłączność

ustawy ma charakter bezwzględny. W odniesieniu do przestępstw określonych

w art. 25e - 25k ustawy o działalności gospodarczej warunek pełnego

zdefiniowania materialnych elementów czynu zabronionego spełniły dopiero

przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121,

poz. 591), które weszły w życie z dniem 1 stycznia 1995 r. Tak więc dopiero od

tego dnia K. K. został zobowiązany przepisami wspomnianej ustawy

do prowadzenia rachunku bankowego i przeprowadzania za pośrednictwem

banku określonych transakcji pieniężnych.

W tym stanie rzeczy wniosek Prokuratora Prokuratury Krajowej o

uniewinnienie pozostawałby w pełni zasadny, pod warunkiem jednak

zakończenia przez skazanego działalności gospodarczej przed dniem wejścia w

życie ustawy o rachunkowości , a mianowicie przed dniem 1 stycznia 1995 r.

Tak się jednak nie stało. K. K. przez 6 miesięcy 1995 r. przekazywał,

bez pośrednictwa

własnego

rachunku

bankowego,

znaczne

kwoty

przekraczające kilkanaście razy dopuszczalną miesięcznie równowartość

1000 ecu. Łączna kwota przekazanych w ten sposób wartości pieniężnych

wyniosła 698.591.33 zł. W tej sytuacji oczywistym jest, że swoim zachowaniem

K. K. wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa określonego w art. 25 f

ustawy o działalności gospodarczej w zw. z art.58 k.k. z 1969 r.

Wprawdzie z przypisanego

skazanemu

przestępstwa

ciągłego

należałoby

wyeliminować czyny jakich się dopuścił w 1994 r., bowiem okazało się, że

nie stanowią

one

przestępstwa,

to

jednak

należałoby

rozważyć

czy

doprowadziłoby to do zmiany kwalifikacji prawnej przypisanego K. K. czynu

czy też wymierzenia mu łagodniejszej kary.

Inna kwalifikacja prawna przypisanego skazanemu czynu nie jest możliwa,

mając oczywiście na uwadze obowiązujący w chwili orzekania przez sąd

odwoławczy stan prawny, bowiem zgodnie z przyjętym wówczas i

ugruntowanym

orzecznictwem

Sądu

Najwyższego

przestępstwo

ciągłe

stanowiło jedno przestępstwo wieloczynowe (por. uchwałę połączonych Izb

Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1966 r., VI Ko 42/62 ,

OSNKW 1966, z. 7 , poz. 69 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia

1979 r., VII KZP 50/77, OSNKW 1978, z. 1, poz. 3).

Konsekwencją przyjęcia tej konstrukcji przestępstwa ciągłego jest

jego

niepodzielność, w związku z czym niedopuszczalne jest np. skazanie sprawcy za

fragment takiego przestępstwa, obejmujący kilka czynów i jednoczesne

uniewinnienie w części obejmującej pozostałe czyny wchodzące w skład

przestępstwa ciągłego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1971 r.,

IV KR 279/71, OSNGP 1972, z. 4, poz. 79).

Sąd Najwyższy rozważał również czy wyeliminowanie kilku czynów z

przestępstwa

ciągłego

doprowadziłoby

do

wymierzenia

skazanemu

łagodniejszej kary. W realiach tej konkretnej sprawy należy stwierdzić,

zważywszy na, z jednej strony znaczną wysokość kwot przekazywanych

wierzycielowi z pominięciem rachunku bankowego, z drugiej zaś strony

wszystkie okoliczności przemawiające na korzyść skazanego w powiązaniu z

rozmiarem kary grzywny orzeczonej w najniższej wysokości przewidzianej za

tego rodzaju występki, że orzeczona kara nie jest rażąco niewspółmierna w

stosunku do stopnia społecznego niebezpieczeństwa przypisanego mu czynu.

Odnośnie zarzutów podniesionych w kasacji obrońcy skazanego należy z

całą mocą stwierdzić, że zarzuty te podniesione zostały wcześniej w apelacji od

wyroku sądu pierwszej instancji. Ponawiając swe argumenty, autor kasacji nie

zauważa w ogóle rozważań sądu odwoławczego w tej materii. Sąd Wojewódzki

w T. drobiazgowo przeanalizował zarzuty apelacji i ustosunkował się do nich

w wystarczającym zakresie – art.406 § 2 k.p.k. z 1969 r., uwzględniając

przy tym całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie i oceniając je

w sposób zgodny ze wskazaniami art.4 § 1 k.p.k. z 1969 r. Wobec tego, że

Sąd Okręgowy bardzo szczegółowo odniósł się do zarzutów apelacji,

ponowionych jak już wyżej wspomniano w kasacji, Sąd Najwyższy podzielając

przedstawioną

w

uzasadnieniu

zaskarżonego

orzeczenia

argumentację,

uznał za niecelowe jej powtarzanie.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku

prokuratora o uniewinnienie i oddalił kasacje obrońcy skazanego jako

bezzasadną.

Przewodniczący: SSN (Andrzej Siuchniński)

Sędziowie: SN (Wiesław Kozielewicz)

SO del. do SN (Wiesław Błuś)

aw

f/es