IV KKN 646/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KKN 646/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 stycznia 2002 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN

Andrzej Siuchniński (przewodniczący)

SSN

Wiesław Kozielewicz (spr.)

SSO del. do SN Wiesław Błuś

Protokolant: Ewa Sokołowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Stefana Szustakiewicza

w sprawie A. K.

oskarżonego z art. 145 § 2 kk z 1969 r.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 8 stycznia 2002 r.,

kasacji, wniesionych przez Prokuratora Wojewódzkiego w N. i pełnomocnika

oskarżyciela posiłkowego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w N.

z dnia 22 kwietnia 1997 r., sygn. akt II Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w N.

z dnia 14 listopada 1995 r., sygn. akt II K […]

I. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego A. K. przekazuje

Sądowi

Okręgowemu

w

N. do

ponownego

rozpoznania

w postępowaniu odwoławczym;

II. zarządza zwrot na rzecz oskarżyciela posiłkowego B. P. kwotę 300

(trzysta) złotych wniesionej przez niego opłaty od kasacji.

UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w N. oskarżył A. K. o to, że w dniu 18 kwietnia 1991 r.

w W. rejonu n. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że

kierując samochodem marki M. nr rej. […] nie dostosował prędkości pojazdu

do istniejących warunków drogowych, zjechał na przeciwny pas ruchu a następnie

na pobocze drogi i uderzył w betonowy przepust wodny, skutkiem czego jadący

w nim pasażerowie I. P. oraz M. M. w wyniku doznanych obrażeń ciała zmarli

a ponadto zniszczony został samochód M. własności M. M., tj. o przestępstwo

z art. 145 § 2 kk z 1969 r. (k. 262-269).

Sąd Rejonowy w N. wyrokiem z dnia 14 listopada 1995 r. sygn. II K […]

uniewinnił A. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu (k. 480).

Od tego wyroku rewizję złożył Prokurator Rejonowy w N. (k. 516-523)

oraz oskarżyciel posiłkowy B. P. (k. 524-528).

Po rozpoznaniu wniesionych środków odwoławczych Sąd Wojewódzki w N.

wyrokiem z dnia 22 kwietnia 1997 r. sygn. II Ka […] zaskarżony wyrok utrzymał

w mocy (k. 632).

Od wyroku w/w Sądu Wojewódzkiego w N. kasacje złożyli Prokurator Wojewódzki

w N. oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego B. P..

Prokurator Wojewódzki zarzucając w kasacji rażące naruszenie prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 2 § 1 pkt 2, art. 3 § 1 oraz art. 182 kpk – z 1969 r.

wskutek uznania przez Sąd tak I jak i II instancji opinii Instytutu […] w K. oraz opinii

Stowarzyszenia […] w W. za pełne, jasne i wyczerpujące pomimo, że opinie te

zostały oparte m.in. na błędnej, niemniej jednak na zasadniczej dla treści tych opinii

przesłance tj. pierwotnej niezweryfikowanej pisemnej ekspertyzie traseologicznej

wskazującej na osobę M. M. jako kierującego samochodem m-ki „M.” w chwili

wypadku, podczas gdy ustna uzupełniająca opinia biegłych traseologów złożona

w końcowej fazie postępowania przed Sądem II instancji wykluczyła taką możliwość,

co w konsekwencji musiało mieć istotny wpływ na treść orzeczeń obu Sądów,

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu I

instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w N. do ponownego rozpoznania

(k. 660-662).

Na rozprawie kasacyjnej Prokurator Prokuratury Krajowej modyfikując wniosek

kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w N. w postępowaniu odwoławczym.

Z kolei pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zarzucając naruszenie przepisów

prawa procesowego (w uzasadnieniu kasacji wskazano art. 402 kpk, art. 3 § 3 i art. 4

kpk oraz art. 182 kpk – z 1969 r.) wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w N. do ponownego rozpoznania

w postępowaniu odwoławczym (k. 671-673).

Sąd Najwyższy zważył co następuje;

Za zasadne należy uznać wnioski skarżących co do konieczności uchylenia

zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego

rozpoznania.

Prokurator Rejonowy w N. w rewizji złożonej od wyroku Sądu Rejonowego w N.

zarzucił obrazę przepisów postępowania karnego mogącą mieć wpływ na treść

wyroku, a to:

1) art. 357 kpk z 1969 r. przez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego opinii

Zakładu Medycyny Sądowej […] w K. z dnia 18 grudnia 1991 r.,

2) art. 2 § 1 pkt 2, art. 313 § 1 i art. 18 § 2 kpk – z 1969 r. w wyniku zaniechania

wezwania na rozprawę celem przesłuchania w charakterze biegłych osób, które

wzięły udział w opracowaniu opinii Zakładu Medycyny Sądowej […] w K.

z dnia 18 grudnia 1991 r.,

3) art. 2 § 1 pkt 2, art. 3 § 3 i art. 182 kpk – z 1969 r. wskutek zaniechania powołania

innego zespołu biegłych, mimo faktycznego nie wyjaśnienia przez sąd

sprzeczności między opiniami biegłego J. G. i Instytutu […].

Sąd Wojewódzki w N. postanowieniem z dnia 1 lutego 1996 r., wydanym

na rozprawie odwoławczej, zwrócił się do Zakładu Medycyny Sądowej w K.

o uzupełnienie opinii z dnia 18 grudnia 1991 r., cyt. „przez uwzględnienie materiału

dowodowego zebranego po wydaniu tej opinii, a zwłaszcza przez ustosunkowanie

się do części medyczno-sądowej opinii wydanej w tej sprawie przez Instytut […]”

(cytat z protokołu rozprawy k. 546).

W dniu 10 maja 1996 r. do Sądu Wojewódzkiego w N. wpłynęła żądana dodatkowa

opinia Katedry Medycyny Sądowej […] w K. (k. 553-553v).

Na kolejnym terminie rozprawy odwoławczej, Sąd Wojewódzki w N. uwzględniając

wniosek oskarżyciela posiłkowego z jego pisma z dnia 30 maja 1996 r. (k. 555-55a)

dopuścił dowód z opinii Kolegium Opiniodawczego Stowarzyszenia […] w W. mającej

na celu:

1) odtworzenie przebiegu wypadku z dnia 18 kwietnia 1991 r. w W. – przy udziale

specjalisty z zakresu medycyny sądowej – w celu ustalenia na podstawie obrażeń

ciała odniesionych przez A. K. i M. M. oraz uszkodzeń samochodu M. […]

nr rej. […], a także śladów ujawnionych i zabezpieczonych w toku śledztwa, który

z wyżej wymienionych mężczyzn kierował samochodem w czasie wypadku?

2) udzielenia odpowiedzi na pytanie, która z dwóch dotychczas wydanych w tej

sprawie opinii:

a) biegłego inż. J. G. (k. 162-195, 366-367, 409-423)

b) Instytutu […] w K. (k. 409-423, 466-478) z uzupełniającą ją opinią Katedry

Medycyny Sądowej […] w K. (k. 133, 553,)

jest bardziej przekonująca i dlaczego?

Po otrzymaniu żądanej opinii Stowarzyszenia […] w W. (k. 566-579) Sąd Wojewódzki

zaliczył ją na rozprawie w dniu 25 lutego 1997 r. w poczet materiału dowodowego

przez odczytanie (k. 587). Na tej rozprawie uwzględnił wniosek oskarżyciela

publicznego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania biegłego R. D. celem

rozstrzygnięcia

sprzeczności

między

protokołem

oględzin,

a

treścią

opinii

traseologicznej, co do opinii i identyfikacji butów” (k. 587v).

Na rozprawie odwoławczej w dniu 22 kwietnia 1997 r. odczytano w/w opinię z k. 553553v oraz w/w opinię Stowarzyszenia […] z k. 566-579, przesłuchano biegłego R. D.

(k. 628v-629) oraz świadków K. M. (k. 629 i E. U. (k. 628v).

W toku tej rozprawy oskarżyciel posiłkowy podtrzymał swój wniosek dowodowy z

dnia 8 kwietnia 1997 r. o przesłuchanie w charakterze świadków R. D., M. D., K. P.,

L. K. oraz o wezwanie na rozprawę sądową „wszystkich biegłych którzy wydali opinie

w tej sprawie, włącznie z biegłymi z Zakładu Medycyny Sądowej […] w K.,

celem konfrontacji ich stanowisk oraz umożliwienia stronom zadawania im pytań”

(k. 611-612).

Sąd Wojewódzki w N. nie uwzględnił tego wniosku „albowiem dowody te

nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy” (k. 630).

Jak wynika z protokołu rozprawy odwoławczej, po ogłoszeniu tego postanowienia

oskarżyciel posiłkowy wniósł o wezwanie na rozprawę odwoławczą wszystkich

biegłych, którzy wydawali w tej sprawie opinie w postępowaniu przygotowawczym,

sądowym pierwszej instancji jak i odwoławczym, włącznie z biegłymi z Zakładu

Medycyny Sądowej […] w K., celem wyjaśnienia istniejących w sprawie wątpliwości”

(cytat z protokołu rozprawy z dnia 22 kwietnia 1997 r. k. 630v).

Sąd Wojewódzki w N. na podstawie art. 155 § 1 pkt 2 kpk z 1969 r. oddalił ten

wniosek gdyż cyt. „nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy” (k. 630v).

W tym też dniu zapadł w niniejszej sprawie wyrok Sądu Wojewódzkiego w N.

(k. 632).

Taka decyzja, w realiach niniejszej sprawy, nie może zostać zaaprobowana. Należy

bowiem pamiętać, iż w judykaturze przyjmuje się że niepełna jest opinia, np. gdy

opiera się na niewystarczającym materiale (por. OSNPG 1981, z. 2, poz. 27, OSNPG

1989, z. 1. poz. 15), czy gdy nie uwzględnia wszelkich możliwych – na tle

całokształtu sprawy – wariantów dotyczących przebiegu wypadku (por. OSNKW

1981, z. 1-2, poz. 7). W niniejszej sprawie, w sytuacji gdy w końcowej fazie

postępowania przed Sądem Wojewódzkim w N. - R. D. stwierdził cyt. „prawy but

kierowcy na zdjęciu nr 1 z k. 90 nie jest obuwiem typu „adidas” i nie jest butem

z wyodrębnionym obcasem a kolor ma jaśniejszy niż tło. Po tych spostrzeżeniach

stwierdzam, że na pewno odciski obuwia ujawnione na gumowej nakładce pedału

hamulca i środkowej części dywanika gumowego, nie mogły pochodzić od obuwia

widocznego na nodze M. M. na zdjęciu nr 1 z k. 90” (k. 629), a K. M. zeznał,

cyt. „ślad stwierdzony na dywaniku na pewno nie pochodził od obuwia widocznego

na zdjęciu nr 4 z k. 15 i nr 1 z k. 90. Mógł natomiast pochodzić z obuwia widocznego

na zdjęciu nr 13 z k. 15” (k. 629v-630),l należało w kontekście wpływu jakie miały

ustalenia

traseologów

na

opinie

biegłych

z

Instytutu

[…]

(k.

468-469)

oraz Stowarzyszenia Rzeczoznawców (k. 568-569 i k. 577-578), wezwać biegłych

wydających te opinie do udzielenia odpowiedzi, czy te zacytowane wyżej

stwierdzenia R. D. i K. M. zmieniałyby konkluzje tych opinii.

Skoro zatem, z uwagi na treść zeznań R. D. i K. M., należy uznać że w/w opinie

nie są pełne to Sąd Wojewódzki w N. nie mógł oddalić żądania wezwania tych

biegłych w celu umożliwienia zadania im pytań i wyjaśnienia tych niejasności

w opiniach, które pojawiły się w związku z treścią zeznań R. D. i K. M.

(por. OSNKW 1989, z. 3-4, poz. 30).

Skoro zaś Sąd Wojewódzki w N. obowiązku tego nie dopełnił (na co trafnie wskazuje

skarżący), czym naruszył art. 182 kpk z 1969 r. a uchybienie to w realiach sprawy

jest uchybieniem tego rodzaju o jakim mowa w art. 523 kpk. Sąd Najwyższy z mocy

art. 537 § 2 kpk uchylił zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego A. K. przekazał

Sądowi

Okręgowemu

w

N. do

ponownego

rozpoznania

w

postępowaniu

odwoławczym.

Przewodniczący: SSN (Andrzej Siuchniński)

Sędziowie: SSN (Wiesław Kozielewicz)

SSO del. do SN (Wiesław Błuś)

aw

f/ak